týsdagur 8. oktober 2019síða 4

Mikudagur 9. oktober 2019 · Nr. 116 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Einki føroyskt kaos í samband við Brexit - Viðurskiftini millum Føroyar og Bretland verða skipaði beinanvegin tá Bretland fer úr ES. Tað verður einki kaos, har ongar reglur eru galdandi. Alt er undir kontroll, sigur Halla Nolsøe Poulsen, leiðari fyri Brexit-bólkin hjá Føroya landsstýri Hallur av Rana hallur@sosialurin.fo 22 dagar eru í dag til lagnu­dag­ in 31. oktober 2019, tá Bretland eftir ætlan fer úr Evropeiska samveldinum, og eftirlíkar har­ við viljanum hjá bretska fólk­ inum, ið á fólkaatkvøðu 23. juni 2016 atkvøddi fyri at fara úr evropeiska samstarvinum. Og hóast tíðarfreistin fyri Brexit áður er útsett, so tykist Boris Johnson, forsætis­ráð­ harri, nú at halda fast í 31. okt­ ob­er sum dagin, tá Ongland fer sín egna veg. Tað gjørdi hann í øll­um førum greitt í eini tíð­ar­ grein í enskum bløðunum the Daily Express og the Sun um vikuskiftið. - Aftaná fleiri ártíggjund við herferðum, trimum árum við kjaki og endaleysir mánaðir við meiningsleysum dráli, eru tað nú einans 25 dagar til at bretski limaskapurin í Ev­rope­ iska samveldinum fær ein enda. Vit pakka taskurnar og rýma 31. oktober. Einasti spurn­ ­ingurin er, um Brússel sigur takk fyri tað farna við eini góðari avtalu fyri báðar partar, ella um vit mugu ganga okkara egna veg, skrivaði forsætis­ráð­ harrin í tíðargreinini. Í tíðargreinin var hann bjart­ skygdur um, at parla­mentið fór at taka undir við seinasta uppskotinum til eina avtalu við ES, og heitir tí á ES-londini, um enn einaferð at sessast við samráðingarborðið og finna eina loysn á støðuni, tí Brexit verður veruleiki. - Vit fara um 25 dagar. Vit kunnu gera eina avtalu, um ES ynskir tað. Men lat onga falska ímynd ella misskiljing vera. Tað verður einki meira drál. Eing­in seinking. 31. oktober verð­ur Brexit veruleiki, skriv­ aði forsætisráðharrin. Okkara viðurskifti eru greið Føroyar útflutti í 2018 vørur fyri 880 milliónir krónur til Bret­lands, meðan innflutn­ing­ ur­in hevði eitt virði á 280 milli­ ónir krónur. Sostatt hevur støðan hjá Bret­land sjálvsagt ein áhuga fyri føroyska vinnulívið, men með­an meginparturin av ev­ rope­iska vinnulívinum enn ikki veit hvussu støðan verður næsta mánað, tá Bretland ikki long­ur er partur av ES, kann før­oyska vinnulívið fegnast um, at handilsviðurskiftini mill­um londini halda fram ótarnað. Orsøkin er, at Føroya løg­ ting longu í apríl samtykti eina fríhandilsavtalu við Bretland, um landið fer úr Evropeiska samveldinum. Sostatt tryggj­ aði løgtingið, at samhandilin mill­um londini heldur fram óan­sæð hvat hendir 31. oktob­ er. Onga ávirkan Tað merkir eisini, at tað sum so hevur onga ávirkan á føroysk viðurskifti, um tað eydnast Bret­land at fáa eina sam­ starvs­avtalu í lag við ES áðr­ enn 31. oktober, ella um landið fer úr ES uttan eina avtalu. Eitt sokallað hard Brexit ella no deal Brexit. Tað upplýsir Halla Nolsøe Poulsen, leiðari fyri Brexit-bólkin hjá Føroya lands­stýri. - Viðurskiftini millum Før­ oy­ar og Bretland verða skipaði beinanvegin tá Bretland fer úr ES. Tað verður einki kaos, har ongar reglur eru galdandi. Alt er undir kontroll, sigur leiðarin fyri Brexit-bólkin, og leggur afturat. - Fyri Føroyar hevur tað ikki tað stóra at siga, tí vit hava gjørt eina framhaldsavtalu við Bretland, ið er ein víðariføring av okkara avtalu við ES. Hon er snikkað soleiðis saman, at tann dagin Bretland fer úr ES, við ella uttan avtalu, og sostatt ikki longur er fevnt av ES- avtaluni millum Føroyar og ES, hava vit eina avtalu millum Føroyar og Bretland. Tí er tað líkamikið, um Bretland fer úr nú ella fær eina skiftistíð upp á nøkur ár. Øll handils­við­ur­ skifti millum londini eru óan­ sæð greið. Framtíðar samráðingar Tað liggur kortini í kortunum, at hendan avtalan einans er ein fyribils avtala, ið skal tryggja, at samhandilin millum lond­ini ikki steðgar upp. - Í avtaluni verður staðfest, at hetta er fyrsta stigið aftaná eitt Brexit, men at vit eru ser­ liga áhugaði í at hyggja eftir tví­laðaðu viðurskiftunum við Bret­land. Harímillum eru nøk­ ur viðurskifti í galdandi ES-av­ tal­uni, ið verða førd yvir í nýggju avtaluna, sum vit ynskja at broyta. Vit hava eis­ ini eitt ynski at gera ein sam­ starv­skarm millum londini, har vit kunnu koyra fleiri økir inn­undir. Bretland verður okk­ ara nærmasti granni, og tað kann hugsast, at vit ynskja sam­starv innan fleiri økir, ið okk­ara ES-samstarv ikki um­ fat­ar, sigur Halla Nolsøe Poul­ sen. Eitt økið, ið serliga er átrok­ andi fyri føroyingar at sam­ ráð­ast um, eru nýggjar fiski­ vinnu­avtalur við bæði Bret­land og ES. - Viðvíkjandi okkara fiski­ vinnuavtalu við ES fiska vit nógv tann størsta partin inni í bretskum og írskum sjógvi, so tá Bretland ikki longur er partur av ES, mugu vit aftur at samráðast um hetta. Tá er neyð­ugt at samráðast við bæði ES, ið tá ikki longur kann bjóða atgongd til bretskt sjóøki, og Bretland, fyri at fáa egnar av­ tal­ur í lag eftir Brexit, sigur hon. - Vit hava eisini eitt ynski at gera ein samstarvskarm millum londini, har vit kunnu koyra fleiri økir innundir. Bretland verður okkara nærmasti granni, og tað kann hugsast, at vit ynskja samstarv innan fleiri økir, ið okkara ES-samstarv ikki umfatar