hósdagur 2. januar 2020síða 26

FRÍGGJADAGUR 3. JANUAR 2020 SOSIALURIN 1 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 26 Óli Jacobsen Óli Jacobsen Í fyrsta partinum undan jól­um varð greitt frá russaran og føroyavinin, Andrei Mel­n­ikov, sum hevur týtt bók­ina hjá Sigert Patursson um hans­ara ferð í Sibiriu frá 1890-1895 til russiskt. Undan jólum vóru bókadagar í Moskva, har And­rei greiddi frá um Sigert, eis­ini grundað á bókina, Sigert, hjá Turið Sigurðardóttir. Andrei tosaði við leiðaran í for­lag­num, og hon fortaldi, at bókin var væl umtókt. Ein kundi í Surgut, býi í Vestur-Si­bi­ria, har Sigert eisini kom á ferð­ini, hevði bílagt 25 eintøk av bók­ini! So tað ikki var útilokað, at bók­in skjótt varð útseld, og at tey fara at prentað annað upplag. Um hetta verður veruleiki, verður meira tilfar um Sigert í bókini. Langomman krógvaði flóttafólk fyri nasistunum Í fyrsta partinum av hesi frásøgn greiddi Andrei frá langabba sín­um, sum í bardaganum um Stal­in­grad í 1943 var ein teirra, sum var við til geva Hitler mønustingin. Andrei hevur eisini greitt frá um ommu sína, sum hevði marr­una um nasistarnar restina av lív­i­num. Hann greiðir frá: “Omma mín í faðirætt var fødd í eini lítlari bygd í Suður- Russlandi. Hon var 10 ára gomul, tá ið kríggið brast á, og økið, har hon búði, varð her­tikið av nasistunum. Hon var lukkulig yvir, at í bygdini hjá sær steðgaði “bara” ein læknadeild frá týska herinum. Hetta vóru heldur sivi­l­iseraðir menn, so tað var ikki eins nógv av drápum og tílíkum í hennara bygd sum aðrastaðni. Men í eini aðrari bygd nær­ ind­is, steðgaðu vanligir týskir her­menn, og har var støðan heilt ræðu­lig. Nakrar ferðir goymdu for­eldrini hjá ommu heima hjá sær særd fólk, sum yvirlivdu ræð­u­leikarnar hjá týskarunum. Hetta var sjálvsagt deyðiliga vand­a­mikið bæði fyri foreldrini hjá ommu, fyri hana sjálva og syst­kini. Hon hevði alt lívið ofta marr­una um kríggið“. Her skal bara leggjast afturat um Andrei, at ein slíkur frálíkur am­bass­a­dørur fyri okkara land hevur uppiborið eitt herðaklapp frá almennu Føroyum. Ferðirnar hjá Sigert Tað er nokk so nógv skrivað um Sig­ert, sum ikki er komið alment fram. Okkurt ískoyti verður í hes­um og komandi parti. Her skal gevast eitt stutt yv­ir­ lit yvir part av ferðunum hjá hon­um: Hann fer úr Føroyum í 1889. Tá kem­ur hann til Svøríki. Frá 1890 til 1895 er hann í Russ­landi og Sibiriu. Í 1900 fer hann á rossabaki á heims­framsýning í Paris. Í 1902 er hann í St. Pætursborg, sum seinni bleiv Leningrad, og aft­ur seinni Pætursborg. Í 1904-1907 er hann í Russlandi, Man­sjurinum og Mongolia eyst­alaga í Asia. Í 1907 fór hann til gongur úr Keyp­m­annahavn til Skagen. Í 1909 var hann í Miðeystri, í 1911 í Kaukasus, í 1913 á Krim, í 1913-1915 í Finnlandi, Svøríki og Nor­egi, í 1921 í Svøríki, í 1922 í Gen­eve og í1924-1925 í Fraklandi, Týsk­landi, Holland og Føroyum. So er neyvan alt við heldur. Hann var í hvussu er eisini í Mar­okko. Kollvelting í Russlandi í 1905-1907 Sigert skrivaði nógv. Tað vit vita um eru tvær rættiligar bøkur. Tann seinna er ”Gennem Rysland under revolutionen”. Hon er skrivað á svenskum. Henda koll­velting er ein partur Í fjør vóru 150 ár síðan Sigert varð føddur. Hetta varð markerað í Russlandi og eisini her í Føroyum í hesi greinarøð 2. partur Sigert í Kirkjubø: Eitt 150 ára minni Sigert 19 ára gamal Sigert sum heimsforseti Úr blóðríki 13. maj er eftir russara tíðsrokning 1. maj. Henda dag ætla russaramenn (fólkið) at taka hevnd yvir blóð og misgerð, sum orð og bókstav ei kunnu tíða frá Hevndin ljóðar: Staturin Moskow skal brennast niður í sand og øsku. Fongslini í St. Peterborg eru nú so trong, at fangarnir mugu liggja oman á hvørjum øðrum, hóast nýggj fongsil eru uppsett og úthús verða tikin í brúk: tey tómu vápinhúsini, ”barakker” o.s.f. 7 kopek (tað fóru 100 kopek til ein rubul), um dagin til manns er fangakosturin --- hann røkkur til vatn og breyð. Hava teir ikki heilsu til kostin, so kunnu teir doyggja. Ja doyggja, lat fara…. Hvør spyr um menniskjalív her – nøkur túsin. Deyðin! deyðin! deyðin! hann húserar í hvørjum skoti, í hvørjari smáttu og borg í blóðkeisarans ríki. Keisarins menn í St. Petersborg hava sent boð til Riga, um bødlarnir har kunnu hýsa fleiri fangum - har ímillum 300 kvinnur, sum er nevndar ”meget farlige”, men í Riga er eins trongt sum í St. Petersburg. Bøðlarnir eru enn ótroyttir. Mikumorgunin kom ein hermaður til jarnbreytastøð nærindis Moskow, tók formannin og sveinarnar hans, ein advokat, ein prest, ein telegrafist, fýra jarnbreytaingeniørar, ein maskinist, ein student, settu teir so, ein fyri annan á víðan pláss frammanfyri húsið á jarnbreytastøðina, til allir vóru skotnir! Í síðstu viku vóru okkurt um 50 bøndrir á kommunuting á landsbygd. Valla settur á sess allir, so var politi og kosakkar runt íkring húsið. 24 sluppu við lívinum. 26 mans, nakrar kvinnur og tvær smágentur lógu eftir. Á trettandi vóru 4 navnkundigir universitetsprofessarar – limir í polska nationalfelagnum – skotnir niður sum hundar í borggarðinum í Warshau. Líggjamaðurin! (t.v.s. deyðin) Jú hann veiðir heim her í Russaralandið. SIÐSØGA Greinin hjá Siggert út blaðnjum Oyggjarnar, hjá Helenu, systir hansara