hósdagur 5. september 2019síða 45

17 Fríggjadagur 6. september 2019 · Nr. 102 Sosialurin ur frá 1883 sæst sostatt, at tá átti Kjøbmand Jakob Lűtzens hustru ein son. Tað gingu 5 tímar, til vatnið fór, og barnið kom út við høvdinum fyrst klokkan eitt korter yvir tvey um náttina. Barnið var fullborið og á lívi. Um mammuna stendur bert, at hon er 28 ár og hevur átt 4 børn áður. SKJØL VERÐA OV LÍTIÐ BRÚKT Tjóðskjalasavnið hevur 20 milli­ ón­ir skjøl, ið eru eitt gullnám av keldutilfari um, hvussu før­oy­ingar livdu fyrr. Stjórin á Tjóð­skjala­savn­ in­um harmast um, at tey gomlu skjøl­ini í ov lítlan mun verða brúkt til søgugransking. - Tað eru sum oftast ikki útbún­ ir søgufrøðingar, men fólk við áhuga fyri bygdarsøgum og líkn­ andi, ið sita á lesistovuni hjá Tjóð­ skjala­savninum og blaða í gomlum skjølum. Eg hevði ynskt, at eisini fleiri yrkissøgufrøðingar stukku inn á gólvið. - Áhugasøgufrøðingar hava ikki søguliga útbúgving og hava tí ikki røttu førleikar til at arbeiða krit­iskt við tilfarinum. Tey savna upplýsingar saman og endurgeva tær, men seta ikki kritiskar spurn­ ing­ar, sum granskarar gera, sigur Sámal Tróndur F. Johansen. Skjølini á goymsluni hjá Tjóð­ skjalasavninum innihalda hópin av søgum um, hvussu føroyingar livdu fyri fleiri hundrað árum síðani. - Allan sannleikan um lívið hjá føroyingum í farnari tíð fáa vit ongantíð. Skjølini hava sínar av­markingar, tí upplýsingarnar kunnu vera litaðar av teimum per­ són­um, ið hava skrivað tær. Alt er heldur ikki skrivað niður ella varðveitt. - Men upprunaskjølini eru tað nærmasta, vit í dag kunnu koma sannleikanum. Í teimum er tað samtíðin, sum sigur frá, og tí hevur tað serstakliga stóran týdning, at tey verða brúkt í sambandi við søgu­gransking, sigur stjórin á Tjóð­ skjala­savninum. Tjóðskjala­savnið Tjóðskjalasavnið hevur til enda­ máls at tryggja varð­veit­ing­ina av skjølum, ið hava søgu­ligt virði ella hava fyri­sit­ing­ar­ligan og rætt­arligan týdn­ing fyri borg­ arar og myndug­leik­ar. Tjóðskjalasavnið hevur ein­ar 5 kilometrar av papp­írs­skjøl­um, sum fevna um tíðina frá umleið 1300 til í dag. Flestu skjøl­ini stava frá almennum stovn­um, bæði lands- og ríkis­stovn­um og kommunum, men Tjóð­skjala­ savnið hevur eisini priv­at søvn. Seinastu árini er Tjóðskjala­ savnið eisini farið undir at taka ímóti talgildum skjølum og tal­ gild­um skipanum frá al­menn­um myndugleikum. Á lesistovuni hjá Tjóð­skjala­ savn­inum kunnu vitjandi síggja og arbeiða við skjølum, eitt nú kirkjubókum, fólkateljingum, mann­ingarlistum, journalum og øðr­um. Tjóðskjalasavnið er í ferð við at talgilda pappírsavnindi til talgilt savnindi. Meira enn 170 kirkjubøkur eru inntøppaðar, við tilsamans meira enn 140.000 skrásetingum. Talgildi savn­ind­ ini kunnu síggjast á history.fo. Sambært skjalasavnslógini eru vanlig skjøl atkomilig, tá tey eru 30 ár, og skjøl við per­són­ upplýsingum, tá tey eru 80 ár. Kvinnur vórðu skrásettar í navni hjá manninum. Bödker Lars Larsens Enke skyldaði í 1821 Kongaliga Handlinum 5 ríkisdálar. Føðingar vórðu skrásettar í navninum hjá pápanum. Í 1883 átti Kjøbmand Jakob Lűtzens hustru ein son. Um mammuna stendur bert, at hon er 28 ár. Sámal Tróndur F. Johansen er søgufrøðingur og landafrøðingur. Hann hevur verið stjóri á Tjóðskjalasavninum í 17 ár.