hósdagur 28. november 2019síða 7

FRÍGGJADAGUR 29. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 138 7 á Spinnarínum í Víkunum í Klaks­ vík, sum tá kallaðist Filana og fóru eisini í gongd við at umvæla húsið. Hetta var alt kostnaðarmikið, og lønir og rakstur varð bert rindað úr yvirskotinum av søluni. Hetta megnaðu tær ikki og søktu tí allar hugsandi grunnar um stuðul. Hetta uttan úrslit. Toymið spurdi í fleiri grunn­ um, sum tá bert vildu fíggja stór­ um verkætlanum. Eftir fíggj­ar­ kreppuna í 2007-2009 fóru fleiri av hesum grunnunum á húsagang. Toymið fær tó onkrar stuðlar tá, og millum teirra er tánevndi Eik banki, og Spinnaríið verður eisini partur av verkætlanini Écono­ musée, sum er konseptið, sum Spinn­aríið Mona byggir á. - Tá tánevndi Eik banki síðani fór á húsagang, misti Spinnaríið bygn­ingin og maskinurnar. Vit stóðu har við ongum bygn­ ingi, ongum maskinum men bert eini spennandi verkætlan, sigur hon frá. - Vit vóru nógv, sum harmaðust sár­an um, at nýggja ætlanin við at knýta spinnarí og ferðvinnu sam­ an skuldi fara fyri bakka, leggur hon aftrat. Lukkutíð fingu tey keypt mask­in­urnar úr húsinum í 2011, og síð­ani varð smápartafelagið Knitting Faroes stovnað, so tey fingu fíggjað flytingina av mask­ in­unum. Um hetta mundið stóð Spinn­ arí­ið á Borðoyavík tómt, og komm­ un­an átti bygningin. Á fundi við komm­ununa verður avgjørt, at mask­inurnar og Économusée skulu flytast niðan í gamla Spinn­ aríið á Borðoyavík. Um somu tíð hev­ur Ólavur Poulsen eisini tosað við komm­ununa um at nýta loftið til báta­verksmiðju. Síðani fer fyrireikandi arbeiði í gongd, soleiðis at fígging kann skaffast til verkætlanina, og húsið, sum er í sera ringum standi kann umvælast við tí í mentu, at tað skal gerast spinnarí og báta­ verk­staður. Tað eydnast so til síðst at fáa fígg­ing til húsið og fáa húsið um­ vælt. Á leið hálvonnur millión vórðu lætnar frá privatum stuðl­ um, tríggjar milliónir frá komm­ un­uni umframt eitt lítið bankalán, greið­ir hon frá. Húsið verður gjørt til grunn, og innihaldið er sjálvstøðugt. Uppi á loftinum er eitt áhugafelag, og í neðra er smápartafelag. Tað merkir, at tað sum skal inn í húsið er óheft at húsinum, sum hevur sín egna rakstur. Nú er Spinnaríið Mona eitt priv­at virki, sum flytir inn í eini hús, sum eru ein grunnur, og av tí sama hevur Spinnaríið Mona einki at seta í veð og fær tí heldur ikki tikið lán. - Vit hava brúkt so nógva tíð og orku upp á at fáa húsið um­vælt og klárt, at nú tá tað er lið­ugt er tor­ ført at finna fígging til Spinn­aríið Mona, sum er eitt millumting mill­ um mentan og vinnu, sigur hon. Olga Biskopstø valdi tí at stovna eina hópfígging við vón um at savna saman 200.000 krónur. 17 nov­ember lat hópfíggingin aft­ur, og tá hevði verkætlanin fingið 258.090 krónur. Samlaða fígg­ingin fyri verkætlanina er tó 1,4 milli­ ónir, men hesar 258.090 krón­ur­ n­ar seta veruliga ferð á seinasta part­in av verkætlanini, tí tað eru fleiri grunnar sum siga, at teir eru sinn­aðir at fíggja, nú Spinnaríið hev­ur stovnsfæ. - Tí bleiv tað neyðugt at fáa hóp­fíggingina byrjaða, sigur hon. - Vit hava tríggjar møguligar stuðlar, og vit vóna at fáa fíggjað restina av verkætlanini á tann hátt, so vit fáa byrjað í vár, sigur Olga Biskopstø. Tvey spinnarí - Tað serstaka og serliga áhuga­ verda við hesum tiltakinum er, at vit sameina tvey søgulig spinnarí í einum, sigur Olga Biskopstø. Hon vísir á, at upprunaliga vóru hetta hølini hjá Klakksvíkar Ullvirki, ið J.F.Kjølbro setti á stovn í 1946 og maskinurnar koma frá Norðoya ullvirki, ið Mona Olsen setti á stovn í 1966, tá Klaksvíkar Ull­ virkið lat aftur. Olga leggur dent á, at søgu­ forteljing verður ein týdn­ing­ar­ mikil partur av virkseminum á Spinn­arínum Mona. - Vit fara at fortelja ta gomlu og ta nýggju søguna um, hvussu okk­ara forfedrar virkaðu ull­ina, bundu og sendu pløgg av land­in­ um, søguna um Kjølbro og virk­ semi á Spinnarínum frá 1946 til 1966, og um íverksetaran Monu Ol­sen og hennara arbeiði við at gera føroyska tógvi til fyrsta floks tógv, sigur Olga Biskopstø. - Harumframt hava vit søguna um føroysk bindingarmynstur, sum Marius Debes og onnur hava hjálpt okkum at varðveita, um lit­ ing av ull, har millum annað Katr­ ina á Trøllanesi hevur latið nógva vit­an eftir seg, og ikki minst søgur um teknikkir í føroyskari binding, um veving, knipling og annað hand­verk, har ullin og góðskan av tóvnum hevur havt avgerandi týdn­ing, sigur hon - Hetta er alt týdningarmikil partur av okkara siðaarvi og eigur HVAT ER HÓPFÍGGING? Ein og hvør við einum góðum hugskoti til eina skapandi verkætlan kann leggja sítt hugskot út á Hópfíggingarportalin. Skaparar av verkætlanum kunnu lýsa við teirra verkætlanum á portalin við teksti, myndum, uppgávulistum og/ella sjónbondum. Hvør verkætlan hevur eitt fíggingarmið og eina tíðarfreist, sum er ásett av verkætlanarskaparanum. Aftur fyri at pengar verða latnir, bjóða skapararnir afturløningar. Um fólkinum dámar eina verkætlan, lata tey pengar til verkætlanina umvegis gjaldskort. Tá fíggingarmiðið verður rokkið ella fer upp um lægst ásettu samlaðu upphæddina, verður upphæddin flutt av gjaldskortinum til verkætlanarskaparan, tá ið ásetta tíðarfreistin er farin. Verður fíggingarmiðið ikki rokkið innan fyri ásettu tíðarfreistina, verða ongar upphæddir fluttar, og verkætlanarskaparin móttekur ongan stuðul (kelda:hopfigging.fo) A GULL SIÐBUNDIÐ HANDVERK UM AT HVØRVA Í fleiri londum eru fólk farin at eftirlýsa siðbundnar fakligar dygdir innan øll handverk. Hetta merkir, at fólk spyrja eftir vørum, ið eru framleiddar við støði í siðvenju og søgu. Tað er eisini eftirspurningur eftir vørum, ið er evnaðar til eftir gomlum mynstri ella framleiddar við siðbundnum amboðum. Her hevur Economusée-konseptið ein serligan fyrimun, tí samstundis sum handverkið verður varðveitt og ment, er virksemið breitt og burðardygt. Maskinur í framleiðsluni Í Economusée-konseptinum er tað ikki nøkur andsøgn í at brúka maskinur í pørtum av framleiðsluni. Tí kunnu bæði grótvirkið og spinnaríið vera við. Sum oftast verða maskinurnar brúktar í pørtum av framleiðsluni, meðan hendurnar ella handamboð verða brúkt í øðrum liðum í tilevningini. Styrkin í at hava bæði nýggj og gomul amboð í arbeiðsgongdini er m.a. at siga søguna um menningina av handverkinum, men ikki minst at geva íblástur til nýhugsan við støði í tí siðbundna. Snotiligi bygningurin Spinnaríið stendur nú nýumvældur Framhald á síðu 8 Hon hevði roynt at skrástt sjálv – hvat hon hevði gjørt og hvussu hon fekk besta úrslitið burtur úr ullini – hon ynski mest av øllum at føra víðari til komandi ættarlið, hvussu føroyska ullin verður handfarin Endamálið fyri Spinnaríið er at vera mentanarhús fyri siðbundið handverk og list