fríggjadagur 28. juli 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 143 - 27. juli 2000 gult cyan magenta svart Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Hjørdis Árnadóttir Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Edvard Joensen Rúnar Reistrup Dia Midjord Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Fax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Tjóðarhátíðin – ólavsøkan Í DAG og í morgin er tjóðarhátíð okkara – ólavsøka. Onnur lond hava sín tjóðardag, sum tey hald við røðum, skrúðgongum, tónleiki, bjóri og skemti kring alt landið. Vit hava afturímóti eina tjóðarhátíð, sum bara verður hildin í høv- uðsstaðnum, og sum fevnir víða. Ja, bara hug- flogið setir mark fyri, hvussu fjølbroytt ólavsøkan er. MEN hon hevur eisini nakað grundleggjandi, sum savnar tjóðina og sum er við til at skapa tann føroyska samleikan. Eitt er summarstevnan við tjóðarítrótt okkara, kappróðrinum. Eitt ann- að er ólavsøkugudstænastan við skrúðgonguni, sanginum á Tinghúsvøllinum og løgtingssetanini ólavsøkudag. HETTA er tann formligi parturin, sum vit hava hildið fast um í mong ár, og sum vit eisini fara at halda fast um, tá vit hava fingið eina nýggja stjórnarskipan, sum alt bendir á, at vit fara at fáa. Gudstænastan og løgtingssetanin ímyndar kristna grundstøðið hjá føroysku tjóðini og tann stjórnarliga myndugleikan her á landi. Hetta er sjálv hátíðarløtan, sum tíverri alt ov fá fáa við, tí ólavsøkuaftan gjørdist ov drúgvur ella tí at ov nógv var innanborða. Ólavsøkan er jú eisini veitslan fram um allar aðrar veitslur. Blíð- skapurin og versskapurin er góður og ímyndar føroyskan hugburð, tá hann er bestur. Tað er jú eisini á ólavsøku, at mong hittast á fyrsta sinni – í dansi, í gonguni oman eftir og niðan eftir, í veitslulag ella í samkomum. ÓLAVSØKAN er ein partur av mentan okkara, og í øllum hurlivasanum eru mong mentanar- tiltøk á skránni. Tann stóra listaframsýningin er eitt. Sangurin á Tinghúsvøllinum er eitt annað. Andaligi sangurin hjá samkomunum er eitt triðja. Ólavsøkukabarettin er eitt og tann stóra popp- konsertin er upp aftur eitt annað. Og so fram- vegis og so framvegis. SAMANUMTIKIÐ er ein stórfingin hátíð, sum nógv gleða seg til og tí stevna til Havnar, sam- stundis sum nógv havnarfólk rýma undan og út á bygd. Tað er jú eisini tey, sum halda, at ólav- søkan er nakað tvætl, ein drukk- og rukkuveitsla, sum ein mentað tjóð ikki eigur at góðtaka. Hesi sakna kanska tað meira fólksliga, sum saman- bindur fólk í tí stilla. MEN ólavsøkan er ólavsøkan. Vøkan til minnis um Ólavs hin Heilaga. Karmarnir eru har og so stendur tað upp til tann einstaka at hava eina góða ella minni góða ólavsøku. Sjálvandi ynskja tey flestu, at rok og ólevnaður er sum minst, og at hátíðardámur saman við tí sømiliga veitslu- lagnum er í hásæti. Og við hesum orðum ynskir Sosialurin øllum føroyingum – á bygd og í bý – eina góða ólavsøku. Nú er so nýggja „Minn meg á“ bókin aftur kom- in í handlarnar fyri tíðar- skeiðið 2000/2001. Bók- in varð borin út í handl- arnar 26. juli, og í kom- andi viku verður hon at fáa í bókasølum og á øll- um Statoil støðum kring landið. Søluprísurin fyri bók- ina er, eins og í fjør, 55 kr, og fyri hvørt eintak ið selt verður, fær Barna- hjálpargrunnurin fimm kr. Eisini ber til at ogna sær eina A2 plakat av permuni fyri 25 kr, har bókin annars fæst. Eitt sindur um leikin: ”Mosterspælið” sigur frá um eina dramatiska broyt- ingartíð í Noregssøgu, har trúgv, - gomul og nýggj - møtast. Sjónleikurin sigur frá einum tríatiára skeiði - nevniliga frá 995, tá ið Ólavur Trúgvason kemur heim fyri at krevja sín kongsarv og fyri at kristna landið og til 1024, tá Ólavur Haraldsson fekk Kristnu rættarskipanina lýsta á Mostertingi. Soleiðis kom Moster at verða ein søgulig- ur staður. Mosterspælið er eitt samstarv millum nógv fólk, flestu teirra amatørar. Onkur yrkisleikarai er eisini við. Leikurin hevur verið spældur í Moster Amfi hvørt summar síðan 1984, vanliga á hvítusunnu, og o.u. 85.000 hava sæð leikin hesi árini. Norska dagblaðið Aften- posten segði um Moster- spælið: „Norskt mentanarlív blómar sum ongantíð áður“, segði Åse Kleveland, Bømloteatrið úr Noregi á Føroyaferð Týsdagin 1. august 2000 kl. 19.00 verður leikurin „Kristnu Kongarnir á Moster“ framførdur í Norðurlandahúsinum. mentamálaráðharri. „Tann, sum var áskoðari á Amfi- pallinum í Moster, tað stórsligna útisjónleikara- húsið í Bømlø við meiri einn 1500 fólkum og upp- livdi „Kristnu Kongarnar í Moster“, sum Johannes Heggland hevur skrivað, fekk eitt stórsligið prógv fyri, at hetta er sonn tala.... Ein avbera stórsligin fram- førsla.“ Soleiðis skrivaði Eilif Straume. Leikurin er í trimum pørt- um. Í 1. parti liva fólk enn við síni gomlu trúgv. Árið er 995. Ólavur Tryggvason kemur siglandi vestanífrá og krevur, at fólkið skal taka seg til kong og taka við kristnari trúgv. Hæddar- punktið er hin fyrsta kristna messan á norskari jørð. Fólk taka við nýggju trúnni, men nøkur fella frá. Í 2. parti kemur Ólavur Tryggvason, kongur, aftur til Moster í árinum 997 og stevnir fólkinum til tings at noyða tey at vera lýðin móti kongi og kristnu trúnni. Í 3. parti fara hending- arnar fram í árinum 1024. Ólavur Haraldsson, seinni Ólavur Halgi, kemur við fylgi sínum til Moster, har ”Kristinrætturin” verður lýstur. Í ferðalagnum eru 80 fólk, leikarar og hjálparfólk. Tey koma higar úr Íslandi, har leikurin skal spælast á Reyholti Ólavsøkudag í sambandi við 1000 ára hágtíðarhaldið hjá íslend- ingum. Hjástødd undir sýningini í Reyholti verða norsku kongshjúnini, ís- lendski forsetin, og aðrir gestir. Sýningin í Norðurlanda- húsinum er í sambandi við okkara 1000 ára hald fyri Kristnanini. „Minn meg á“ bókin komin 26. juli varð nýggja „Minn meg á“ bókin borin út í handlarnar RÚNAR REISTRUP Nú um ólavsøkuna kemur ein nýggj føroysk single- fløga út. Tað er 29 ára gamla Randarsól Vilhelmsen, ið fyri fyrstu ferð gevur út fløgu. Á fløguni eru trý løg, ið Randarsól sjálv hevur gjørt orð og lag til. Hon sigur, at løgini á fløguni eru skrivað út frá upplivingum, hon hevur havt . Stendur tað til sanga- rinnuna, er hendan stakfløg- an bert byrjanin. Hon hevur longu sett nøsina upp ímóti einari lívsleið innan tónleik. – Ætlanin var bara at gera eina demofløgu, sum eg so kundi senda út til plátufeløg í Danmark, men Róin Siggertson, ið hevur pro- duserað fløguna, helt at tað var vert at gera eina rætti- liga fløgu og geva hana út, sigur Randarsól Vilhelm- sen. Nú fløgan er liðug, ætlar Randarsól at seta seg í sam- band við donsk plátufeløg og vísa teimum fløguna. Við hesum vónar hon at Randarsól við trimum løgum Randarsól Siggertsen hevur eftir tíggju ára útlegd í Danmark givið út stakfløgu í Føroyum. leggja lunnar undir eina fløguútgávu í Danmark. Fløgan er upptikin í studi- onum hjá Róin Siggertson í Herlev. Randarsól stendur sjálv fyri fløguútgávuni. Plátufe- lagið Tutl marknaðarførir hana. JÚSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Regin Dahl. Punktum. Hann er føddur í desember 1918 og klokkan fimm í dag letur hann enn eitt yrkinga- savn av hondum. Og talan er um spildurnýggjar yrk- ingar. Seinastu mánaðarnar hava hansara ristandi hend- ur meitlað, og brennandi skapanarhugur evnað 30 yrkingar. Og Regin er orða- smiður um ein háls. Prósta- sonurin við vakra umhvørv- inum í Sandagerði sum grundvølli hevur aftur spískað blýantin. Tann langtandi útisetin, heims- borgarin, ríkar okkum aftur við flógvum orðum, frá árum ið sleptu, og kærleikin er afturvendandi, sama ger um hann er vendur móti føðilandinum, ella um hann fer millum mann og kvinnu, lúrin, deiligur og sjarmer- andi. Og lesarin sleppur heilt inn um dyrnar hjá Regini við nýggja yrkingasavn- inum. Á aðrari síðuni stend- ur yrkingin prentað, og á hini er avrit av handritinum til yrkingina, so tú kann merkja bæði lag og ólag, tá JÚSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Fýra fólk eru fyri fyrstu ferð við á eini listaframsýning, tá listaframsýningin í Lista- skálanum letur upp Ólav- søkuaftan. Hósdagin stríddust tey við at heingja tær seinastu myndirnar upp og ein av fyriskiparunum, Jens Fre- driksen, sigur, at framsýn- ingin verður spennandi í ár. Ólavsøkuframsýningin hevur verið hildin í mong ár, og hon er sera væl um- tókt. Nógv fólk vitja. Framsýningin er sensu- rerað, og øll sleppa ikki við. Ein trímannanevnd velur myndirnar. Nógv dugnalig listafólk hava nýtt Ólav- søkuframsýningina sum ein pall fyri at koma víðari á skapandi leiðini. Á fram- sýningini eru altíð verk av okkara fremstu listafólkum blandað saman við teim nýggju The Grand Old Man við feskum yrkingum orðini eru fest á blað. Deiliga privat og ein fongur hjá teimum, sum dáma at lesa um rithøvundar. Eitt petti av eini ævisøgu, áðr- enn ævin er av. Regin hevur verið ein sera skapandi maður, og hóast hann kanska mest er at hoyra í dag sum tóna- smiður, so standa hansara yrkingar ikki aftan fyri í dygd. Hann er sín egin, hann er djarvur, og hann yrkir neyv- an fyri at tekkjast. Í sambandi við at yrk- ingasavnið „Smámunir“ kemur út, verður samkoma í Listgallarí Vágsbotn, har høvundurin verður til staðar. Har verða eisini onn- ur yrkingarasøvn, sum hann hevur latið úr hondum til keyps. Dótturin Anna Maria hev- ur prýtt bókina við tekn- ingum, og hon sýnir sjálv fram á Ólavsøku í Vágs- botni. Fýra nýggj á ólavsøku- framsýningini Regin Dahl. Mynd: Jens Kr. Vang Framsýningin er opin á Ólavsøku frá klokkan tvey Jens Kr. Vang seinnapart til klokkan átta á kvøldi.