mánadagur 24. februar 2020síða 7

7 Mánadagur 17. februar 2020 · Nr. 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 eft­ir ein­um 15 árum vóru 18 rækj­u­skip í hesi vinnuni. Tiltøk í Smæruni Óli Jacobsen, greiddi frá um Sig­ert í Kirkjubø Jógvan Arge, “Karin K” við útróðrarbátum í Eyst­ur­grøn­ landi í 1959 Kári P. Højgaard, Við Sig­ mund­ur ll. í Ravn Stóroy Miðhøllin á Skúlatrøð Kortspælið um makrelin, sild­ina og svartkjaftin Stríðið um proteinini Njál Djúrhuus greiddi frá hend­ing­aríka lívi sínum Fiskivinnutingið – al­ menn­ur kjakfundur Arktis – tveir eysturríkarar greiddu frá, og Bill Just­inus­ sen greitt frá Norð­ur­lendsk­ um politiskum áhugamálum í Arktis. Sama gjørdi Mal­an á Dunga, bú­skap­ar­frøð­ing­ur, um spenn­ing­ar­nar vegna á­hug­a­málini í Arktis frá USA, Kina og Danmark/Føroyum, har in­fra­kervið umvegis G5 er eitt høvuðsmál í løtuni. Trolmenn – við brotum úr filmi­num Trolmenn, Søgan um rækjurnar fram­løga og prát við Helga Jac­ob­sen, Kjartan Joensen, Eis­en­berg Hansen og Árna dam Heilsukafé á Klaksvíkar Sjúkra­húsi, ið letur dyrnar upp á Torradøgunum, er al­ tíð væl vitjað og hevur sítt sanna gagn. Har kundi tú fáa mátað blóð­trýst­ið, puls, iltmetting í kropp­i­num og blóðsukur. Gera konditest og máta feitt­ virði í kroppinum, og tað er meir enn so komið fyri, at onk­ur hevur fingið eina heils­an um at koma aftur ella at vitja egnan lækna, fyri at fáa onkur viðurskifti kann­að nærri. Listaframsýningar og kon­sert­ir, fyri ikki um at tala um mongu kaféirnar, sum eisini hava verið á skrá, og sum eisini hava verið væl vitj­að­ar. Telur tú øll vitjandi sam­ an, tó at fleiri ganga aftur til tey ymsu tiltøkini, so fara vit upp­um 4.000 fólk. Øll vilja vera við og rætta hjálp­andi hendur, sum er at takka fyri! Torravikan hevur verið góð og væl vitjað og hevur fing­ið nógv umtalu víða um – og tá ið soleiðis er, koma nógv ymisk hugskot um til­ tøk at taka upp eina aðra ferð. Vit gleða okkum til næsta ár, tá ið Torradagarnir verða 15. – 21. februar. VITJAÐIR kostaði 2,5 milliónir krónur at byggja. Teir skræddu illa á fyrsta rækju­túrinum, men royndu so við einum øðrum troli, men tað skrædnaði líka illa. So royndu teir at bøta. Teir høvdu ein sumbing við, sum æt Mikkjal, hann var tann einasti dekkarin, sum var royndur trolmaður, tí hin­ir komu allir av Baki, teir vóru línumenn og garn­ a­menn. Tað vísti seg, at fyrstu før­ oysku rækjumenninir kendu ikki nóg væl til, hvar frægast var at royna eftir rækjum utt­an fyri tríggjar fjórðinga mark­ið. Vestur­varði slapp ikki inn um tríggjar fjórð­ ing­ar at royna og tað var or­ søk­in til, at John Dam royndi at fáa í lag eina avtalu við Lind­e­n­hann-brøð­ur­nar og myndugleikarnar í Grøn­ landi um at sleppa inn um tríggj­ar fjórðingar at royna. John fór álvarsliga til verka, tá hann fór í land at sam­ráð­ast við mynd­ ug­leik­ar­nar í Godhavn og Linden­hann-brøð­ur­nar. Nú skuldi hann royna seg sum diplomat og sam­ráð­ing­ar­ leið­ar­a fyri Vesturvarða. Loyvi at fiska »Eg hugsaði beinanvegin við mær sjálvum, at nú er okk­urt á vási. Og tá hann fór í tann hvíta anorakkin, visti eg, at nú fór hann í land at sam­ ráð­ast, tí hann hevði einki at gera í anorakk­inum umborð. Tá hann so fór í land, var tað sum at síggja ein prins í fín­asta galla. Hann var ikki leingi í landi, og tá hann kom um­borð aftur, var avtalan gjørd«, segði Helgi Debess. Avtalan bar í sær, at Vest­ ur­varð­i slapp at royna inni í Disk­o­víkini, og tá bar betur til og teir fingu beinanvegin fleiri rími­liga góð hál. Eisini skuldi Vest­ur­varði selja rækj­ ur fyri Lind­en­hann-brøð­ur­ nar. Tann eini beiggin, Lars, var við onkran túrin og vísti teimum, hvar bank­ar við rækjunum vóru inni í Disko­ víkini. Lars legði teim­um eis­ini lag á við hagreiðingini og sjálv­ari kókingini, tí tað hevði eing­in av før­oy­ing­u­ num roynt frammanundan. Nógvur ísur var í Grøn­ landi í 1969. Teir royndu eis­ini eftir laksi, og samlaða veið­an henda túrin var bara 10 tons av laksi og 23 tons av rækjum, sum vóru sam­an­ fryst­ar í ein klump, tí tá sam­ am um kom dugdu teir ikki at fáa væt­una úr rækjunum eftir at tær vóru kókaðar. Rækj­ur­nar fóru beint úr grýt­uni í frystilastina. Tá teir í 1970 fóru næsta tú­r­in, vóru teir betri fyri­ reik­að­ir og nú gekk øðrvísi. Veiðan var góð, frystingin gekk betur takka verið svensk­ari ráðgeving og svensk­arar gjørdust eisini fyrstu keypararnir. Prísurin kom upp á kr. 9 pr. kilo. Og hýran var góð. Longu í 1970 var tað nokk bara nótaskipið Sól­borg hjá Eiler Jacobsen, sum hevði betri úrtøku, enn Vest­urvarði. Tað, sum var minni gott, var at grønlendingar skutu eftir teimum í Diskovíkini, tí teir bóru ótta fyri, at stór skip fóru at troka teir burtur. Teir fiskaðu eisini laks í 1971, men eftir tað fór tað at ganga so væl við rækj­u­num, at teir veiddu rækjur burt­ur­ av. Hetta árið fóru teir út á bank­ar­nar og nú vóru eyguni eis­ini latin upp hjá øðrum før­oy­ing­um. Í 1970 legði frysti­lín­uskipið Oknin úr Runa­vík um at fiska rækjur og síð­ani komu Leikur og Hvít­a­nes og Vesturland. Suðurvarði kom í 1974 og var ein nýggjari og víðka út­ gáva av Vesturvarða. Okk­ urt felag helt, at Suð­ur­varði mátti vera tann per­fekta útgávan av einum rækj­u­ skipi, tí tá tað felagið skuldi byggja eitt rækjuskip í 1975, ljóð­aði fjarritið til norsku skip­a­smið­j­una: »Et stykke skib, samme slags som John Dam«. Tað bleiv Høgifossur. Rækjuflotin vaks Í 1975 vóru 11 skip í rækju­ flot­a­num. Hetta sást aftur í veið­uni, sum í 1975 var 5.300 tons. So hvørt, sum rækj­ u­markn­að­urin vaks, vaks eis­ini hug­urin at gera íløgur í rækju­skip. Rækjuskipini í Klaks­vík gjørdust Horisont, Kar­ina og Kjølur, sum var Vesturvarði. Kristana Logos og Karina vóru tey fyrstu nýbygdu rækj­u­skipini, har tað mesta á verk­smiðj­uni var sjálv­virk­ andi. At fleiri stór skip nú vóru kom­in í rækjuflotan sást aftur í veiðuni í 1976. Frá 1975 til 1976 tvífaldaðu skip­ ini veiðuna upp í 11.200 tons. Rækj­ur­nar vóru av sonn­ um vorðn­ar eitt ískoyti til føroyska sam­fel­ags­bú­skap­ in. John byggir Fame Í 1977 bygdi John Dam rækju­ skip­ið Fame, sum í veru­leik­a­ num var ein flótandi rækj­u­ verk­smiðja. Tá Tórbjørn Jacobsen var lands­stýr­is­maður í ment­ John Dam umborð á Vesturvarða Tann fyrri Fame hjá John Dam kom í 1977