hósdagur 10. oktober 2019síða 25

FRÍGGJADAGUR 11. OKTOBER 2019 SOSIALURIN 117 25 Komandi partur Anna kallaði kenda lærarin Jógvan Poulsen fyri gubba. Pápi hennara koma á ting í 1920, tá ið tiltikna “holuvalið” var í Vestmanna. Hetta verður umrøtt í komandi parti. Vælg­erne fra Nes-Tofte og Strænder givet næst­en fuldtalligt Møde. At udfaldet blev som det blev, og Deltagelsen fra de sydligste Sogne saa stærk, skyldtes navnilig den Om­stændighed, at der i lang Tid forud for Valget skal have været arbejdet paa at sætte Lærer Joen Poulsen af og sætte to udenfor Østerøen boende Personer ind som Tingmænd for Distriktet, og det mente man var vel meget af det gode. Nogen egentlig Forhandling før Valget, fandt ikke Sted, idet ingen fulgte For­mand­ ens Opfordring til at udtale sig: derimod fandt det, som sædvanligt naar mange Vælg­ere kommer sammen til Valg, livlige Samtaler og Meningsudvekslinger Sted mell­em Vælgerne indbyrdes. Til trods for, at der efter hvad man kunne skønne ingen mangel var paa Trakteringsmidler afholdt de, der stemte med Flertallet, sig fra disse For­friskninger. Skønt Lagtingsloven paa grund af at Lag­ting­et foruden at være Amtsraad og som saadant øverste kommunale Myndighed, til­lige er raadgivende i Lovgivningssager, til­ader, at halvdelen af Medlemmerne kunne bo udenfor Valdistriktet, har det været sædvanemæssigt at vælge sine Tingmænd indenfor Distriktet. Und­tagel­ ser have fundet Sted, men det er aldrig før forsøgt at faa valgt tvende udenfor Distrikt­er, hverken i Sydstrømø eller Øst­ erø. Det første forsøg som nu blev gjort her­paa, maatte derfor, som det var at vente, føre til, at man tog sig sammen for at gennemføre Valget af sine egne. Ein heilt onnur valskipan Fyri at skilja hesa grein skal her verða greitt frá, hvussu valskipanin var: Í hvørjum valdømi varð atkvøtt í einum stað. Í Eysturoynni var tað í Skálabotni. Tey sum vildu atkvøða skuldu sjálvi møta upp og skuldu siga hart og týðiliga hvørj­ um tey atkvøða fyri. Hetta varð skrivað upp, og síðan lisið upp, so veljarin hevði trygd fyri, at rætt var skrivað. Ansast skuldi eftir, at allir veljarar atkvøddu fyri eins nógvum valevnum, sum veljast skulu í valdøminum. Kom ein veljari ov seint, kundi hann atkvøða eftir at liðugt var at velja, tí at enda spurdi valstýrisformaðurin um nakar var, sum ikki hevði havt høvi til at atkvøða, og skuldi hann so sleppa framat. Síðan varð talt upp, og úrslitið varð almannakunngjørt teimum, sum hjástødd vóru. Vildu fáa Jógvan úr tinginum Sum tað sæst var valluttøkan ógvuliga lág. Tað sæst, at tá í tíðini var heldur ikki sørt gjørt av reka fólk á val. Umrøddu “trakt­ er­ingsmuligheder” mundu vera fløskan. Tað er eisini áhugavert, at navnframir menn eru komnir úr Havn fyri at fáa Jógv­ an Poulsen úr tinginum. Hann hevur ann­ ars eitt gott eftirmæli sum álitismaður og sum undangongumaður fyri føroyskum máli. Hann skrivaði í Føringatíðindi um hesa tíð­ina, og tað á føroyskum, sum mundi vera sera sjáldsamt fyri ein sambandsmann tá. Men veljararnir lótu seg ikki taka av fót­um. Jógvan fekk flestu atkvøðurnar og sat annars á tingi heilt fram til 1928. Hann kom tískil at sita á tingi í átta ár saman við Johan Poulsen. Tað verður komið aftur til Jógv­an Poulsen seinni í hesi røð. Tað er ikki nógv vit vita um løg­tings­ar­ beiðið hjá Magnusi. Men í løgtingssetuni í 1901 var fyrsta mál “Forslag til Forandring i Fattig­loven”. Hetta mál varð koyrt í eina nevnd, har Magnus Poulsen var limur. Henda broyt­ ing tykist mest vera av tekniskum slag við­víkjandi fólki, sum vóru avlamin ella illa sjúk. Magnus varð ikki afturvaldur í 1903, so hann slapp undan at taka støðu til, um hann var sambandsmaður ella sjálv­stýris­ mað­ur, men tað er væl hugsandi, at hann hevði verðið sambandsmaður, um tað kom so langt. Hart rakt húski Anna greiðir frá: Omma og abbi á Toftum, Elsebeth Malena f. Højgaard og Magnus, fingu til­samans sjey børn. Men tey mistu fimm av teimum, meðan tey enn vóru á lívi. Børnini vóru: Poul Nicolai f. 1881. Hann druknaði í 1903, 21 ára gamal. Sagt verður, at Poul, ið stóð til róðurs, druknaði “ved at falde over­bord fra sluppen Galatea, midtvejs mell­em Næs og Østnæs”. Skipari var Sofus Høj­gaard, svágur Poul. Dánjal Petur Ingvard Sofus f. 1882. Hann slerdi út av skipi millum Europa og Suðuramerika í 1925, 43 ára gamal. Sørin Hendrik Theodor, f. 1884. Hann var skipari á Onnu, sum gekk burtur undir Íslandi í 1924 við 17 monnum. Tey flestu líkini komu í land og vórðu jarðað í eini felagsgrøv í gamla kirkjugarði í Reykjavík. (Greitt er frá hesi hending í bókini Havið tók teir, sum kann lesast á heimasíðuni www.olijacobsen.com) Anna Cathrina Súsanna Fredrikka f. 1886 og doyði í 1920 í barsilssong, 33 ára gomul. Hon var gift við kenda skiparanum Sofus Højgaard í Rituvík. Hann giftist aft­ur við Helenu f. Egholm, sum var kend jarð­ ar­móður í Havn. Hans Christian Mourits, f. 1888, og er deyð­ur í Danmark. Hann var kallaður Kia. Hann var fyrst fiskimaður men kom seinni at arbeiða í handlinum hjá pápa sín­ um. Hann hevði ábyrgdina av postinum til 1919, tá ið hann mátti gevast vegna heilsu­ brek. Hann fekk skaða í høvdið og gjørd­ ist sinniliga brekaður. Hann fór á Oringe sinnis­sjúkrahús, har hann var, til hann doyði. Tað er óvist nær, men hann var so á lívi í 1931. Hann var tó so frægur, at hann kundi hjálpa til á skrivstovuni tey fyrstu árini. Sum umstøðurnar vóru tá, man tað hava verið millum lítið og einki, sum foreldrini sóu til hansara eftir, at hann er farin niður. Næstyngstur var pápi, Johan Poulsen f. 1890, sum bleiv 89 ára samal. Seinast fingu tey ein son í 1892, sum bara bleiv fáar dagar gamal. Pápi bleiv lærari 18 ára gamal Absalon Jacobsen, kendur handilsmaður í Syðrugøtu , var giftur við mostir pápa. Hann flutti seinni til Skála og varð nevnd­ur Absalon á Skála. Her hevði hann eis­ini skip og annað virksemi. Hann var eis­ini við í skipasmiðjuni á Skála 10 ára gamal fór pápi til Gøtu at vera hjá hjá Absalon og var har í fýra ár. Absalon hevði annars verið í handils­ læru hjá abba úti á Toftum í sínum ungu døg­um. Pápi fór 15 ára gamal til Havnar á lær­ara­skúla og tók prógv í 1908, sum var fyrsta próvtøkan eftir eini tá nýggjari skip­an. Tað vóru 10 lærarar, sum tá tóku prógv. Pápi fekk næsthægsta próvtal. Sím­un P. Zachariassen var bestur. Hann gjørd­ist eisini kendur politikari fyri Sjálv­ stýris­flokkin. Hann var løg­tings­maður meg­inpartin av tíðini frá 1928 til 1956 og hev­ur tískil eisini verið tingmaður saman við pápa. Tann 1. novemer 1908 var pápi settur sum lærari í innara parti av Nes sókn, har hann hevði tríggjar skúlar at røkja, á Glyvr­ um, í Lamba og í Søldarfirði frá 1908 til 1917. Tá kom hann so yvir á Strendur at vera lær­ari og var lærari til 1958, tá ið hann fór frá fyri aldur. Hann var tískil lærari í sam­ full 50 ár. Toftir í gomlum døgum Johan Poulsen á ungum árum Theodor, beiggi Johan Poulsen, saman við konuni, Anna. Gentan aftast er Hanna, dóttir Annu og Johan Hendrik Højgaard. Theodor situr við Hendrik í fanginum og Anna situr við Magnus. Katrina, 96 ára gamla dóttir teirra, var ein góð kelda til umrøddu frásøguna um “Onnu”, sum gekk burtur í 1924. Sonur hennara, Janus, eigur hesar ættarmyndirnar.