týsdagur 26. november 2019síða 40

MIKUDAGUR 27. NOVEMBER 2019 · NR. 137 Sosialurin 8 Black friday Black Friday er heimsins størsti innkeypsdagur, sum vit síggja meira til í Føroyum fyri hvørt ár. Men hví hava vit Black Friday? A merikanska fyri- brigdið “Black Fri- day” hevur spaku- liga sníkt seg inn í huga heimin hjá føroy- ing um seinastu trý árini. Tað sæst longu nú á øll- um lýsingunum, har handl ar royna at lokka før oy ingar við nið ur sett- um prís um á ávís ar vør ur. Black Fri- day er eitt inn - flutt fyri brigdi frá USA, har hesin dag urin í fleiri ár hev ur verið størsti inn- keyps dag urin í land inum. Black Fri day er altíð dagin eftir stóru amerikansku há- tíð ina, Thanks- giv ing, sum altíð er fjóðra hósdag í nov ember. Í 24 tímar seta handlarnir prísirnar á nógvum vørum nið ur í botn, og so kann mann bara fyri- stilla sær manna múgv ur- n ar og tær longu køirnar í handlunum. Hend an fríggja- dagin verður jóla innkeypið av álvara skotið í gongd við tilboðum, parad um, jóla- monn um o.ø. Black Friday byrjaði í 60’un um, tá fleiri handl ar byrjaðu at broyta upp lat ing- artíðirnar fyri at hava longri opið um kvøldarnar við bí- lig um vørum. Í 1980’unum gjørd ist hetta siðvenja, og fleiri byrjaðu at síggja hesa nýggju sið- venj una sum ein óal- menn an halgidag, har mann hugnar sær við vinum og familju og fer út at keypa. Á føroyskum verður navnið “Black Friday” umsett til “Svarti Fríggjadagur”. Tað sigst, at navnið súmboliserar, at tey nógvu tilboðini á hes um degi gera gøturnar svart ar av fólki og bilum. Ein onnur frágreiðing uppá navnið er, at roknskapurin hjá handlunum fer frá minus til plus - soleiðis at reyðu tøl- ini á botnlinjuni blíva svørt. Komið fyri at vera Er tað nakað, sum kann fáa fólk upp úr sofunum ella song ini, so eru tað útsøla og góð tilboð. Danska fyri- brigdið “shop-amok” lýsir nokk væl tendensin hjá am- erik anarum hendan dag in. Mann hevur ofta sæð video- brot av fólki, sum eru farin til hendurs um eina vøru í skund mikla Black Friday rokin um – so at fólk hava lyndi til at gerast ágrýtin og ør hendan dagin er eingin loyna. Hóast kundarnir hesu megin Atlantsryggin kanska ikki eru eins stórir “shop- aholikarar”, sum amerik an- ar ar eru á hesum degi, so eru fleiri byrjað at taka stóra innkeypsdagin til sín, og fyribrigdið er av ál vara við at finna fótafesti um hesar leiðir. Elrisin, størsti elektr- onikk handil í Før oy um, var millum fyrstu handlarnar, sum byrjaðu at hava Black Friday í Føroyum. Á Black Fri day í 2016 slóð handilin met, tí ongantíð fyrr høvdu so nógv verið í handlinum. Smyril Line hevur eisini havt Black Friday sertilboð sein- astu fáu árini, og vit hava sæð, at fleiri handlar byrja at gera vart við seg á Black Fri day. Black Friday er ikki ein- asta amerikanska siðvenjan, vit hava innflutt til Føroya. Her kunnu vit eisini nevna Halloween og Valentine’s Day, sum eisini vinna meira fram fyri hvørt ár í Føroyum. Black Fri- day er allarhelst komið fyri at vera. Í hes um talgildu tíðum, har int er- netið og snildfonin knýta heimin alsamt meira saman, er mann minni tengdur at staði. Tey, ið ikki kunnu ella tíma út á Black Fri day, kunnu feiðra Black Fri day á internetinum. Net markn að- ur in er nevniliga á tremur við svørtum tilboð um hend- an dagin, og her kann mann shoppa frá øllum heim inum. Tí kann mann siga, at øll hava møguleika at halda Black Friday, óansæð hvar mann er staddur. Tal gilda menn ing- in hevur o n k u r s - vegna flutt hetta am- er ik anska fyri brigdið, so leiðis at tað nú er eitt aljtóða fyri brigdi. Hetta sjálv- sagt í sam- starvi við handl arnar hesu megin Atl ants ryggin. Í Dan mark tók dag urin veru liga dik á seg í 2015, tá hann tók metið sum størsti sølu dag- ur in í danskari søgu. Um Black Friday er dag- urin hjá kundunum ella dag urin hjá handlunum er ein heilt annar spurningur. Dag urin er í øllum førum ein máti hjá handlunum at fáa gongd á jólasøluna í góðari tíð, har summir kundar kunnu vera hepnir og hála nakr ar jólagávur í hús í góð- ari tíð fyri at umganga jóla- gávu strongdina ein mánað. Um tilboðini eru so góð, ella um tey nógvu tilboðini selja hvønn annan, er so eisini ein annar spurningur, mann kann seta sær sjálvum á Black Friday. Stóri søludagurin vinnur fram: HVAT ER BLACK FRIDAY?