hósdagur 28. mai 2020síða 17

FRÍGGJADAGUR 29. MAI 2020 SOSIALURIN 43 17 Súkklurnar fyrst í Tórshavnar býráð Sum tað sær út í løtuni, verður Havnin hertikin av súkklum og súkkluskúrum í løtuni, so nú er at ansa sær. Bilarnir skulu ofrast og súkklurnar setast fremst, eru nýggjastu boðini! Heðin Mortensen býráðslimur Hesa vikuna eru nýggjar vis­ jónir fyri høvuðsstaðin komn­ar undan kavi, tí nú hev­ur Marin Katr­ina Frýdal og bý­ráðs­meiri­ lut­in staðfest, at allir bilar skulu út úr miðbýnum, tí súkklur og súkkluskúrar skulu framat. Sagt verður, at hetta er liður í eini ætlan um, at “fólkið skal vera fyrst”, men helst hava tey í meirilutanum gloymt, at tað eisini eru fólk, sum sita í bilunum... Tað einasta, eg við mínum besta vilja síggi í hesi ætlan er, at nú skal Tórsgøta gerast full­komi­liga óbrúkilig, tí nú skal hon smalkast og súkkluskúrur ger­ast mitt á vegnum. Við øðrum orð­um, skulu als eingir býbussar, ferða­fólka­ bussar, vørubilar, lastbilar ella neyðsynjarakfør, so sum brand­ bilar, yvirhøvur vísa seg í Tórs­ gøtu aftur! Hereftir skal Tórsgøta hava eittans endamál, sum verður at løða súkklubattarí og pumpa luft í hesi mongu súkkludekkini, ið óivað fara at standa í kø fyri at sleppa í skúrin. Ja, onkur vil enntá vera við, at tey hava biðið súkklu­ handlar um at keypa súkklur inn í stórum, tí nú verður øll ferðsla í miðbýnum í Havn kollvelt. Bilskattur tað næsta? Ein onnur avleiðing av súkklu­ør­ skap­inum er, at parkeringspláss skulu ofrast, so súkklurnar fáa bestu pláss á fyrstu parkett. Ótrú­ ligt, at tað skal bera til at vera so blindur, at veruleikin púrast hvørv­ur, tí í dag er veruleikin altso, at bilar eru í miðbýnum – men súkkl­urnar eru fáar. Eitt súkklu­ stativ stendur mitt á Vaglin­um, men har er rárasta sjón at síggja nakra súkklu! Tað næsta verður kanska, at eitt ella annað slag av eyka bil­ skatti skal leggjast á øll, sum ditta sær at nærkast miðbýnum í bili? Onkrastaðni skal fíggingin til luftkastellirnar hjá meirilutanum jú koma frá! Sami meiriluti staðfestir nú, at stættarmunurin í Tórshavnar komm­unu skal økjast, tí nú verða tað tey, ið súkkla, sum verða yvir­ stættin, og hini mugu bara tiga og rinda við kassa 1. Álv­ara­tos, sum um bilarnir koyrdu av sær sjálvum, uttan at fólk var í teim­ um? Fólkið sett aftast! Sum so ofta, tá ið ør uppskot síggja dagsins ljós, er talan um kávalótir og einki annað. Veruleikin er jú, at býráðsmeirilutin púrt einki hevur megnað av øllum tí, ið skuldi avgreiðast hetta valskeiðið. Um hugt verður at teimum avrikum, tey hava breggjað sær av, so er stórt sæð einki hent, sum ikki varð áðrenn ella varð sett í verk av undanfarnu býráðssamgongu. Enntá vil núverandi meiriluti fegin ofta Tórsgøtu sum ment­ an­argøtu, so hon skal vera tann stóra súkklugøtan í staðin – full­ komu­liga oyðiløgt av einum ovur­ vaksnum súkkluskúri mitt á vegn­ um... Undanfarna samgonga gjørdi klárt við játtan og tekningum til at gera miðbýðin og serliga Steina­ tún til eitt fólkatorg burt­urav. Tak skuldi leggjast útyvir, so borgarar kundu standa turrir og í lívd fyri vindi og regni. Alt er klárt, tá ið hetta býráðið tók við, men her er einki hent, tí núverandi sam­ gonga hevur súltað málið! Eitt lítið og skirvisligt reytt bussskýli stendur nú í Steinatúni, men veitir ikki ta lívd, ætlanin var at fáa við takinum, ið skuldi gera Steinatún liðugt, brúkiligt og prýðiligt! Fólkið fyrst er lygn og latín, tí heldur enn at geva fólkinum góðar um­støður, eru tað súkklurnar, ið nú skulu setast fram um alt! Sekt­ in á, um fólkið stendur turt, bara súkklurnar standa turrar. Jóannes í Miðstovuni 70 Í dag fyllir Jóannes, bóndi í Mið­ stovuni á Trøðum á Sandi 70 ár. Jóannes hevur verið eina ser­ stakur undangongumaður og hevur brotið upp úr nýgggjum og hevur altíð havt í huga: “Hvussu kann man gera hetta betri og lættari”. Hetta hevur ikki verið av dov­ inskapi, men av skynsemi og við vitanini um, at skal tú reka ein garð við hópin av seyði, neytum og so eisini fáa hópin av grønmeti og eplum úr jørðini, so skal góð tilrættalegging til. Og her hevur Jóannes eisini funni vegir. Jóannes er eisini virdur millum sínar starvsfelagar og dugur at seta uppbyggjandi og skipandi spurn­artekin við at fremja bónda­ skap­in enn betri, eisini mótvegis politisku skipanini. Jóannes er bersøgin, beinrakin og erligur í sínum boðskapi – land­ búnaðinum og garðinum at frama. Jóannes er uppkallaður eftir abba sínum, Jóannes í Miðstovuni, sum sat á sama garði í síni tíð og síð­ani Hanus í Miðstovuni, sum var pápi Jóannes. Allir sáttligir menn, sum eg minnist væl, teir vildu frið við øll og annars at kunna betra um viðurskiftini á garð­inum. Eg plagdi sum ungur smá­ drong­ur og unglingi at vera uppí á garð­inum, ið var sepnnandi, og har hendi nógv ymiskt, sum tú vanliga ikki slapp, so sum at koyra traktor. Yviri á Miðdali Eitt heystið, tá ið Jóannes var á einum garði í Onglandi, skuldu eg og Trórur, systkinabarn Jóann­ es eitast fyri at vera álitið til áseyðaraksturin yviri í Skálsá­ fjørð­inginum, tí Jóannes ikki var heima. Vit vóru har yviri í eina viku og búðu í húsinum á Miðdali – meir at kall ein smátta. Men tó svóvu har mamman, Marin, sum gjørdi mat og Hanus, Jóannes, abbin, eg og Tórur. Tá varð rikið niðan á savn­in­ing­ ar og kyrrað, áðrenn rikið varð í rætt – hetta var serkilt á Sandi, tí her er so slætt. Sungið varð eisini fyri seyðinum, serliga á savningini. Fylgini vóru Reynsenda­ seyð­urin 60, Hvítafylgið 50, Mislittafylgið 50, Maknagimbr­ar­ nar 45 Stakseyðurin 60 – tilsamans 265 áseyðir. Hetta var skipanin hjá Hanus, bónda, sum hevði tikið yvir eftir pápa sín, Jóannes. Men tá ið Jóannes ráddi fyri borgum var skipanin 300 áseyðir. Tá ið abbin hevði garðin, ráddi um tal av seyði, tí ullin segðist vera Føroya gull. Ja, ta gav at býta - fanst tú tá deyðseyð í haganum, átti tú krovið, meðan tann sum átti oyrini/markið, átti skinnið ella ullina. Síðani hevur Jóannes, núver­ andi bóndi, tikið enn meir úr, skipanin liggur um 150 seyðir og er seyðurin mynandi betri fyri nú. Yviri á Miðdali hava verið mang­ar góðar løtur – eisini saman við Jóannesi! Rættirnar í Skálsáfjórðinginum Tummas Evenus, eg og Lætt Vit skulu byggja Skálsárætt Hon skal standa til verðsins enda - Og hagar skal seyðurin aftur venda. Soleiðis kvæð ein húskallur fyri mongum árum síðan, tá ið hann saman við hundinum, Lætt varð við til at laða rættina, kallað Skálá­ rættin í Skáláfjórðinginum. Henda rættin stóð niðast og eystast í haganum móti sjóvar­ mál­an. Helst so til bar at føra seyðin, tó at hann eisini varð rikin heim og ullin eisini reidd heim. Seinni kom rættin at liggja meira miðskeiðis í haganum – Rættin á Uttara króki, kallað. Rættin hjá yngra Jóannes er flutt einaferð enn - og liggur nú vestast í haganum og verður nú kallað Rættin við Mønutrækrónna – So yvir trý ættarlið eru trýggjar rættir fluttar frá eystast í hag­ an­um, Skálárættin – til Rættin á Uttara króki – miðskeiðis í hag­an­ um, og so longur vestur til Rættina við Mønutrækrónna. – Hví, jú henda liggur høgligast við vegin, sum Jóannes, bóndi, gjørdi fyri nøkrum árum síðan yvir móti haganum, so til ber at koyra seyðin heim og til ber høg­ liga at geva seyðinum her við veg­ in. Nýggjar tíðin og nýggir møgu­ leikar broyta okkara nýtslu, røkt og skipan av haganum, eins og okk­ara landbúnaði annars. Umráðandi er fáa broytt tað sum neyðugt er at broyta, fyri alla tíðina at gera tað besta fyri hagan, landbrúkið, kríatúrini – og á henda hátt nøgdsemi við landbrúkið. Hetta hevur Jóannes dugað – Hann hevur sæð og lagt seg eftir, sum ein framburðsmaður inn­an sítt yrki, at broytingar skulu til, og her hevur hann verið und­an­ gongumaður. Jóannes er tikin úr leikum sum frásøgumaður og hevur ein sjálvsaman vakran málburð. Jó­ ann­es er skemtiligur og framúr sjón­leikari. Jóannes er ein fittur skilamaður og góður vinur. Hjartaliga til lukku við 70 ára degnum, Jóannes! Dávur Nøvn/viðmerkingar