hósdagur 19. september 2019síða 32

FRÍGGJADAGUR 19. SEPTEMBER 2019 SOSIALURIN 108 32 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 5. partur V ermamma Evald Johannesen var Margretha. Hon er tí eisini ein partur av hesi søgu. Í Fugla­firði varð hon bara kallað “einkjan”, og tað er eingin ivi um, at hon var ein megnar kvinna. Tá ið Margretha í 1975 fylti 70 ár var ein heilsan til hennara í Dimmalætting, har tað m.a. varð sagt: “Ikki altíð munnu stundir hennara hava verið ein dansur á rósum. Við góðum áræði hevur hon arbeitt og havt ein rótfastan Gudsótta. Ongantíð gjørt háva burtur úr sær sjálvum, men altíð farið stillisliga um tað, sum hendur hennara hava tikist við. Hennara partur liggur ikki eftir. Øll børnini eru væl undankomin – skila­ fólk burtur av. Hetta hava tey kanska í kjøt­ inum borið, men eisini ein køn móð­ur­hond hevur havt ein fingur á róður­pinninum. Eitt, sum altíð er komið fram, tá ið tú hevur prátað við hesa kvinnu, er hennara bókligi kunnleiki. Kemur tú inn á gólvið, kanst tú síggja hana sitandi við vindeygað og lesa ein ella annan rithøvund, sum ikki dagliga verður havdur á munni manna millum. Stundir hevur hon altíð til prát og ikki gongur leingi, so surrar ketilin og væl dámdur kaffiroykur fyllir rúmið. Gamal føroyskur blíðskapur, sum einkjan so væl er livað inn í, at hetta er partur av lívi hennara”. Systkini Vit hava í seinasta parti umrøtt Jardtrud, sum var gift við Evaldi Johannesen Hini systkini vóru: Poul Johannes f. 1929 og d. 1970 Petur Andreas f. 1931 Samson Hans Jacob f.1933 Elsa Annika f. 1935 Knút f. 05.1937 Harry f. 1940 og d. ? Steintór f. 1942 Jacoba Óluva Petrina Oluffa Sanna f. 31. okt. 1944 og d. 22. apr. 1987. Vit fara umrøða tey av hesum systkjum, har tað finst skrivligt tilfar. Frits Johannesen, kendur fróðarmaður í Fuglafirði hevur skrivað um komuna til av Oyrarbakka til Fuglafjarðar og um Petur, Knút og Steintór. Brot er tikin úr hesum greinum við onkrum ískoyti. Aðrar keldur eru bløðini. Flytingin til Fuglafjarðar Í august 1944 flyta tey til Fuglafjarðar at búgva. Tey keypa húsini hjá Feilberg og Hildu Mohr. Feilberg og Jacob, maður Margrethu, høvdu verið við skipinum Steady í Grønlandi, so teir kendu hvønn annan. Viðførið hjá teimum var ført við átta­ mannafarinum Mortaranum til Fugla­ fjarðar. Tey gistu nakrar dagar hjá Carolinu og Gjáar Sofusi, beiggja Margrethu. Jacob í Búrstovu, maður og pápi, var farin við Verdandi. Óli, beiggi hansara, var skipari, og við vóru tveir synir hansara, Olaf Martin og Petur Andreas. Teir fóru av Siglufirði í oktobur mánaði 1944 og spurd­ ust ikki afturíaftur, 15 mans sjólótust. Beint eftir, at Gretha hevði átt, segði jarð­ ar­móðurin við hana, at Verdandi mátti roknast fyri at vera gingin burtur. Hon lá við Jacobu í føvninginum, og børnini sótu á eini song dygst við á sama kamari. Samtíðis sum, at hetta var ein gleðiløta, so var løtan vorðin tung, nú pápin ikki kom afturíaftur. Gretha og Jacoba fóru á landssjúkrahúsið, tí Gretha var dottin, áðrenn hon átti, og hevði meislað seg. Jardtrud tók húsið upp á seg, og synirnir Samson og Knút fóru inn til Kristinu og Hans í Køk at búgva eina tíð. Gretha var 39 ár, tá ið hon setti seg nið­ ur her í bygdini. Hóast tey vóru fremmand í bygdini, so vórðu tey væl móttikin í Fugla­ firði í allar mátar. Komu væl undan Margretha kom aftur til jóla, og fingu tey oftani góða hjálp frá bygdarfólkinum. Vinstra hond fekk ikki at vita, hvat høgra hond gjørdi, og mundi hetta ivaleyst vera ein háttur í tí føroyska samfelagnum, tá ið neyðstøddum skuldi veitast ein hjálpandi hond. Eina ferð kom ein lítil smágenta við einum brævbjálva við 94 krónum, sum tey skuldu hava. Hetta var stórur partur av eini vikuløn tá. Gretha vaskaði eisini fisk og fekk um leið 16 kr fyri hetta um dagin. Gentan hevði verið og keypt og fekk at vita, at restin skuldi berast niðan til Einkjuna. Mangan stóðu íløt til dømis á trappusteininum, tá ið tey komu upp um morgnarnar, so hetta lívgaði um tilveruna. Gretha vaskaði fisk niðri í kjallaranum í Piddasa handli, og børnini skóru burturúr, t. d. blóðið, sum savn­aðist í uggunum, tá ið fiskurin varð kruvd­ur og flaktur. Tað var óivað heppið, at tey vóru flutt til Fuglafjarðar eftir at for­ syrgj­arin var farin. Kanska vóru møgu­leik­ arnir fleiri her at koma undan enn aðra­ staðni. Knút: Húsasmiður og snikkari Í 1952 fór sonurin Knút at læra til húsasmið og snikkara. Um summarið var smíðað utt­an­dura og um veturin innandura. T.d. gjørdi snikkaravirkið hjá Jacob Oluf kirkj­una í Dali. Teir, sum vóru í Dali og smíðaðu, vóru Elias á Skipanesi, Elias Joensen, Óli Abrahamsen, pápi nýggja landsstýrismannin, Helga, Jacob Oluf Jacobsen og Knút Larsen. Kirkjan varð innilokað 1956 og smíðað innan 1957. Snikkaraarbeiðið varð gjørt í Fuglafirði og ført við útróðrarbátinum Støðini til Dals. Knút hjálpti Pola (Napole­ on Lambaa), sum hevði lært til møbil­snikk­ ara í Danmark, at gera tal­ara­stólin, altar­ borðið og knæfallið. Poli legði lívsins træ inn á altarið, skorið í ahorn og lagt inn í mahogni. Soleiðs kann ein snikkari , sum hevði góðar hendur, føra seg fram listaliga og seta síni spor í nakað, sum er okkara aðalhyrnissteinur í okkara trú­arverð. Tað prýðið, sum er und­ir alt­ar­ring­inum og knæfallinum, varð smíðað av Erlingi Hansen, Erling á Støðini, og Johan Suðring (Petersen) í smiðj­uni í Fugla­firði. Hetta var tilevnað úr fýr­hyntum jarni, har sirklar í miðjuni høvdu ein kross, sum riggar stak Margretha Larsen var ein av kvinnuligu hetjunum í okkara samfelagið. Kom at sita einkja við níggju børnum, sum øll komu væl undan SIÐSØGA MARGRETHA VAR EIN MEGNAR KVINNA Fyrr er greitt frá, tá ið eldur kom í Hjørdis í 1954. Nú vísir tað seg, at Evald eigur myndir frá hesi dramatisku hending. Roykurin sigur nakað nógv um hvussu álvarsom støðan var.