mánadagur 7. oktober 2019síða 12

12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 7. oktober · Nr. 115 Framgongdin er ikki varandi - Tað er ikki so einfalt at meta um, hvussu gongdin í altjóða búskapinum kemur ávirka føroyska búskapin, sigur Vinnuhúsið Vilmund Jacobsen - Í juli var framgongd í altjóða handlinum, men gongdin við Brexit, hand­ ils­stríðið millum USA og Kina umframt nýggjastu lyklatølini úr Evropa, benda tíverri á, at henda fram­gongdin ikki er var­ andi. Tað sigur Allan Sør­en­ sen, leiðandi greinari hjá Dansk Industri, sum Vinnu­húsið í dag endur­ gev­ur. Víst verður á, at í juli í ár var vøksturin í altjóða handlinum 1,9 prosent, men tøl úr CPB World Trade Monitor vísa sam­ stundis, at samanlagt er altjóða handilssamskifti minkað 0,9 prosent sein­ asta árið. Hetta er størsta afturgongdin í altjóða hand­ilssamskiftinum síð­an fíggjarkreppuna. Í greinini verður víst á, at tað, at altjóða handils­ sam­skiftið er minkað sein­ asta árið, er eitt álv­ars­ligt tekin um ein veik­an heimsbúskap. - Handilskríggið mill­ um USA og Kina, lítli vøkst­ urin í altjóða bú­skap­in­ um og óvissan um gongd­ina eru eitrandi fyri altjóða handilin, og hesi viðurskifti hava broytt kósina í heims­ handl­inum skeiva vegin. Lagt verður aftrat, at óvissan hevur við sær, at fyritøkur og brúkarar bíða við at gera íløgur í maskinur og aðrar størri og drúgvar nýtsluvørur, sum eru vørur, ið fylla nógv í heimshandlinum, sigur Allan Sørensen. Í farna mánað sendi OECD út eina forsøgn, sum boðaði frá lægsta vøkstr­inum í altjóða bú­ skap­inum síðan fíggj­ar­ krepp­una. Í Vinnuhúsinum reisa tey í dag spurningin, hvussu afturgongdin í al­ tjóða búskapinum fer at ávirka føroyska búskap­ in. - Men, her er trupult at koma við einum greið­ um svari, heldur Vinnu­ húsið, sum vísir á, at før­ oyski búskapurin er lítil og opin, og sostatt ógvu­ liga viðbrekin mótvegis stoyt­um uttaneftir. Tað duga at gera tað hugnaligt og forvitnisligt. Fríggjadagin høvdu tey gomlu í Vesturstovu í Fuglafirði vitjan av Hanusi Kjølbro, sum greiddi frá um veðrið. Føroyar og ES í broytingartíð Hósdagin 10. oktober skipar uttanríkis- og mentamálaráðið í samstarvi við Fróðskaparsetur Føroya fyri kunnandi tiltaki um Føroyar og ES Vilmund Jacobsen Tiltakið, sum er alment, verður í Kongshøll í Sjó­ vinnuhúsinum henda dag­in frá 09 til 12. - Evropa Samveldið er og verður framvegis størsti marknaðurin fyri før­oyskan útflutning, eis­ ini eftir Brexit, tó at aðrir marknaðir kring heimin fáa alsamt størri týdning fyri Føroyar. Í Vinnuhúsinum vísa tey í dag á, at umframt handils­samstarv hava Før­oyar og ES eisini sam­ starvssáttmálar innan fiski­veiði og gransking. - Men, er samstarvið við ES nóg breitt og tíðarhóskandi, tá saman­ borið verður við við­ur­ skiftini millum ES og onnur lond í Vestur­ev­r­ opa? spyrja tey í Vinnu­ hús­inum. Víst verður á, at nøkur lond í Vesturevropa, sum eitt nú Ísland, Noreg og smálondini, Andorra, Mon­ ako og San Marino, av ymiskum orsøkum hava valt ES limaskapin frá. - Øll ynskja best møgu­ liga atgongd til ES markn­ aðin og eitt mennandi samstarv í Evropa, men hvussu skipa hesi londini síni viðurskifti við ES? Á tiltakinum hósdagin fara umboð úr Andorra og Noreg at greiða frá teirra royndum við sam­ starvi við ES. Eisini fara serfrøðingar og sam­ ráð­ingarfólk hjá ES at greiða frá støðuni hjá ES til handil og annað sam­ starv við lond í Evropa, ið eru uttanfyri ES. Soleiðis gongur við fiskiveiði Vilmund Jacobsen Fríggjadagin vóru tvey ísfiskalínuskip á Rygginum. Annað skipið landar í dag, og hitt skipið kemur møguliga síðst í vikuni. Á Rygginum hava línuskipini fingið mest av toski og nakað av svartkalva og blálongu. Fríggjadagin vóru eisini seks ísfiskalínuskip vestan fyri, og væntandi landar eitt av hesum skipum í dag. Hini skipini landa helst síðst í hesi vikuni ella fyrst í næstu viku. - Línuskipini, sum eru vestan fyri, hava fingiðð mest av toski og hýsu og so nakað av longu og brosmu, vita tey á Fiskamarknaði Føroya at siga. Eitt frystilínuskip fiskar í Eysturgrønlandi, eitt er í íslendskum sjógvi, og tvey frystilínuskip fiska í føroyskum sjógvi. Haraftrat tekur eitt frystilínuskip móti fiski í Grønlandi. Streymurin verður góður, men veðrið verður heldur óstøðugt teir næstu dagarnar. Á Fiskamarknaði Føroya vænta tey tó, at onkur útróðrardagur verður í vikuni. - Útróðrarbátarnir hava góðan fiskiskap, verður lagt aftrat. Fríggjadagin vóru flestu partrolarapør til fiskiskap. Øll fiska upsa, men fiskiskapurin er smáligur. - Partrolararnir koma inn at landa, sum henda vikan gongur. Á Fiskamarknaði Føroya vistu tey fríggjadagin at siga, at ein djúpvatnstrolari er til fiskiskap. - Teir fiska kongafisk og koma inn at landa síðst í hesi vikuni. Lagt verður aftrat, at seinastu dagarnar hevur ein trolbátur verið til fiskiskap. Teir hava verið á Skeivabanka og landa helst í dag. Veiðan er ein blandingur av toski, havtasku, upsa og longu. HEYSTFAGNAÐUR: Á Eiði hava tey seinnu árini skipað fyri frálíka tiltakinum, Heystfagnaður. Soleiðis verður aftur í ár, og hesaferð verður tiltakið í døgunum, 16.-20. oktober, sum er í heystfrítíðini.