hósdagur 16. apríl 2020síða 2

Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 ella senda teldupost til klaga@sosialurin.fo og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 17. APRÍL 2020 Gott at landsstýrið ikki bestemmar alt Ein vøkstur upp á 8 prosent sam­anborið við mars í fjør Enn síggjast av­leiðingarnar av koron­a­far­ sótt­ini í saml­aðu løn­ar­út­gjald­ing­u­num, og í mars mánaði vórðu út­goldnar knappar 880 milliónir krónur í løn­um. Tað sigur Hagstovan í dag og vísir á, at tal­ an er um vøkstur á góð 8 prosent í mun til mars mánaða í fjør, tá lønarútgjaldingarnar vóru um 820 milliónir krónur. Sambært tølunum hjá Hagstovuni for­ vinna menn framvegis munandi meira enn kvinn­ur. Samlaðu útgjaldingarnar til menn vóru í mars mánaði 573 milliónir krónur, með­ an lønargjaldingarnar til kvinnur vóru 303 mill­iónir. Hetta merkir samstundis eisini, at sama­n­borið við mars í fjør fingu menn 10 pro­ sent meira í sín part, meðan kvinnurnar fingu 2,8 prosent. Størstu lønarútgjaldingarnar eru í vinn­u­ grein­a­bólk­i­num almenn o.o tænasta, meðan løn­ar­útgjaldingarnar í privatu tæn­astu­vinn­u­ num eru næststørstar. Í privatu tænastuvinnunum er mars mán­ að­ur í ár heldur lakari í mun til gongdina í vinn­u­grein­a­bólkinum annars, sigur Hag­ stovan og vísir á, at tað er serliga innan "hand­ il og umvæling" og "gistihús og matstovuvirki" at niðurgongdin sæst best. 800 mió í lønum MARSMÁNAÐI Tey settu seg í vanda í vanda fyri at hjálpa Siðsøga síða 38-39 Dómadagur týsdagin Viðmerking Síða 10-11 Í blaðnum... Oddagrein Eirikur Lindenskov ábyrgdarblaðstjóri Tað er ófólkaligt og óvirðiilgt av fak­felags­leið­arum at koma við lønarkrøvum um í­skoyti, áðr­enn almenn og priv­at starvs­fólk eru javn­sett so­leið­is, at øll fáa sama rætt til løn­ar­ end­urgjald ­fyri mist arbeiði Mikudagin boðaði formaðurin í Ped­ag­ og­fel­ag­num frá, at nú pedagogar skulu aft­ur til arbeiðis, so skulu tey hava í­skoyti oman á lønina, tí tey seta seg sjálv­an í vanda. Tað var sum vera man ikki tikið væl upp mill­um manna – millum fólk, sum eru koyrd heim frá sínum arbeiði við skerdari løn og summi við ongari løn. Tí skurrar í tað oyrunum, at ávísur starvs­bólk­ur tá tí almenna skal sýna so lít­ ið sam­felagssinni, at tey vilja gera sær dælt av støðuni. Helst verður tú for­kel­að­ ur, tá tú situr flógvum almennum starvi, vardur bæði ímóti hesum og hasum. Starvsfólk í privatu vinnuni hava ikki hesa bjálving. Har er veruleikin kaldur og kon­tantur. Tí nísta tey ikki so illa í hesum døg­um, tá tey verða send til hús við skerd­ ari løn ella ongari løn, tí at løgmaður og Lands­stýrið hava lukkað landið. Hvørki priv­atir arbeiðsgevarar og so slett ikki starvs­fólk í privatari vinnu hava havt nakra sum helst ávirkan á støðuna og vinnu­loysið, sum er úrslitið av hesum stongsli. Løgmaður og landsstýrismaðurin í vinnu­málum halda heldur ikki at fólk í privatu vinnuni skulu forkelast so nógv, sum fólk í almennum starvi. Tað nívir lands­stýrismannin i vinnumálum, at Løg­ ting­ið hækkaði ískoytisgjaldi frá ALS úr 17.500 til 20.000 kr fyri heimsend fólk. Politikararnir eru bangnir fyri, at fólk í privatari vinnu fáa for nógv, hóast tey so langt burturfrá fáa tann lønarmiss aftur, sum tey høvdu fingið, um tey starvaðust hjá tí almenna. Ella rættari: So var eingin lønarmissur. Tí tað almenna sendir fólk heim við fullari løn, hóast tey ikki arbeiða. Hví skal privata vinn­an ikki eisini senda fólk heim við full­ari løn? Tað er ófólkaligt og óvirðiilgt av fak­ felags­leið­arum at koma við lønarkrøvum ískoyti, áðrenn almenn og privat starvs­ fólk eru javnsett soleiðis, at øll fáa sama rætt til lønarendurgjald fyri mist arbeiði. Fá heldur javnrætt millum almenn og privat starvsfólk Tað tykist ikki vera við góðum vilja frá lands­stýrinum, at fólk fáa upp til 20.000 kr í lønarískoyt frá ALS, og at hjálp­ar­ pakki II skal hjálpa flestu fyri­tøk­um. Fleiri ferðir hava vit hoyrt lands­stýr­ is­mann­in í vinnumálum gramt seg um, at hann hevði bara ætlað, at fólk í mesta lagi skuldu kunna fáa 17.500 kr í løn­ar­í­ skoyti, og at størri fyritøkur slett ikki skuldu fáa pengar úr hjálparpakka II. Tí kunnu vit fegnast um, at tað kort­ ini ikki er lands­stýrið, sum bestemmar, hvørj­ar lógir verða samtykar í Løg­ting­i­ num. Framsøgumenninir hjá Sam­bands­ flokk­inum og Fólka­flokkinum, Johan Dahl og Christ­ian Andreasen, søgdu und­ir við­gerðini av hjálparpakka II, at neyð­ugt var at hjálpa størri fyritøkum eis­ini, og tí var hjálparpakkin tillagaður so­leið­is. Men enn eru kunngerðir ikki gjørd­ar, og tí vita vit als ikki, hvussu hann fer at virka, og hvussu hann fer at gagna vinnuni. Men sum heild sakna vit greiðari boð frá landsstýrinum og ein sterkari vilja at hjálpa vinnuni, sum er í svárastu neyð. Tað tykist, sum landsstýrið skal dragast við hárinum fyri yvirhøvur at hjálpa nak­að. Var tað ikki fyri ALS, so var kata­ strof­an fullkomin. Fleiri vinnurekandi kenna seg slept upp á fjall eftir at tey sjálvboðin hava lagt at kalla alt virksemið niður eftir á­ heit­an frá landsstýrinum. Ynskiligt var við greið­ari útmeldingum, og at lands­ stýr­ið sýndi sama vilja, sum vit síggja stjórn­ir í grannalondum sýna sprerdu vinn­uni. Ja tað kostar nógv, og tað verður eitt risa­stórt undirskot á fíggjarlógini. Men tað nyttar lítið, at vit eftir korona­krepp­ una vakna aftur til eitt samfelag, sum er á ør­mund­arhúsi, tí so nógv arbeiðspláss eru far­in fyri skeytið. Vit skulu hava alt sam­felagið upp aftur at koyra eftir hetta nos­ið. Tí krevur tað dirvi og vilja frá pol­ it­ik­a­rum veruliga at spenna eitt trygd­ar­ net undir alt vinnuvirksemi á landi – eis­ ini tað privata. Tað kann ikki vera rætt, at lands­stýr­ið bara hugsar um starvs­ fólk­ini hjá tí al­menna, sum fáa fulla løn uttan at fara til arbeiðis. Tað er so hamrandi órættvíst, at fólk í priv­atu vinnuni skulu sendast heim uttan at fáa fult løn­arendurgjald, eins og hjá tí almenna – og at tey enntá skulu liva undir søðugari hóttan um, stórur part­ur av vinnuni fer av knóranum, um Lands­stýrið ikki tekur um endan og tryggj­ar alla vinnu í Føroyum. Er tú væl bjálvaður í almennum starv er kanska ilt at siggja veruliga órættan í samfelagnum