hósdagur 26. september 2019síða 17

FRÍGGJADAGUR 27. SEPTEMBER 2019 SOSIALURIN 111 17 Komandi partur Í komandi parti verður greitt frá framløguni í Føroyum av bókini The Cod Hunter um fiskiveiðusamstarvið millum Hetland og Føroyar. Stóð nógv á reiðaranum Naena mintist frá mammu síni, Perlinu, sum var úr Rituvik, hvussu ringt tað var at bíða eftir tíðindum frá Verdandi. Systir Perlinu, Anna, búði eisini í Gøtu. Hon var um hesa tíðina farin til Rituvíkar til eina jarðarferð. Hon greiddi frá, at Símun á Høgabóli, sum var reiðarin á Verdandi, var eisini við til jarðarferðina. Men hann kom ongantíð burtur úr bili sínum, so nógv stóð á honum. Hann fekk eisini ta tungu uppgávu at boða familjunum frá, at manningin á Verdandi mátti roknast fyri at vera sjólátin. Menn høvdu ánilsir Tað eru fleiri dømir um, at menn høvdu ófrætta­kenslur í samband við Verdandi. Tað hevur fyrr verið greitt frá kokkinum, sum fekk slíka kenslu eftir at vera komin umborð, so hann snøgt sagt noktaði at at fara avstað, hóast krígsvandin tá stórt sæð var av. Hetta var orsøkin til, at Jakku, verfaðir Evald , fór við. Eitt annað dømi var Oliver Mikkelsen úr Syðrugøtu. Hann vaks upp Oman fyri Oyruna í Syðrugøtu, og varð roknaður sum ein sonur í húsinum. Ein fostursystir var Petra Samuelsen í Horni í Havn. Hon greiddi frá, at Oliver var farin til Íslands at arbeiða á landi. Áðrenn hann fór avstað, hendi nakað sjáldsamt. Hann kom til Havnar og fór inn til Petru. Hon sær, at hann hevur eitt kuffert við sær. Oliver fór í býin og kom aftur við ongum kufferti. Petra fær einki at vita, men seinni fær hon snevilin av, at Olivur hevði verið í Heimavirkinum og selt síni føroysku klæðir. Hetta var heilt sjáldsamt, tí hetta vóru klæði, sum konufólkini í húsinum, har hann vaks upp, høvdu gjørt honum. Og at fara at selja síni føroysku klæði, sum hann hevði fingið sum gávu, skuldi ikki kunnað hent. Føroysk klæði høvdu fólk fyri lívið. Hann má hava havt okkurt ánilsi. Oliver fer so avstað, og hann skuldi koma heim við einum øðrum skipi enn Verdandi. Men av eini ella aðrari orsøk var skipið farið undan honum. Men hann var so “heppin” at Verdandi lá har, og hann slapp við teimum. Og tað gekk sum tað gekk. Verdandi var annars tann seinasta skips­vanlukkan undir krígnum, sum kravdi mannalív. Tann størsta vanlukkan, sum hevur verið síðan tá, er tann við Stella Argus við 22 monnum í 1957. Teir sum fórust við Verdandi: Óli Larsen, Oyrarbakki, skipari, 55 ár. Jens Knudsen, Saltangará, bestimaður, 39 ár Frants Davidsen, Strondum, motorpassari, 32 ár Niels Martin Jacobsen, Streymnesi, 48 ár. Samuel Petersen, Rituvík, 29 ár. Olaf Martin Larsen, Oyrarbakki, 22 ár Christian Marius Sofus Frederik Højgaard, Rituvík, 50 ár Petur A. Larsen, Oyrarbakki, 25 ár. Bill Justinussen, Glyvrum, 21 ár Ernst Petersen, Rituvík, 22 ár Daniel Jacob Henning Højgaard, Toftum, 25 ár Olaf Jacob Larsen, Fuglafirði, kokkur, 43 ár Hans Pauli Frederik Højgaard, Rituvík, 22 ár Thomas Jacob Høj, Strondum, 43 ár Oliver Mikkelsen, Syðrugøtu, 38 ár Aðrar vanlukkur í 1944 Tingakrossur skrivaði í fyrsta blaðnum í 1945, at árið 1944 var merkt av krígnum, eisini hvat vanlukkum viðvíkir, tó eru vit hetta árið slopnir heldur betur enn hini fyrru krígsárini. Vanlukkur, sum einki beinleiðis samband hava við kríggið, eru eisini hendar í árunum – tað er sum vant í Føroyum. Umframt Verdandi vóru hesar van­lukk­ ur: Tann 14. februar 1944 hendu tvær van­ lukkum við bátum, sum kostaðu mannalív, tá ið knappligt ódnarveður brast á. Annar bátur var úr Porkeri. Við honum fórust: Danial Pauli Veyhe, giftur, 48 ár. Símun Pauli Veyhe, ógiftur, 20 ár. Hans Godtfred, ógiftur, 21 ár Johannes Godtfred, ógiftur, 19 ár Hin báturin var úr Syðrugøtu. Við hon­um fórust: Poul Christoffer Poulsen, giftur, 65 ár. Daniel Petur Poulsen, giftur, 58 ár. Andreas Peter Gregersen, ógiftur, 26 ár. Tað sum var serliga syrgiligt við Andreas Peter var, at genta hansara, sum hann var komin til giftingar við, Frida, var deyð árið frammanundan av tuberklum. Andreas Petur var beiggi tann umrødda Hans David Gregersen, so henda familjan var hart rakt. Dánjal og Poul Christoffersen vóru brøður. Tað kann lesast meira um hesa van­lukk­ una á heimasíðuni: www. olijacobsen. com í bókini Havið tók teir, síða 387 Tann 23. mars sló Tummas Pauli Zach. Hansen, Leynar, út av trolaranum Skálaberg. Hann átti 15 børn. Tey vóru frá 1 til 22 ára gomul. Tann 2. mai doyði Jens Michael Jensen úr Sumba, giftur, 50 ára gamal. Hann snávaði við løddari byrsu og skeyt seg av óvart. Tann 14.juni datt Olevinus Lind Sørensen, 20 ár, ógiftur, oman á fuglafleygi og var horvin. Hin 16. Juni var føroyskur bátur ásigldur uttan fyri Siglufjørðin. Faðir og tveir synir doyðu. Teir vóru: Johan Bech, Tvøroyri, giftur, 60 ár. M. Eli Bech, ógiftur, 23 ár Henning Bech, ógiftur, 20 ár. Hin 27. juni druknaði Christian Martin Sofus Smith, Skúvoy, 24 ára gamal, giftur, í dokkini í Aberdeen. Hin 20. oktober fekk Joen Peter Olsen, umborð á sluppini Ellen splintur í høvdið frá einari rakett, sum skipini brúktu at verja seg móti týskum flogálopum, og doyði. Hann var 46 ár og giftur. Tingakrossur endar hesa frásøgn við at “biðja Harran um at halda sína vernd­ ar­hond yvir sjómonnum okkara í tí ári, vit nú byrja og at varðveita okkum øll somul. Eis­ini biðja vit hann um at veita okkum styrki til hvør í sínum lagi at bera kross okkara, hvat ið so hendir”. Tøkk til Evald og hansara Hetta er søgan um Evald og Jardtrud og teirra ætt. Tað er altíð ein fongur at fáa sett á blað eina slíka søgu, áðrenn tað er ov seint. Dygg hjálp er fingin frá døtr­ um Evalds, Margareth og Elsebeth, og frá skyld­manninum hjá Evaldi, Frits Johanne­ sen. Takk fyri øll somul. Simona og Sámal giftust í 1940. Alt bendi á eina ljósa framtíð. Maria, dóttir Sámal, er niðri á støðini í Rituvík og sigur pápanum farvæl hansara seinasta túr. Konan er Edith, gift við Frederik Olsen. Unga einkjan, Simona, við døtrunum Mariu, 3 ár, og Ernu, 1 ár.