hósdagur 28. november 2019síða 15

FRÍGGJADAGUR 29. NOVEMBER 2019 SOSIALURIN 138 15 Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. so varð gjørt. Eisini gav eg henni heilsan frá fyrrverandi løgtingsformanninum, Pálli á Reynatúgvu - og frá tingmanning og aðalstjórn Tjóðveldis, ið hava sent áheitan til sponsku stjórnina um, at leys­ lata politisku fangarnar og fara undir samrøðu við stjórnina í Katalonia, so partarnir í felag kunnu finna eina fólka­ ræðisliga loysn á kreppuni. Hon var sera fegin um heilsanir og vitjan. Hon greiddi mær frá, at hon hevur verið í Føroyum fyri umleið 10 árum síðan. Henni dámdi væl í Føroyum, og ynskti at koma aftur, tá hon einaferð verður leyslatin. Bjóðaði henni sjálvandi at vera hjartaliga vælkomna at vitja í Løgtinginum og í Føroyum. Fremur vælgerandi arbeiði í fongslinum Carme Forcadell tykist at vera ein sera djørv, vís og sterk kvinna. Tað var hjartnemandi at hoyra hana greiða frá støðuni, og hvussu hon roynir at gagnnýta tíðina í fongslinum best møguligt. Hon hevði tosað við flestu kvinnur­nar í fongslinum, og gjørdist skjótt varug við, at flest allar sjálvar vóru offur. Offur fyri ringum barndómi, ringum parlagi ella øðrum. Tí vórðu tær komnar á skeiva leið í lívinum. Carme hevði tí vent sær til leiðsluna í fongsl­inum og spurt, um hon kundi hava samrøður við kvinnurnar – eina og eina – fyri at menna teirra sjálvsvirði og sjálvsálit. Hetta fyri at styrkja tær til at koma út aftur til veruliga lívið eftir leyslating. Hetta hevði hon fingið játtað. Hon fremur tí eitt megnar arbeiði, ið uttan iva fær stóran týdning fyri nógvar kvinnur, eisini handan læstar stáldyr í Kata­lonia. Ófatiligt at henda kvinnan, sum fyri stuttum sat í einum av hægstu embætum landsins – sum forseti fyri parlamentið – nú skal verða beint í fongsul í 11-12 ár. Hetta má og skal ikki góðtakast. Stríðast fyri fólkaræði og sjálvsavgerðarrætti Sama dag var eg eisini á vitjan í øðrum fongsli, har mennirnir, sum eru fongslaðir vegna fólkaatkvøðuna, eru innilæstir. Hitti Jordi Cuixart, ið er leiðari fyri ein felags­skap, ið arbeiðir fyri catalanskari mentan og sjálvsavgerðarrætti. Hann er dømur, tí tey skipaðu fyri eini friðaligari mótmælisgongu – nakað, ið sjálvandi er ein altjóða mannarættur. Eisini hitti eg Raul Romeva, fyrrverandi uttanríkisráðharran, og Jordi Turull, fyrr­verandi ráðharra og talsmann hjá stjórnini. Tað kendist sum ein heiður at hitta hesi fólk, ið stríðast fyri somu fólkaræðisligu virðum, sum so mong – bæði í Føroyum og kring allan heim. Hóast tey í meira enn tvey ár hava mist teirra persónliga frælsi, og hava verið innilæst – og nakrir enntá verið ígjøgnum hungurs­verkfall í fongslinum – so tyktist tað, sum vórðu teirra sinni og sál fræls. Tí tey vistu, at tey stríðast fyri tí, ið tey eru vald av fólkinum til at gera – og fyri rættinum hjá fólkinum at siga teirra hugsan og velja teirra framtíð. Politiskir fangar í Europa í 2019 Heilt óveruligt at skula ígjøgnum ótalligar stálhurðar, fyri at møta hesum friðar fólkum, sum bert hava gjørt tað, ið tey eru vald av fólkinum til at fremja. Tað kann ikki undra nakran, at støðan í Katalonia er spent. Tí nú fleiri av teirra leiðarum eru dømd, kennir stórur partur av fólkinum í Katalonia, at tey og teirra meiningar eisini eru dømd. Hetta skapar sjálvandi ómetaliga stórt ónøgdsemi millum stóran part av fólkinum. Hetta leggur samstundis lunnar undir eini styrktari tjóðskaparrørslu. Tað tykist tí óskiljandi, politiskt, at spanska stjórnin velur hesa harðrendu leiðina. Tykist sum nýtir stjórnin amboð at týna sjálvbjargnisrørsluna, ið vórðu brúkt fyri øld og øldum síðan. Vit eru nú í 2019! Hetta hvørki kann ella skal góðtakst. Tað var ein ómetaliga sterk og hjartanemandi uppliving at hitta hesi sterku fólkini. Øll í fongsli fyri at stríðast fyri fólkaræði og sjálvsavgerðarrætti. Í Europa. Í 2019. Ráðharrin fyri talgilding fegin um samstarv Seinni sama dag, hitti eg katalanska ráðharran innan talgilding, Jordi Puigneró, til óformelt prát. Fyrstu ferð vit hittust var fyri einum ári síðan í Barcelona. Seinast vit hittust var í februar í ár, í sambandi við, at eg – sum táverandi landsstýriskvinna í fíggjarmálum og við ábyrgd fyri talgilding – hevði boðið honum til Føroyar. Vit undirskrivaðu tá eisini samstarvsavtalu millum Føroyar og Katalonia um talgilding. Hann var tí áhugaður at hittast nú eg var í Barcelona. Vit umrøddu støðuna í Føroyum og Katalonia. Hann er sera fegin um samstarvið innan talgilding við Føroyar, og ynskti at menna hetta frameftir. Eisini gleddi hann seg at hitta nýggja landsstýrismannin fyri talgilding í Føroyum, sum hann hevði boðið á ráðharrafund í Barcelona. Skotland, Føroyar og Ísland ganga undan Tað eru tíverri sera fá, ið tora at samstarva við stjórnina í Katalonia, og at átala tað, ið fyrigongur í Katalonia. Orsøkin er hóttanir frá sponskum myndugleikum. Tíbetur ganga Føroyar – saman við Íslandi og Skotlandi – undan og velja aðra leið. Tí landsstýrið hevur valt at gera samstarvsavtalu við katalansku stjórina um talgilding, og eitt nú stjórnarleiðarin í Skotlandi, uttanríkisráðharrin í Íslandi, og núverandi Althingsformaðurin í Íslandi, og fyrrverandi løgtingsformaðurin í Føroyum, umframt løgtingsfólk og aðalstjórn Tjóðveldis, hava øll alment víst á, at støðan í Katalonia ikki kann góðtakast, og at samskifti og samráðing má fáast í lag sum skjótast. ES tingfólk vilja hava ES at mekla Tað hevur týdning, at vit gera vart við og átala tað, sum gongur fyri seg í Katalonia í løtuni. Tí hetta er brot á alt sum vit vanliga seta í sambandi við fólkaræði, savningarfrælsi og frásøgufrælsi. Tíbetur eru tað alsamt fleiri tingfólk í Europa, ið eisini gera vart við seg nú. Eitt nú hevur flamska parlamentið einmælt samtykt áheitan til sponsku stjórnina, og eisini hava 40 tingfólk í ES-tinginum, í hesi vikuni, heitt á ES-kommissiónina um, at taka stig til mekling og loysnir á støðuni í Katalonia. 90 ár síðan Barcelona International Exposition Næsta dagin í Barcelona byrjaði stóra talgildingar ráð- og framsýningarstevnan í Barcelona. Spennandi, at verða boðin við sum røðari til hesa. Kendist, á ein hátt, sum eitt framhald av mongu framsýningarstevnunum, ið Føroyar hava verið umboðaðar á í nærum 100 ár. Tí í ár eru 90 ár síðan Føroyar høvdu framsýningarbás á sama staði – til Barcelona International Exposition í 1929. Tá var tað serliga vegna samhandilin og samstarvið um fisk og matvøru, ið vit høvdu framsýningarbás. Nú í novembur 2019 vórðu Føroyar umboðaðar við framsýningarbási á bæði eini talgildingar-ráðstevnu og á eini av heimsins størstu ferðavinnu ráðstevnum, ið varð hildin beint við síðuna av. Eisini fingu vit upplýst, at nú hevur heimsins størsta fiskivinnuráðstevna avgjørt at flyta til Barcelona, og verður hon tí har komandi ár. Tí verður føroysk fiskivinna helst skjótt eisini at síggja við framsýningarbásum í Barcelona. (FRAMHALD)