hósdagur 28. november 2019síða 28

Ídnaðarframleiðslan harða kapping úr útlondum Føroyar hava, eins og flestu onnur lond, ymiskar vinnugreinar, ið búskapurin hevur at standa á. Í Føroyum er støðan tó tann, at fiski- og alivinnan er ráðandi, serliga innan útflutning, meðan onnur ídnaðarframleiðsla er ein dropi í hagtalsliga sjónum. A llar vinnur og tænastur verða bólkaðar sum framleiðsla hjá Hagstovuni. Men bólk­ingarnar av vinnugreinunum endur­ spegla ta tyngd, ið vinnugreinarnar hava í føroyska búskapinum og í útflutn­ing­in­ um av føroyskum vørum og tænastum. Framleiðslan av ítøkiligum brúksvørum, sum ikki er fiskur, matur ella byggivinna, er so lítil, at hon verður bólkað saman, øll sum hon er, undir heitinum "annar ídnaður" Tølini ov lítil til trendir Bruttovirðisøkingin er tvífaldað innan ídnaðarvinnuna seinastu 20 árini. Í 1998 var bruttovirðisøkingin innan vinnu­bólkin 231 mió. kr., og síðani tá hevur rættiliga støðug­ur vøkstur til 555 mió. kr. í ár. Men tað ber illa til at siga nakað ítøkiligt út frá hesum hagtølunum, heldur Marita Rasmussen, stjóri í Vinnu­ húsinum. Yvirhøvur ber illa til at siga nakað ítøkiligt um gongdina hjá hesum ídnaðinum, uttan so at tú fert niður í smálutir innan ymisku smávinnurnar fyri at síggja, hvørjar broytingar gera seg galdandi. Yvirhøvur er føroyska ídnaðarvinnan lítil og hevur harða kapping frá útlondum. Í ársfrágreiðingini hjá Før­ oya Arbeiðsgevarafelag stendur stutt at lesa um ídnað­ar­ vinn­una, at hon merkt av fáum aktørum, og at hon hevur harða kapping frá útlendskum vørum. - Føroysk ídnaðarframleiðsla er eyðkend við einum ella fáum fyritøkum av sama slagi. Her er t.d. talan um matvøruframleiðslu, framleiðslu av reingerðarevnum, bryggj­arí og prentsmiðjur. Felags fyri fyritøkurnar er, at tær virka í stórari kapping við líknandi vørur frá øðrum marknaðum. - Tað er ongin loyna, at tá tað til ídnaðarvørur kemur, eru fyritøkurnar undir sera stórum kappingartrýsti bæði innan­hýsis í Føroyum og eisini frá útlendskum vørum. Innan fyri t.d. reingerðarevni áleggja okkara grannalond innfluttum vørum serstøk gjøld, og verja á henda hátt teirra egna marknað, stendur í ársfrágreiðingini hjá Før­ oya Arbeiðsgevarafelag. Føroyar hava ikki líknandi skipan sum grannalond okkara, og útlendskar vørur hava tí lættari atgongd til føroyska marknaðin enn umvent. Einstakir handlar ávirka útflutningstølini Í útflutningshøpi er ilt at siga, hvussu stóran lut før­ oysk ídnaðarframleiðsla eigur. Hagtalsgrunnurin hjá Hagstovuni bólkar útflutningin í tríggjar bólkar: Fiska­ vør­ur, skip og flogfør o.l., og so alt annað. Hetta merkir við øðrum orðum, at øll føroysk framleiðsla av tilfari og brúksgóðsi verður bólkað saman við allari aðrari útflutn­ ings­vinnu, sum ikki eru fiskavørur ella okkurt hissini fiskiskip, ið verður selt. Lutfalsliga nøgdin av útflutningi av øðrum vørum hevur verið ymisk frá ár til árs, men yvirhøvur er talan um ein brøkpart av samlaða útflutninginum. Gjøgnum 90'ini taldi útflutningurin av øðrum vørum minni enn 1 prosent av samlaða útflutningsvirðinum, og í 2003 taldi hann ikki meira enn 0,2 prosent. Í 2006 gjørdi tann útflutningurin eitt lop upp á 3,9 prosent, og við seinastu uppgerð taldi hann 5,6 prosent av samlaða útflutnginum. Marita Rasmussen ger tó greitt, at útflutningurin av føroyskum ídnaðarvørum er so lítil, at tað ber ikki til at siga nakað um trendir ella lutfalsliga býtið av útflutningsvørum. - Tað, sum vit síggja, tá vit hyggja eftir smáu tølunum hjá Hagstovuni, eru einstakir handlar, sum gera, at vit fáa tílíkar broytingar. Og tað kann vera ymiskt frá ári til ár, hvat tað eru fyri handlar. Tað kann vera onkur einkult stór transaktión, sum fer fram okkurt ár, og tað nýtist ikki at vera nakar tendensur, sigur Marita Rasmussen. 4 TEKSTUR STEINAR PATURSSON Reportasja