hósdagur 19. mars 2020síða 18

FRÍGGJADAGUR 20. MARS 2020 SOSIALURIN 34 18 Prei! Prei! SO SIGA TEY! TÁ SÓTTIN REYÐA KOM SUM GRÝLA Í 1842 útgav kendi amerikanski rithøvundin Edgar Allan Poe stuttsøguna »The Masque of the Red Death«, og hon kann kennast viðkomandi í hesum døgum. Ein umfarssótt herjar, og nógv fólk doyggja. Prospero prinsur rýmir til fjart landaøki, har hann byrgir seg inni í borg saman við túsund kátum monnum og kvinnum. Har halda tey sær á glemi, til ein fremmandur maður knappliga er partur av grímuveitslu. Stuttsøgan finst á netinum í fullari longd á enskum máli. Agnar Artúvertin hevur týtt søguna til føroyskt. Hon er í bókini »Smettihjartað og aðrar søgur«, og heitið á søguni er »Tá sóttin reyða kom sum grýla«. Dagførda útgávan av bókini kom í 2011 og hevur hvíta permu. VERA VEIT Kriminalløgreglukvinnan Vera Stanhope dugir at síggja ígjøgnum lygnir og dulsmál, og hon uppklárar morð og onnur brotsverk í Northumberland í Onglandi. Krimirøðin »Vera« var fyrstu ferð send í 2011, og nú eru 10 sesongir gjørdar. Brenda Blethyn er framúr í leiklutinum sum tann milda, men sera gløgga Vera – sum ein nútímans Miss Marple. »Vera« kann síggjast á DR1. Leygarkvøldið kl. 21.30 verður ein partur sendur, og nakrir partar eru tøkir at hyggja eftir á netvarpinum hjá DR. KAJ SKIPANES, SUM VAR FYRSTI FØROYINGUR, IÐ FEKK CORONA-SJÚKUNA (IN.FO) HJALTI GUNNARSTEIN, LANDSAPOTEKARI (KVF) MARGRETHA DROTNING HELDUR LÍTIÐ UM, AT FÓLK HALDA FØÐINGARDAGAR OG VEITSLUR Í HESUM DØGUM Eg føli meg frískan, so eg gleði meg at sleppa til arbeiðis aftur Tað er ongin orsøk til at spritta seg fleiri ferðir um dagin, um fólk hava atgongd til vatn og sápu At tit koma tykkum F ilmsvinnan er meira ella minni uppsteðgað, nú strong tiltøk eru sett í gildi í nógvum londum kring heimin. Filmsupptøkur eru steðgaðar, biografar hava latið aftur, og frumsýningar eru útsettar til seinni í ár. Stór­ ur spenningur var til dømis um nýggja James Bond filmin, sum skuldi frumsýnast í apríl mánaði, men frumsýningin er nú flutt til november, og vit mugu bíða tað longri eftir at vita, um Føroyar verða at síggja í filmi­num. Meðan filmsvinnan er í kreppu­støðu, hava stoym­ing­ tænast­urnar gyltar dagar. Fólk stroyma sum ongantíð, og Net­ flix hevur í onkrum landi hótt við at avmarka atgongdina, tí stroymingarnar hava verið so nógvar og lagt trýst á servarar og dataferðslu. Virus-filmar Tveir av kendastu virus-film­ unum eru sera væl umtóktir á stroymingtænastum í hesum døgum. Síðani covid-19 veruliga fór at gera um seg kring heimin, er stroymingtølini fyri filmarnar »Outbreak« og Contagion« farin til skýggja. »Outbreak var í vikuni triðmest sæddi film­ ur á amerikanska Netflix, og báðir filmarnir eru ovarliga á hitlistanum hjá Apple TV her á okkara leiðum. Báðir filmarnir snúgva seg um deyðiligar umfarrsóttir, sum herja land og ríki, og stjørnurnar í filminum royna at stríðast ímóti. Tað eru júst 25 ár liðin, síðan »Outbreak varð útgivin. Í høvuðsleiklutum eru Dustin Hoff­mann, Rene Russo og Morgan Freeman. Eitt útbrot av ebola-líknandi virus er í Zaire, og seinni kemur smittan til USA. Filmurin viðger eitt nú, hvussu langt myndugleikar og hervald vilja fara fyri at steðga sjúkuni. »Contagion« er nýggjari film­ ur – frá 2011 – og hann snýr seg um eitt illa smittandi virus, og hvussu serfrøðingar royna at steðga útbreiðsluni av smittu. Film­urin vísir eisini, hvussu sam­felagsligur og sosialur ordan fer av lagi, tá ið sjúka og ótti raka samfelagið. Í høvuðsleiklutum eru Marion Cotillard, Matt Damon, Laurence Fishburne og Jude Law. GAMLIR VIRUS-FILMAR ERU AFTUR Á HITLISTUM Áhugin fyri kendum filmum, sum snúgva seg um umfarssóttir, er sera stórur í hesum døgum