hósdagur 28. mai 2020síða 16

FRÍGGJADAGUR 29. MAI 2020 SOSIALURIN 43 16 Minningarorð um Ásu Kiærbech Olsen Ása var fødd á Tvøroyri 22. februar 1950 og vaks upp har. Eftir skúlagongdina í heimbygdini fór hon beina leið at útbúgva seg til sjúkrasystur. Tað eydnaðist henni at koma inn á Bispebjerg Sygeplejeskole, og har tók hon prógv í mars 1972. Sjúkrarøkt og sjúkrafrøði gjørdist henn­ara lívsstarv. Tá hon í 2016 gavst í hes­um yrki, hevði hon verið virkin innan sjúkrarøktarfrøði í 47 ár. Hon fylgdi væl við øllum broytingum og tí, sum kom fram innan sjúkrarøkt og læknavísindi gjøgnum øll hesi árini. At hon var sera dugnalig og legði sær nær at útinna sítt starv á best møguligan hátt, kann lesast úr tí, sum hon greiddi frá til bókina um Hvíldarheimið Naina. Har sigur hon, at hon hevði starvast sum sjúkrasystir á diabetesdeild, á rønt­ gen­deild og á skaða- og skurðstovu. Har­ umframt hevði hon verið 1. assist­entur og deildarsjúkrasystir á neurokir­urg­iskari deild, sjúkrasystralærari, verk­ætl­an­ar­leið­ ari og fyristøðukvinna. Hon greiðir frá, at tá Hong Kong krím­ sjúkan herjaði í 1976/77 í Keyp­manna­havn, varð hon biðin um at skipa fyri einari út­ skrivingardeild á Bispebjerg Hospitali frá ein­um degi til annan og kom at hava ábyrgd av hesari deildini, og at sjúklingarnir vórðu útskrivaðir eftir røttum umstøðum haðani. Hon var fús at taka við nýggjum avbjóð­ingum. Bert 25 ára gomul var hon deildarleiðari á einari neurokirurgiskari deild í Keypmannahavn, eftir tað fór hon á Danmarks Sygeplejehøjskole og gjørdist lærari á Bispebjerg í 2 ár. Tað stóð henni í boði at gerast varafyristøðukvinna á Bispebjerg Sygeplejeskole við 450 næm­ ing­um, men tá valdi hon heldur at flyta heimaftur til Føroyar. Sum sjúkrasystralærari her í 26 ár undirvísti hon í medicinskari- og kirurg­ isk­ari sjúkrarøkt og krepputeori. Harum­ framt var hon leiðari av einari verkætlan til at skjalfesta sjúkrarøktina sum lið í góðsku­ trygg­ing. Hendan verkætlanin førdi til eina broyt­ing í mannagongdini til at skriva frág­reiðing (rapport) hjá sjúkrasystrunum á Lands­sjúkrahúsinum, soleiðis at ein innlegg­ingarsamrøða við sjúklingarnar um teirra meting av støðuni skuldi til fyri at finna tørvin fyri sjúkrarøktini hjá tí einstaka og til at leggja hana til rættis eftir. Hetta gjørdist eisini partur av frálæruni á Sjúkra­systraskúlanum og í eftirútbúgving av sjúkra­systrum. Sostatt kann sigast, at hon kom við slóðbrótandi broytingum til tað betra í sjúkrarøktini. Um hetta segði hon soleiðis: ”Eg bleiv ógvuliga tilvitað um, hvat kvalitetur í røkt merkir og um broytingartilgongdir yvirhøvur.” Í 2002 tók Ása við starvinum sum fyri­ støðukvinna á Hvíldarheiminum Naina. Hon segði, at hetta var ein stór avbjóð­ ing fyri seg, men allar hennara arbeiðis­ royndir og hennara vitan innan sjúkra­ røkt og læknavísindi, sum hon hevði til­ognað sær, komu henni væl við og vóru henni góð hjálp til at røkja hetta starvið. Somu­leiðis var tað samskiftið, sum hon hevði havt við Landssjúkrahúsið og við allar næmingarnar, sum hon var komin at kenna á Sjúkrarøktarfrøðiskúlanum, ein fyri­munur í arbeiðinum sum fyristøðu­ kvinna á hvíldarheiminum Naina. Tað hevði sínar reglur og fyriskipanir frá tí, tað var stovnað í 1936, og Ása setti sær fyri, at hvíldarheimið skuldi so vítt, sum tað bar til, verða rikið eftir somu hugsjónum, sum stovn­ararnir av tí, høvdu havt. Hon var sera hug­tikin av søguni um Nainu Scharlu og fyrstu fyristøðukvinnuna Almu Juhlert og hennara hjúnafelaga og øll tey, sum gjørdu sítt til, at Naina varð stovnað sum eitt uppihald til at koma fyri seg, fyrst og fremst fyri troyttar og sjúkar føroyskar kvinnur, sum báði fyri og eftir barnsburð og eftir ymiska sjúkraviðgerð tørvaðu røkt og hvíld og sálarliga umsorgan, men har eisini alla tíðina vóru nøkur pláss til menn eftir sjúkraviðgerð. Fólk í øllum aldri og við nógvum ymiskum tørvi til umsorgan, sjúkrarøkt og eftirviðgerð hava verið send á Naina av kommunu- og sjúkrahúslæknum. Hvussu tað einstaka menniskja kann mennast og styrkna, hevur alla tíðina verið aðal­endamálið á Naina, sum altíð hevur verið eyðkent av reinføri báði fyri tann einstaka og røktina, men ikki minni fyri heimið sum heild, har alt er skínandi reint og andar av friði. Longu í 2003, árið eftir sum Ása var komin í starv har, fekk Naina tráðleysa kalliskipan, so at sjúklingarnir ella búfólkini altíð kundu ringja eftir hjálp, um nakað var áfatt. Naina merkir ”eitt yndisligt stað” og øll tey, sum frá tíð til aðra hava starvast har, hava gjørt sítt til, at Naina er eitt yndisligt stað, har gott er at vera. Parturin hjá Ásu í so máta lá ikki eftir, við lív og sál royndi hon, at Naina skuldi halda fram og altíð vera eitt yndisligt stað, har gott var at vera, og har tey, sum komu har, skuldu fáa heilsubót fyri likam og sál og styrkna aftur. Naina er týdningarmikið fyri samfelagið her, og tað gav meining og gleði at arbeiða á Naina, segði Ása, - tey, sum hava starvast har, geva henni rætt í tí. Ása segði, at undanfarna fyristøðu­ kvinn­an Katrin Dahl segði við hana, at tað var sum ein hægri makt helt hondina yvir Naina, og hesa kensluna hevði Ása fleiri ferðir havt. Í hesum 14 ára tíðarskeiðinum varð Ása fleiri ferðir noydd at søkja sær heilsubót, men hon kom skjótt fyri seg hvørja ferð, í millumbilunum var av­ loys­ari fyri hana. At Ása virðismetti øll starvsfólkini á Naina høgt og setti tey javnt, vísti hon við, at eitt tað fyrsta, sum hon setti í verk sum fyristøðukvinna, var at seta hjálp­arfólkini í sáttmálasett starv og harvið fáa pensjónsviðurskiftini í rættlag, eins og læknarnir har komu í fast starv. Saman við starvsfólkunum á Naina gjørdist tað eisini møguligt, at peningaliga játtanin eisini rakk til at veita bygninginum Naina fleiri átrokandi ábøtur og framhaldandi halda húsið so stásiligt, sum tað altíð hevur verið. Í februar 2016 vóru 80 ár liðin, síðan hvíldarheimið Naina var stovnað, og Ása, sum var fyristøðukvinna har tá, avgjørdi at nýta eina stórfingna gávu frá Jenny Jacobsen í Fuglafirði, fødd á Tvøroyri, til at geva tí ein varða við at geva eina bók út um Naina. At arbeiða við bókini um Naina saman við Ásu gav eisini meining og gleði. Um somu tíð gavst Ása at arbeiða innan sjúkrahúsverðina, har hon hevði arbeitt í næstan 50 ár. Tá segði Ása, at hennara ar­ beiðislív hevði verið sera fjølbroytt, menn­ andi, spennandi og stuttligt, og at hon ynskti av øllum sínum hjarta, at Naina fór at verða varðveitt sum eitt hvíldarstað fyri sál og likam. Sum fyristøðukvinna á Hvíldarheiminum Naina komu nógv fólk at kenna Ásu, og sum sjúkrasystir og lærari, var hon kend sum ein, ið altíð setti tað einstaka menniskja høgt og virkaði fyri vælferðini hjá øllum. Men hon legði dent á, at uttan hjálp og stuð­ ul frá manni sínum Eyðfinni hevði hon ikki megnað at útint arbeiðið so væl, sum hon gjørdi. Vit komu fyrst og fremst at kenna hjún­ ini Ásu og Eyðfinn Olsen gjøgnum skúla­ gongd­ina hjá børnum okkara, teir báðir synir teirra Árni og Kári komu at ganga í somu skúlaflokkum sum okkara børn Annfríð og Hanus, og serligur vinskapur var í uppvøkstrinum ímillum teir báðar Kára og Hanus, sum fingu góð barnaminni frá teimum úr heimi teirra og eisini við útferðum til Húsavíkar ella, tá teir báðir vóru í summarfrítíð í Suðuroynni, Kári á Tvør­oyri og Hanus í Vági. Av og á hittu vit hesi hugnaligu hjún uttanfyri eftir onkran góð­an gongutúr, sum tey ofta gjørdu. Við sínum sermerkta erliga, bersøgna, men góða og skemtiliga lyndi setti Ása varðar eftir seg í sínum samskifti við sínar starvsfelagar og næmingar, millum sínar grannar og vinir og á øllum sínum arbeiðisplássum, sum hon raðfesti høgt og røkti ordiliga við skynsemi og dugnaskapi. Hon var ein fyrimynd til at tæna øðrum, og hennara samkennandi vakra smíl segði ofta meir enn mong orð. Í øllum sínum virksemi var hon nærløgd og arbeiðissom, og hetta kom best til sjóndar í heiminum, sum hon raðfesti hægri enn alt annað, og har hon var ein hollur stuðul fyri sín mann og báðar synirnar. Ása og Eyðfinn høvdu eitt vakurt og gott heim við Sandáarbreyt, og har sást, hvussu høgt tey bæði gingu uppí, at synir teirra skuldu fáa ein tryggan og góðan uppvøkstur, og hvussu tey gleddust um, tá tað gekst teimum væl. Tað kann ikki annað enn kennast tómligt, tá ið ein so góð og virksom kona og mamma leggur frá sær og noyðist at fara frá sínum kæru úr heim­inum. Men eftir eru tey góðu og ríku minnini, sum kunnu veita ugga í sorgini og sakn­inum. Fyri mongum árum síðan – áðrenn syn­ irnir vóru tilkomnir – fekk Ása staðfest krabba­mein og mátti fara til Danmarkar at fáa skurðviðgerð og eftirviðgerð fyri hesa sjúkuna, sum ferð eftir ferð vitjaði aftur og gjørdi meir og meir um seg. Men viljasterk, sum Ása var, og sterk í trúnni gjøgn­um bøn til Jesus kom hon ofta fyri seg eftir viðgerðirnar og helt fram at arbeiða og virka á Naina til 2016 og eisini heima við hús, so leingi sum hon orkaði at vera uppi. Hon gleddist um synirnar, verdøturnar og einamest ommubørnini, og var so takksom fyri, at Eyðfinn kundi vera so nógv fyri tey og alramest fyri hana sjálva. Hugtungt mundi tað ivaleyst vera hjá honum at sita hjá Ásu og síggja, hvussu hon viknaði, til hon at enda ikki orkaði meir at liva. Tann 8. apríl 2020, sum var leygardagur á páskum, andaðist Ása í heiminum. Hesa tíðina, júst sum páskaliljurnar stóðu so vakrar og blómaðu í kuldanum, og tey fyrstu smálombini vóru farin at renna á bøn­um millum kavaælini, fór hon til gravar. Tí rann eisini fram í hugan vakri páska­sálmurin um uppreisn av deyða Páska­blóma, hvat vilt tú? eftir Grundtvig í týð­ingini hjá Axel Tórgarð, har ørindini 3-6 siga soleiðis:   Tað er við djúpari samkenslu við tykkum avvarðandi og við stórari virðing fyri Ásu, at vit skriva hesi minningarorð í takksemi fyri vinarlag og tað, hon gav okkum. Hanna og Poul Minningarorð