týsdagur 11. februar 2020síða 18

18 Vilmund Jacobsen Hvat er góð mannfólkaheilsa? - Tað er tað sama sum góð heilsa hjá hinum kyninum. Heilsa er jú eitt breitt og saman­sett hugtak, og yvirskipað inniber heilsu­góða lívið bæði at hava tað gott krops­liga, sálarliga og sosialt. Tað sigur Magni Mohr, formaður í Fólka­heilsuráðnum. Hann vísir á, at mannfólkaheilsa snýr seg ikki bara um gularøtur og kropsliga venjing, men eisini um samleika - at hava góðar vinir, síggja meining í tilveruni og ymiskt annað. Eru nøkur serlig ráð, sum venda sær meira til menn enn til kvinnur, tá ræður um mannfólkaheilsu? - Ja, menn hava generelt verri heilsu enn kvinnurnar í okkara parti av heiminum. Í Føroyum hava menn eitt nú avbjóðingar viðvíkjandi royking, ov stór­ari alkoholnýtslu og yvirvekt, sum kemur av ov lítlari kropsligari rørslu og minni góðum kostvanum. Magni Mohr vísir á, at hetta eru eisini avbjóðingar hjá kvinnum, men hesar eru størri hjá okkum monnum. - Tað er eisini okkurt, sum bendir á, at menn yvirskipað eru í størri váða enn kvinnur, tá talan er um váðar í arbeiðslívinum og gerandisdegnum annars. Menn í størri váða Hvørjir kunnu trupulleikarnir hjá mon­ n­um vera meira - ella øðrvísi - enn hjá kvinn­um? - Menn eru í størri váða enn kvinnur, tá tal­an er um fleiri av sjúkunum, sum stand­ast av livihátti, arbeiðshátti og næsa­djarvni. Magni Mohr vísir á, at tað serstakliga er livihátturin hjá monnum, sum setir okkum í størri váða. - Tó sær tað út til, at kynsmunirnir í heilsu eru tengdir at aldri. Nógvar gentur og ungar kvinnur uppliva sálarliga strongd, sum møguliga kemur frá einum økt­um avrikstrýsti, sum kanska ser­stak­ liga sosialu miðlarnir eiga sín part av. Hann vísir á, at tað harafturímóti eru nógvir dreingir og ungir menn sum ikki kenna, at teir passa so væl inn í dagsins sam­felagsskipanir. - Summir velja kanska at flýggja inn í digitala heimin, sum møguliga kennist meira ítøkiligur. Tað eru fleiri tekin, sum kundu týtt upp á stórar avbjóðingar hjá okkara ungu, sum partvíst eru kyns­ tengdir. Magni Mohr sigur, at hjá teim­ um eldru er eitt nú einsemi størri hjá monnum enn kvinnur. Avbjóðingar tær somu Er tað nakað serstakt, sum menn skulu ansa eftir - ella gera - sum kvinnur ikki nýtast at hugsa um? - Heilsuavbjóðingarnar í dag eru fyrst og fremst tær somu hjá báðum kynum, so skilagóður liviháttur í mun til royking, krops­liga rørslu, kost, sálarliga javnvág, sosialan trivna og annað eru til bæði kyn­ ini. Formaðurin í Fólkaheilsuráðnum heldur, at menn tó skulu royna betur at passa inn í samfelagið, sum er koll­velt­ andi broytt seinastu fáu árini. - Vit menn skulu læra betur eisini at vera bleytir, vísa veikleika, fara til læknan í góðari tíð og vera umsorganarfullir - uttan at vit missa okkara maskulinitet burtur í øllum meldrinum, heldur Magni Mohr. Mugu ansa sær betur Hagtøl siga, at kvinnur liva longri enn menn. Hví liva menn styttri enn kvinnur? - Í dag halda granskarar, at kvinnur hava ein arvafrøðiligan fyrimun í mun til menn, tá talan er um livialdur. Hetta hong­ur møguliga bæði saman við kvinnu­ligu kynshormonunum, og at kvinn­an hevur tvey X-kromosom. Hetta merkir kanska fýrakantað sagt, at menn eru meira útsettir í mun til óheilsuligan livihátt. Tað merkir, sigur Magni Mohr, at menn mugu ansa betur eftir sær sjálvum í mun til vanligu heilsuráðini. - Tað liggur helst eisini í okkum monnum, at vit duga ikki so væl at biðja um hjálp í góðari tíð, tá heilsuvandar eru, sigur formaðurin í Fólkaheilsuráðnum. Samrøða Magni Mohr, formaður í Fólkaheilsuráðnum MANNFÓLKAHEILSA ER IKKI BARA GULARØTUR - Vit menn skulu læra betur eisini at vera bleytir, vísa veikleika, fara til lækna í góðari tíð og vera umsorganarfullir - uttan at vit missa okkara maskulinitet burtur í øllum meldrinum, heldur Magni Mohr - Tað liggur helst í okkum monnum, at vit duga ikki so væl at biðja um hjálp í góðari tíð, tá heilsuvandar eru, sigur formaðurin í Fólkaheilsuráðnum, Magni Mohr