týsdagur 11. februar 2020síða 10

Mikudagur 12. februar 2020 · Nr. 18 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Verjið kalva okkara Johan Mortensen Tað er torført at ímynda sær eina ferm­ ing ella eitt gott ólavssøkuborð uttan kalva­salat. Hesin okkara sera væl­ smakk­andi føroyski kalvin er ein týð­ andi partur av matarskránni, tá blið­ skapur skal sýnast. Ella ein væl stoktur kalvi við nógvum smøri, smelti og brún­um leyki og nýggjum eplum heim­ an av Sandi – kann tað verða betri? Men hvussu leingi hava vit kalvan? Hann er torførur at fáa fatur á í dag, og í teimum sølubúðum í Havn har hann – av og á – fæst til keyps, liggur prísurin í dag um 250 krónur fyri kilo og fer longri upp. Sannroynd er, at minni og minni er til av kalva á føroyaleiðunum, og tað er katastofalt at sokallaða “holið” í ein útnyrðing úr Føroya Banka, har megin­ part­urin av kalvastovninum gýtur í hes­um døgum, ikki er totalfriðað fra november til mars í minsta lagi. Tað sigur seg sjalvt, at onki verður til av kalva, verður allur gýtingarfiskurin tikin! Tað varð fleiri ferðir heitt á fráfarna fiskimálárað um at seta hesa friðing í verk, men onki varð gjørt. Tað er at vóna, at núsitandi fiskimálaráðharri og fólk hansara gera nakað við hetta álvarsmál. Í Íslandi er kalvin friðaður í løtuni. Tað er ikki at vóna, at kalvin verður sum “lundi á jólanátt”! Okkara upp­ vaks­andi ættarlið hava neyvan smakkað ein lunda ella ein lomviga. Hetta tilfeingi, sum var ein partur av dagliga kostinum hja foreldrum okkara er burtur í dag og kanska fyri altíð. Hummari okkara, sum hevur verið ímynd­in av gastronomiska rákinum í Føroy­um saman við igulkerum, er eis­ ini komin á gravarbakkan vegna dálk­ ing og ovurveiðu. Tað ber til at týna náttúruna! Latum okkum verja og fjálga um okkara fant­ astisku føroysku náttúru , hana sum vit bert hava til láns frá okkara abba­ børn­um. Kalvi, lundi, lomvigi, hummari, igul­ ker, alt partar av okkara mentanarliga samleika og gastronomiska DNA! Til minnis um Kristian Petersen Mín allarbesti Kristian, tú kom í mítt lív og gav mær so ómetaliga nógv. Kristian kann lýsast við einum setn­ ingi, heilt ólukksáliga fittur og blíður. Ikki tí, tað kann sigast so nógv meiri um Kristian, eg kann eisini lýsa hetta fitta menniskja við nógv fleiri orðum. Erligur, jaligur, hjálpsamur, eyga­góður, bersøgin, fryntligur, skemti­ligur, verðs­ ligur, tolin, góður og øll hini væl­mein­ andi lýsingarorðini, sum finnast. Tú kom í mítt lív, tá eg var 12 ára gomul, eg var á varðhaldi fyri hesum fremmanda manni, og sum yngst av fýra systkjum Frank, Hanusi og Erlu, var eg helst tann ið allar minst ynskti, at mamma skuldi síggja nakran annan enn meg. Minnist meg hava siti í trapp­ uni og bíða til tú fór avstað um kvøld­ arnar, tí mammu skuldi tú ikki fara av­ stað við. Eydnan var tó við mær Kristian, tí “gulu” skótarnir skuldu til Norra hetta summarið, og eg var ør­ kymlað um, at eg ikki slapp við, men tá var tú skjótur at rinda fyri mína ferð. Tá eg, fjúrtan dagar seinni, var aftur í Føroyum, vart tú fluttur inn í Hand­ara­ tún. Eg var nakað nipin, men hevði havt ein frálíkan túr og ikki kann sigast annað enn, at síðani tann dagin hevur tú saman við mammu, verið mín grundarsteinur í øllum viðurskiftum. Tú hevur havt meg við, og eg slapp at taka lut í øllum. Tú megnaði við tínum góða, blíða og djúpa lyndi saman við mammu, at vegleiða og flyta meg fram á leið. Tín alskur til Føroyar og føroysku náttúruna hevur altíð myndað teg sum menniskja, og at tú ert/vart tjóð­veldis­ mað­ur um ein háls, hevur eingin nakr­ antíð ivast í. Tær hevur altíð dáma sera væl at farið á flot, gingið í haganum og fingist við kríatúr. Tú kendi hvønn tind, hvørt vatn, hvørt sker, hvønn seyð, hvønn fugl og hvørja blómu og gras­stráð tú gekst framvið. Eg hugsaði mangan, á mínum ungum árum, hvat skal eg vita hetta til, men tú lærdi meg eisini, at tað er júst hetta, sum er lívið, tað at eygleiða og njóta tað tú sært á leiðini. Tú segði ofta, um tað var eitt hvørt ið tyngdi, at tað skal nokk ganga góða, og tað havi eg ofta hugsa um. Uttan teg í mínum lívi var eg fátøk. Takk, stóra takk fyri Kristian. Heilsan dóttir tín, Sigrun KJAK