týsdagur 7. januar 2020síða 6

Mikudagur 8. januar 2020 · Nr. 3 6 Sosialurin Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Sjúrður Skaale fólkatingmaður Vit eru á heysti 2011, og tingingar eru um at skipa samgongu millum Sambandsflokkin, Fólkaflokkin og tveir smáar flokkar. Endin er, at Sambandsflokkurin fær leiðsl­una - men Fólkaflokkurin fær alla maktina. Tað eru bara farn­ ar nakrar vikur av valskeiðnum, so hev­ur Fólkaflokkurin í einum høggi framt eina asosiala kollvelting av sam­felagnum: Skatturin skal vera flatur, og fyri at fíggja tað, skulu pensiónirnar skattast við inngjald. Hetta flytir veldugar upphæddir frá teimum, sum hava lítið, til tey, sum hava nógv. Sambandsfloksins til­veru­grund­ ar­lag er blokkstuðulin úr Dan­mark. Og í valstríðnum hevur hann lovað fólki, at vinnur hann valið, skal blokkurin hækka við 200 mill­i­ón­ um. Hetta vallyftið er órealistiskur heila­spuni. Tað veit Fólkaflokkurin sjálv­andi væl - men hann ger kort­ ini semju um, at samgongan skal royna at fremja tað. Men fyrst skal Fólkafloksins koll­velting altso trumlast í­gjøgn­ um. Uttan nakra veruliga viðgerð. Fleiri sambandsflólk á tingi eru ør­ kyml­að og óttafull, men tey kenna seg trýst til at stemma fyri kort­ini. Hóast tey als ikki kenna av­leið­ing­ ar­nar av tí, tey gera. Seinni skal Sambandsfloksins val­lyfti so fremjast: Blokkurin skal hækka 200 milliónir. Men tá tann tíðin kemur, siga umboð fyri Fólk­ a­flokkin púra opið á tingsins røð­ ara­palli, at tey eru ímóti - tí tað er ikki fólkaflokspolitikkur. Jørgen Niclasen, fíggjar­mál­a­ráð­ harri, fer kortini til Danmarkar at biðja um pengarnar. Men tað er upp­ á kvamsvís. Hann skræðir seg ikki sundur fyri at halda Sam­bands­ floks­ins órealistiska lyfti. Og Jørgen er ikki keddur, tá hann kemur aftur úr Danmark við ong­um. Tað er tvørturímóti. Tað var alla tíðina ætlanin: Fólkaflokkurin skuldi hava allan sín politikk í­gjøgnum - og afturfyri skuldi Sam­bands­flokk­ur­in fáa løgmann og nøkur tóm lyfti. Uppskriftin var einføld: Pol­i­ tikk­ur til A - og súmbolikkur til B. Sama søga Ein skuldi trúð, at Sam­bands­flokk­ ur­in fór at læra av hesum. Men átta ár seinni - nú í heyst - hendi akkurát tað sama. Fólkaflokkurin hevði bara eitt enda­mál við sínum valstríði, hvørs lyfti vóru so vill, at tað neyvan er sætt áður: Flokkurin vildi bara fyri ein­hvønn prís hava maktina í land­i­ num, so tilfeingi Føroya aftur kundi latast ávísum feløgum sum ogn. Sambandsflokkurin tók ikki í øllum lutum undir við fisk­i­vinn­u­ pol­i­tikkinum hjá undanfarnu sam­ gongu - men tað var altso heldur ikki hetta, hann segði seg vilja. Men søgan frá 2011 bleiv endurtikin: Sambandsflokkurin fekk formligu leiðsluna í sam­gong­ uni - men Fólkaflokkurin fekk valdið. Og alt tað, sum Fólk­a­flokk­ urin vildi, bleiv bombað ígjøgnum beint fyri jól. Uttan nakra veruliga við­gerð - hvørki á tingi ella uttan fyri tingið. Onkur sambandsmaður royndi at blása seg upp og siga, at hann ikki treyt­a­leyst fór at atkvøða, sum Fólka­flokkurin kravdi. Til dømis skuldu landsins inntøkur tryggjast á ann­an hátt, áðrenn 12 ára loyvi blivu útskrivað og uppboðssølan strik­að. Hansara krøv blivu ikki eft­ir­ lík­a­ð - men hann endaði við at at­ kvøða fyri øllum kortini. Eingi fingramerki Sambandsflokkurin stóð sterkur und­ir samgongusamráðingunum. Hann kundi jú velja millum tvær ymiskar samgongur. Fólka­flokk­ur­ in hevði reelt bara ein kjans. Sambandsflokkurin stendur eis­ini sterkur í samgonguni. Hann eig­ur 7 av 17 samgongufólkum. Og hann hevur leiðsluna. Men hvar eru fingramerki floks­ ins á nýggja fiski­vinnu­pol­i­tikk­i­ num? Tey finnast ikki! Christian Andreasen og kom­ p­aní hava fingið akkurát tað, teir vildu hava: Privatisering av fólk­s­ ins ogn. Ekstrem flyting av virðum frá teimum mongu til tey fáu. Júst sum í 2011. H sterkari enn B Sambandsfloksins høvuðslyftið í val­stríðnum var, at øll skuldu fáa við­gerð­ar­trygd. 30 milliónir skuldu set­ast av til tað um árið. Men teir pengarnir eru ikki at finna í teirri fíggjarlóg, sum Sam­ bandsflokkurin sjálvur stemmaði í­gjøgn­um í desember. Hetta er 2011 umaftur. Ella verri, sæð við sambandseygum. Í 2011 hækk­aði blokkurin hóast alt við prís­tal­inum. Nú er hann fastfrystur - og mi­nk­ar sostatt. Fólkafloksins politikkur verð­ ur trumlaður ígjøgnum - og Sam­ bands­flokk­urin letur seg brúka til tað. Tann triði samgonguflokkurin - Mið­flokkurin - stendur eisini sterk­ ur. Hjá honum snýr alt seg um súm­ bol- og virðispolitikk. Og flokk­urin hevur - við tveimum ting­monnum! - fingið alt virðisøkið, sum tað er: skúla, mentan, miðlar og utt­an­ ríkismál. Tann, sum fer at mynda før­ oysku virðini komandi ár­ini, bæði innanlands og á heims­ pall­inum, verður Jenis av Rana. Meginparturin av Sam­bands­flokk­ i­num er ikki samdur við hansara víð­gongdu sjónarmiðum, men tað ger ongan mun. Við tveimum tingfólkum stend­ ur Miðflokkurin sterkari í myndini enn Sambandsflokkurin. Finst sambandið? Fyri at vera ein veruligur, politiskur flokk­ur, mást tú meina okkurt. Standa fyri onkrum. Vilja okkurt. Stríð­ast fyri onkrum. Ein flokkur, sum ikki hevur hesi eyðkenni, er bara eitt tómt hylki. Hvørjum stendur Sam­bands­ flokk­ur­in fyri í dag? Hvørjum stríðist hann fyri? Hvørji krøv setir hann? Tað er ilt at fáa eyga á nakað. Og tí má mann spyrja: Er Sam­ bands­flokkurin yvirhøvur til sum pol­it­iskur flokkur? Sjúrður Skaale Er Sambandsflokkurin til? Sambandið tryggjar Fólkaflokkinum alla maktina í landinum. Meinar løgmansflokkurin nakað sjálvur? Vil hann nakað? Er hann yvirhøvur til? Sjúrður Skaale: – Uppskriftin var einføld: Pol­i­tikk­ur til Fólkaflokkin – og súmbolikkur til Sambandsflokkin...