týsdagur 29. oktober 2019síða 27

27 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 30. oktober 2019 · Nr. 125 hava við í gongdini. Eisini her er fyribyrgjandi arbeiði so umráðandi, og tí bjóða vit bæði borgaranum og teimum avvarðandi undir­ vísing um sjúkuna. Vit nýta eisini kognitiva viðgerð við støð­um í gerandisdegnum, sum eru truplar. Við at eggja teim­ um til at seta orð á tankar og kenslur, ber til at broyta hugs­ an og handling, ið lættir um hjá borgaranum. Øðrvísi tilgongdir kunnu gera stóran mun hjá borgarum, ið eitt nú dragast við ótta. Nógv hava ótta. Tá ið vit arbeiða við ótta, hava vit van­ liga psykoedukatión, sum snýr seg um at læra um ótta, ótta­ mekan­ismur og annað. Vit læra borgaran at arbeiða kognitivt við teimum neiligu tankunum við at seta orð á tankar, kenslur, likamlig eyðkenni og atferð. Tankin er, at tey skulu finna stuðlandi tankar, ið tey kunnu brúka í staðin fyri teir neiligu. Eisini verður arbeitt við stigvísari eksponering, har borg­arin stigvíst útsetir seg fyri óttanum, og við tíðini mink­ar óttin. Ein væl kendur trupulleiki hjá hesum fólkunum er óttin fyri, hvussu tey kunnu møta øðrum í gerandisstøðum. Í tílík­um støðum hava rolluspøl eisini víst seg at hjálpa. Tey læra eisini at brúka anda­dráttsvenjingar, so tey gerast róligari. Eisini kunnu Mind­fullness venjingar hjálpa væl. Hjá øðrum kann gerandis­ dag­urin vera merktur av kaos, og tá hjálpa vit teimum at skipa dagin. Tað gera vit t.d. við at petta gerandisuppgávur sund­ ur og seta smærri uppgávur inn í skema. Tað kunnu vera smá­ar uppgávur sum at fara til handils ella at leggja klæðir saman. Forlongdi armurin Hon sigur tær og umrøðir konsekvent sínar starvsfelagar sum kvennkyn. Orsøkin er tann, at tað bert starvast kvinnur í Økispsykiatriini. Flest allar eru sjúkrarøktarfrøðingar við roynd­um innan psykiatri, sum er krav fyri at søkja starvið. Til innleiðandi samrøðurnar spyrja vit ítøkiliga inn til, um borgarin hevur sjálv­morðs­ tankar t.d., men eisini um krops­ligu støðuna við kosti, rørslu, misbrúki osfr. Tað gera vit, tí kropsliga støðan kann eisini avdúka sálarligu støðuna, og tí verða nakrar blóð­royndir tiknar. Mátingin av blóðsukrinum kann siga nakað um, hvussu borgarin er fyri, og stoffskiftið kann eisini ávirka tað sálarliga. Her koma royndirnar sum sjúkra­røktar­ frøðingurin hevur væl við. Tá viðgerðin hjá Økis­ psykiatriini er liðug, verður borgarin útskrivaður og kom­ munulæknin fær boð um hetta. Viðhvørt heldur borg­ arin áfram við at fara til onkur av tilboðunum hjá eitt nú Al­ mannaverkinum. Tað er umráðandi hjá øllum menniskjum at hava ein skipaðan og meiningsfullan gerandis­dag. Og í hesum sam­ bandi hava skipaðu tilboðini hjá Almannaverkinum sum Dugni og Gloym meg ei/Fjálvi mun­að væl. Her fáa fleiri av borgarunum møguleika at menna og viðlíkahalda sínar før­leikar, eisini sosialt. Ein annar møguleiki er at fara í sonevnda arbeiðsroynd ella arbeiðsútbúgving fyri at koma út aftur á arbeiðs­mark­ naðin. Skipanin er soleiðis saman­sett, at ein spakuliga kann byrja at arbeiða aftur við at arbeiða nakrar tímar í senn. Síðani Økispsykiatriin kom, hava verið færri endur­inn­legg­ ingar, við tað at borgarin fær skjótari hjálp. Vit síggja beinanvegin, hvønn veg tað gongur, og kunnu traðka til skjótt og soleiðis fyri­byrgja innleggingum. Vit eru ein forlongdur armur hjá psykiatri­ini. Munurin er bara tann, at vit arbeiða úti í staðin fyri inni. PSYKIATRIIN 50 ÁR