mikudagur 22. desember 2004síða 4

4 Nr. 245 - 22. desember 2004 Skattalættin kann føra til verkfall í vár Skattalættin, sum nú er samtyktur, kann gera, at lønarkrøvini fara at verða størri enn tey annars høvdu verið, tá ið samráðing- ar um nýggjan sátt- mála verða í vár, sigur formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelag SKATTALÆTTI OG LØNARKRØV Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta er ómetaliga óheppið fyri friðin á ar- beiðsmarknaðinum. Hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafel- ag, stúrir fyri, at skattalætt- in, sum nú er samtyktur, fer at elva til trupulleikar á ar- beiðsmarknaðinum, tá ið sáttmálasamráðingar verða aftur við arbeiðsgevararnar í vár. Men verða verkfall ella aðrir trupulleikar í sam- ráðingunum í vár, ivast hann heldur ikki í, hvør hevur skyldina. – Fara trupulleikar at stinga seg upp í samráðing- unum í vár, er tað ein trup- ulleiki, sum politikararnir hava skapt. Sostatt mugu tey, sum hava samtykt skattalættan, eisini átaka sær skyldina, skuldi verk- fall ella annar ófriður tikið seg upp í lønarsamráðing- unum í vár. Hans Joensen vísur á, at við skattalættin fær ein við háinntøku fleiri ferðir so stóran skattalætta, sum eitt tímalønt verkafólk. – Sostatt hava landsstýrið og Løgtingið gjørt gjónna ímillum tey tímaløntu og tey vælbjargaðu í samfel- agnum enn størri enn hon var frammanundan. Og fyri tveimum árum síðani vóru arbeiðarafeløg- ini í drúgvum verkfalli, júst tú tey ikki vildu góðtaka, at gjógvin ímillum tey tíma- løntu og tey háløntu bleiv størri. Formaðurin í Havnar Ar- beiðsmananfelag førdi ferð eftir ferð fram, at hetta var høvuðsorsøkin til verkfall- ið seinast og sostatt vórðu lønarkrøvini, sum tey vóru. Tí heldur hann, at skatta- lættin, sum nú er samtykt- ur, og sum gevur einum vælbjargaðum ferðir so stóran skattalætta sum ein- um tímaløntum, er ómeta- liga óheppin fyri friðin á ar- beiðsmarknaðinum, nú beint uppundir samráðing- arnar, sum verða longu síðst í apríl. Um skattalættin fer at føra til at lønarkrøvini fara at verða hægri enn tey annars høvdu verðið, veit hann ikki. – Eg eri ikki einsamallur um at áseta lønarkrøvini. Men eg standi fast við sjón- armiðið um, at gjógvin ímillum lágløntar og há- løntar føroyingar má ikki veksa. Tí skal ongin ivi verða um, at stendur tað til mín, verða lønarkrøvini sett somikið høg, at gjógvin minkar aftur. Men hann væntar, at ar- beiðarafeløgini fara at tosa saman um støðuna í góðari tí uppundir samráðingarnar í apríl. Meiri neyðugt enn nakrantíð Annars hevur Hans Joensen ferð eftir ferð gjørt seg til talsmann fyri, at arbeiðara- feløg, arbeiðsgevarar og landsstýrið fara undir trý- partasamráðingar um løn- arvøkstur og skattapolitikk fyri at linka trýstið á lønir- nar. Hann heldur, at skatta- lættin, sum nú er latin, vís- ur, at tað er tað hevur størri týdning nú enn tað nakran- tíð hevur havt. – Hetta vísur, at hvørja ferð er tað arbeiðarin, sum er við sviðusoð. Samstund- is veksur gjógvin ímillum arbeiðaran og tey vælbjarg- aðu meiri og meiri. – Og fáa vit ikki trýparta- samráðingar í lag um viður- skifti á arbeiðsmarknaðin- um, kemur ikki broyting í, sigur hann. Tí harmast hann um, at tað ikki er so frægt, at fak- feløgini á privata arbeiðs- marknaðinum kunnu semj- ast um slíkar trýpartasam- ráðingar. Hann vil ikki siga tað sjálvur, men hann sipar til forkvinnuna í Havnar Ar- beiðsmannafelag, sum hev- ur ført fram, at skattapolit- ikkur og lønarsamráðingar eru hvør sítt mál, sum ikki skulu blandast saman og sum tískil heldur ikki tekur undir við trýpartasamráð- ingum. – Hesuferð eru tað ikki arbeiðsgevararnir, sum hava víðkað gjónna ímill um verkafólkið og hava økt stættarmunin í Føroyum. – Tað eru politikararnir og hetta vísur, hvussu neyð- ugt tað er hjá okkum at fáa politiskt forstáilsi fyri okk- ara støðu. Fáa vit ikki tað, eru als ongi útlit fyri at stættarmunurin í føroyum fer at minka. Hans Joensen heldur eis- ini, at skattalættin vísur somuleiðis, at verkafólkið eigur ongan góðan í polit- ikki í dag og tí eru vit so ómetaliga illa fyri. Sjálvt javnaðarflokkurin, sum er sprottin úr arbeiðararørsl- uni, hevur gjørt ein rossa- handil fyri at sleppa í sam- gongu og tað er skattalættin eitt urslit av. – Men so mikið størrri týdning hevur tað, at vit fáa viðurskiftini í rættlag við trýpartasamráðingarnar, tí tá ið vit ikki hava nakran sum røkir okkara áhugamál politiskt, mugu vit gera tað sjálvi. Enn einaferð er stað- fest, at tey, sum siga seg umboða verka- fólkið í politikki,altíð eru til reiðar at selja seg sjálvi fyri at varð- veita maktina, heldur forkvinnan í Føroya Arbeiðarafelag SKATTALÆTTIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta var dýrt keypt hjá javnaðarflokkinum. Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeiðara- felag, er ógvuliga vónbrot- in av, at samgongan, við javnaðarflokkinum á odda, samtykti skattalættan, so- leiðis sum hann er orðaður. Soleiðis sum skattalættin er snikkaður saman, verða tað tey vælbjargaðu, sum fáa nógv tann størsta skatta- lættan, samstundis sum tey tímaløntu fáa lítlan og ongan lætta. Sostatt hevur samgong- an, við javnaðarflokkinum á odda, staðfest, at stættar- munurin í Føroyum skal økjast enn meiri enn hann er, sigur Ingeborg Vinther. Men hon sigur samstundis, at hon enn einaferð stað- festir, at tá ið tað kemur til stykkis, eigur verkafólkið ongan góðan í politikki. – Tá ið sonevndu ar- beiðaraflokkarnir, javnað- arflokkurin og tjóðveldis- flokkurin, sita í andstøðu, eru tey altíð fús at halda við verkafjøldini. Men so skjótt teir koma í samgongu, eru teir til reiðar at selja síni sjónarmið fyri at varðveita maktina. – Hetta høvdu vit ikki væntað at javnaðarflokkin- um, sigur Ingeborg Vinther. – Og tað, sum vit nú hava staðfest, er, at løgtingslimir og landsstýrislimir hjá javnaðarflokkinum hava givið sær sjálvum og hinum hágløntu í samfelagnum, ein skattalætta upp á 6000 krónur um árið, samstundis sum tey lágløntu verkafólk- ið fingu einar 800 krónur um árið. – Tað er væl javnað, heldur Ingeborg Vinther. Men nú siga javnaðar- menn, at afturfyri skatta- lættan, hava teir fingið hinar flokkarnar at góðtaka, at samhaldsfasti eftirlønar- grunnurin hækkar mun- andi. Er tað ikki eitt plástur á sárið? – Eg veit ikki. Vit taka al- tíð undir við, at bøtt verður um eftirlønarviðurskiftini. Men eg haldi, at samhalds- fasti var dýrt keyptur hjá javnaðarflokkinum. Vit droymdi ikki um, at prísur- in fyri at hækka samhalds- fasta, eisini skuldi vera ein skattalætti til tey vælbjarg- aðu. Tað droymdu vit ikki um, at javnaðarflokkurin fór at góðtaka, sigur Inge- borg Vinther. Vildi tú kanska heldur, at samhaldsfasti ikki varð hækkaður, nú tú heldur at prísurin var so høgur? – Tað vil eg ikki siga, tí tað er avgjørt tørvur á at bøta um eftirlønarviður- skriftini. Men eg haldi, at javnaðarflokkurin hevur boygt seg alt ov langt, heldur Ingeborg Vinther. Hava beint fyri trý- partasamráðingunum Í aðrari grein um skatta- lættan, heldur formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafel- ag, at hetta vísir, at tað nú er meiri neyðugt enn nakr- antíð við trýpartasamráð- ingum. Hinvegin heldur Inge- borg Vinther, at við skatta- lættanum hevur landsstýrið beint fyri øllum møguleik- um fyri trýpartasamráðing- um. – Soleiðis sum landsstýr- ið hevur borið seg at, ber als ikki til at tosa um trý- partasamráðingar. Við at geva lágløntum 800 krónur í skattalætta og sær sjálvum 6000 í skattalætta, hava tey tikið grundarlagið undan trýpartasamráðingum. Nú er tað ongin loyna at tú hevur stuðlað javnaðar- flokkin. Er hetta at ganga verkafólki so nær, at at tú fer at umhugsa tína støðu í flokkinum? – Tað havi eg als ikki tik- ið støðu til ella umrøtt yvir- høvur! Ingeborg Vinther stað- festir kortini, at øll hesi seinastu árini er stættar- munurin alsamt øktur í Føryum, tí lønarhækkingar verða altíð roknaðar í prosentum. Og 10% í lønarhækking av eini høgari inntøku er nógv meir enn 10% av eini lágari inntøku. – Nú kemur so skattalætt- in og gevur háginntøkum stóran skattalætta og sostatt økist stættarmunurin enn meir. Men um hetta fer at ávirka lønarsamráðingarnar í vár, veit hon ikki. – Arbeiðarafeløgini fara at tosa saman um, hvussu tey skulu fyrihalda sær í samráðingunum við ar- beiðsgevararnar, um tey skulu samráðast saman og, hvørji feløg skulu samráð- ast saman. Og tá fara vit eisini at tosa um lønarkrøv- ini og fyrrenn tá, ber ikki til at siga nakað um lønar- krøvini. Hetta var dýrt keypt hjá javnaðarflokkinum Skattalættin, sum nú er samtyktur, er ómetaliga óheppin fyri friðin á arbeiðsmarknaðinum, heldur hans Joensen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafelag – Hetta var væl javnað av javnaðarflokkinum, sigur ein sera vónsvikin Ingeborg Vinther