hósdagur 28. november 2019síða 6

FRÍGGJADAGUR 29. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 138 6 Tað eru tey, sum royna at broyta hesa støðu, og ein av hesum er verkætlanin Spinnaríið Mona. Ullin skal koma til høldar og góðskumennast, hon skal kunna brúkast frá innast til uttast, og ikki minst so eiga vit at tryggja, at kunnleikin til ullarhandverkið ikki hvørvur, sigur Olga Biskopstø, verkætlanarleiðari ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO S íðan fyrstu fólkini settu fótin á land í Føroyum, hevur tað verið tørvur og ein stremban eftir at brúka og virka ta føroysku ullina. Tí hava vit orðatakið “ull er Føroya gull”. Men hetta tykist so langt síð­ ani. Í dag verður stórur partur av ullini sæddur sum burturkast. Tað er lættari at framleiða og keypa ull uttanlands, og bóndin fær lítið burtur úr at lata sína ull. Tað eru tey, sum royna at broyta hesa støðu, og ein av hesum er verkætlanin Spinnaríið Mona. - Okkara sjónarmið er, at ull­in skal koma til høldar og góðsku­ mennast, hon skal kunna brúk­ ast frá innast til uttast, og ikki minst so eiga vit at tryggja, at kunn­leikin til ullarhandverkið ikki hvørvur. Hetta skylda vit okk­ara eftirkomarum og okkara um­hvørvi – og tí eru vit so áhaldin við at fáa verkætlanina Spinnaríið Mona í gongd, sigur íverksetin í lýs­ing av verkætlanini. Og kvinnan handan verk­ætl­ anina er 62 ára gamla Olga Biskop­ stø úr Klaksvík, sum altíð hevur havt stóran áhuga fyri føroyskari ull og tógvi. - Omma og abbi mín í Fuglafirði vóru bøndir, og omma gjørdi nógv burt­urúr at garva skinn og at fáa ull­ina nappaða og síðani senda hana til Tøting ella til Monu at spinna, sigur hon. Ein long verkætlan byrjar Í veruleikanum byrjar søgan hand­an verkætlanina fyri góðum 17 árum síðani, tá Maria Klein legg­ur upp til, at hon og Olga sam­an fáa spinnaríið hjá Monu Olsen á føtur aftur. Maria Klein er systurdóttir Monu Olsen, sum í mong ár arbeiddi við at gera før­ oyska tógvi til fyrsta floks tógv, og hon er eisini gumma Olgu. Í eina tíð eru tær nógv saman við Monu og samla saman kunning gjøgnum samrøður við hana um lívið sum spunakona. - Mona segði alla tíðina, at hon var ómetaliga áhugað í, at Spinn­ aríið helt fram, tá hon legði frá sær, tí hon helt, at tað var synd, at lívsverk hennara steðgaði har. Hon helt, at hon hevði so mikið nógv­ar royndir í at gagnnýta før­ oysku ullina og gera hana til tógv. Hon hevði roynt at skrástt sjálv – hvat hon hevði gjørt og hvussu hon fekk besta úrslitið burtur úr ull­ini – og hon ynski mest av øllum at føra vitanina víðari til komandi ætt­arlið, sigur Olga Biskopstø frá. Olga arbeiðir við gransking, so áhugin í hesum var har alt fyri eitt, og longu tá byrjar snakkið um at yvirtaka Spinnaríið. - Vit fóru longu tá at skráseta royndirnar hjá Monu. Hon hevði lagt spunnið tógv og nakað av ull­ ini hon hevði nýtt í ein kassa við ein­um seðli, har hon hevði skrivað, hvussu hon hevði fingið júst ta góðsk­una av tógvi. Tað var gjørt á ein einfaldan hátt, og sumt var skrivað á kaffifiltur, sigur Olga Biskop­stø flennandi. Fíggjarligar avbjóðingar Í 2004, júst í hesum tíðarskeiðnum tá tær tríggjar sita og skráseta, doyr Mona, og búgvið verður gjørt upp. Olga Biskopstø, Maria Klein og trý onnur ulláhugaði keypa tá Spinnaríið úr búnum hjá Monu. - Í uppstartinum høvdu vit vón um fígging til rakstur, men tað fingu vit ikki, sigur hon. Tær byrjaðu tá at læra fólk upp Spinnaríið Mona: – soleiðis var tað einaferð! Vit hava brúkt so nógva tíð og orku upp á at fáa húsið umvælt og klárt, at nú tá tað er liðugt er torført at finna fígging til Spinnaríið Mona, sum er eitt millumting millum mentan og vinnu ULL ER FØROYA Mona Olsen arbeiðir við eina av maskinum á gamla Spinnarínum