mánadagur 21. oktober 2019síða 13

13 Mánadagur 21. oktober 2019 · Nr. 121 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eivin H. Jacobsen So verður enn einaferð skapt­ur óstabilitetur og ó­trygg­leiki í okkara høv­uðs­ vinnu, fiskivinnuni - pol­ itiski sjónleikurin held­ur fram. Hesaferð slær pol­it­ iska pen­dul­ið heilt aftur til fiski­vinn­u­lóg­gávuna frá 1994/1996, og hesaferð skal lóg­gávan gerast á ein slík­ an hátt, at ikki vendist aft­ ur til at broyta bulin í fisk­ i­vinnuskipanini, nevn­liga um­sit­ing­ina av fisk­i­vei­ð­i­ loyv­u­num og hvussu hesi veið­i­loyvi kunnu býtast út til nøk­u­r fá samtøk og fisk­ i­før. Vanlukkuliga, so verð­ur nú lagt upp til eina priv­at­ i­ser­i­ng av fiskivinnuni og tess mill­iar­da virðum og sum er ogn Føroya fólks Eftir at hava hugt sam­ gong­u­skjalið í gjøgnum um fiski­vinn­umál og hoyrt, hvat er komið fram alment í fjøl­ m­iðl­u­num, so eru ein røð av týdn­ing­ar­mikl­um við­ur­skift­ um, sum als ikki eru við ella sum eru sera ógreið í einari kom­andi fiskivinnulóggávu. Tað vísir seg eisini, at søg­an endurtekur seg við at skunda hetta lógarverkið um sjó­feingi í gjøgnum, eins og gjørt varð við for­skatt­ ing­ini av pensjónum - hetta skulu skundast ígjøgn­um, soleiðis at fólk hvørki vistu, hvat hetta handl­aði um í veruleikanum ella skuldu kunna seta spurn­ing­ar­tek­in við, hvat hendi. Tikin verða her nøkur týð­andi dømi úr rúgvuni um fyriliggjandi politisku ætl­an­ ir á fiskivinnuøkinum. Uppsagnartíðin er sett til 10 ár frá verandi 8 árum, og nú verð­ur talan um rullandi loyvi, t.v.s. tú fær eitt loyvi og síð­an kanst tú eftir 7-8 árum søkja um at fáa loyvi longt - og tað verður mest sum ein av­greiðsl­u­spurningur um at halda fram rullandi í 10 ár ágangin. Tað er heldur ikki ná­ grein­að, nær og í hvørjum føri rætt­indi til fiskiskap kunnu takast aftur uttan at land­ið skal rinda endurgjald. Menningarkvotur og upp­ boðs­søla verða nú koyrd í ein pott og helvtin av øllum luta út sum varandi loyvir og til verandi stóru aktørar. Í núverandi skipan og við verandi nøgdum til menn­ ing­ar­kvot­ur og uppboðssølu, ber til hjá nýggjum aktørum at royna seg í fiskivinnuni, her­undir tilføra innovatión. Døm­ini runt um í landinum eru fleiri, har menn hava gjørt íløgur í skip og virki á hes­um grundarlag. Við nýggja upp­skot­i­num um roynd­ar­kvotur (og ikki menn­ing­ar­kvot­ur og upp­ boðs­søla) verð­ur grund­ ar­lagið tikið undan øllum hes­um, so­leið­is at tað, sum verð­ur eft­ir av fiska­nøgdu­m til roynd­ar­fisk­i­skap, er ikki vert at fara eftir við stór­ um íløgum í fiskifør - kann bara eins væl seljast víðari til onkr­an annan, sum longu hev­ur fiskifar. Harvið fáa vit aftur eina lukkaða fiski­vinn­ u­skipan, har ongir nýggir ak­tør­ar nakrantíð sleppa fram­at, men heldur at teir somu stóru aktørararnir í skip­an­ini fara at handla innanhýsis. Í verandi lóggávu verður nógv gjørt burturúr at hava eitt endamál við fiski­vinnu­ lóg­gávuni, eitt nú um bú­ skap­ar­liga-, lívfrøðiliga og sosi­ala burðardygd (týdning fyri marknaðin at vita), um at skapa vinnuligt virksemi kring alt landið o.a. Hetta verð­ur eftir øllum at døma lítil og ongin dentur lagdur á. Tað hongur eisini í leysari luft, hvussu tilfeingisgjøld skulu ásetast, og skatting av sølu av veiðiloyvum er held­ur ikki avgjørd. Spurn­ in­gu­r­in er eisini, hvat lands­ kass­in fer at missa í inn­tøk­ um, nú uppboðssølan verð­ur avtikin - hvussu skal hetta kompenserast við til­feing­ is­gjøldum o.a. Hetta verð­ur gjørt samstundis sum sam­ gongan vil hava Føroyar til eitt samfelag í serflokki - hvar skulu nú pengarnar til hetta koma frá? Samanumtikið kann sig­ ast, at við ætl­an­u­num á fisk­ i­vinnu­øki­num, verð­ur lagt upp til, at fisk­i­vinnu­lóg­gáv­ an verður rull­að um­leið 25 ár aftur í tíðina og at brúks­rætt­ indi nú ger­ast ogn­ar­rætt­indi. Hend­ir tað, er talan um eina van­lukku við Før­oyar og kom­andi ættarlið. Vandin er, at tað verða útlendingar sam­an við nøkrum fáum før­ oysk­um strá­monnum, sum koma at sita eftir við allari fiski­vinnuni. Virðini skulu nú býtast og av­hend­ast til nøkur heilt fá ella 4 samtøk ella um­leið 20 persónar, sum eiga umleið 90% av upp­sjóv­ar­rætt­i­ndi­ n­um í dag, millarda virð­i­r - hetta er nakað, sum skríggj­ ar til himmals av órættvísi og skap­ar varandi splid í sam­fela­g­num. Vónandi er onkur í sam­ gonguni, sum er við at vakna og kann síggja katastrofalu av­leið­ingarnar av at lata Fólka­flokkin sleppa at um­ sita fiskivinnumál og fíggj­ ar­mál, við tí innihaldi, sum teir nú her leggja upp til. Gott um onkur er í sam­ gong­uni, sum kann benda fyri­liggj­andi ætlanir inn á at brúka vit og skil. Sum formaðurin í Fólka­ flokk­i­num segði við meg, áð­ renn løgtingsvalið: Tit kunnu eiga løgmann, bara vit fáa pol­i­tikk­in. KJAK Fólksins sjófeingi umsitast rættvíst og við viti og skili Vónandi er onkur í sam­ gonguni, sum er við at vakna og kann síggja katastrofalu av­leið­ingarnar av at lata Fólka­flokkin sleppa at um­sita fiskivinnumál og fíggj­ar­mál, við tí innihaldi, sum teir nú her leggja upp til« Sum for­ mað­urin í Fólka­flokk­i­ num segði við meg, áð­renn løg­tings­valið: Tit kunnu eiga løg­mann, bara vit fáa pol­i­tikk­in« og sendi hann til útheimin 2020 Tel. 34 18 00 ∙ bokhald@sos.fo Umbiðið kalendarin nú