hósdagur 28. mai 2020síða 43

Reportasja 11 TREYTIR FYRI STUÐLI Í kunngerð frá landsstýrismanninum verður ásett, at fyritøkur, sum í tíðarskeiðinum 1. apríl 2020 til 30. juni 2020 hava havt munandi aft­urgongd í umsetinginum og upp á í minsta lagi 50 prosentí mun til sama tíðarskeið í 2019. Fyri nýggjar og nýstovnaðar fyritøkur kann verða ásett eitt meira um­boðandi tíðarskeið, t.d. 1. desember 2019 – 28. februar 2020, ávika­vist februar mánaður 2020. Stuðul verður veittur til 75 prosent av føstum útreiðslum. Stuðulin kann tó ikki fara upp um nominellu afturgongdina í umsetninginum, sum fyritøkan hevur havt frá tilvísingartíðarskeiðinum og til tíðar­ skeiðið frá og við 1. apríl 2020 og til og við 30. juni 2020, tó í mesta lagi 80.000 kr. fyri hvørja fyritøku um mánaðin. Veittur verður stuðul fyri skjalprógvaðar fastar útreiðslur, undir hes­um útreiðslur til húsaleigu, rentur, trygging, óuppsigiligar avtalu­ bundn­ar útreiðslur í tíðarskeiðinum (t.d. leasing), el, hita o.a. Føstu útreiðsl­urnar verða nærri allýstar í kunngerð, m.a. eisini fyri at mót­ virka at gjørdar verða avtalur millum partar einans við tí endamáli at økja um útgoldna stuðulin. Fyri at fyritøka skal koma undir stuðulsskipanina, skal tað ikki verða rindað út vinningsbýti fyri inntøkuárini 2020, 2021 og 2022, og sam­sýning o.a. til stjóra í fyritøkuni og sjálvstøðug vinnurekandi skal ikki vera meira enn 600.000 kr. í 2020, íroknað inntøka frá ALS og dag­peningaskipanini. Fyritøka, ið hevur móttikið stuðul, rindar stuðulin aftur í tann mun at fyritøkan hevur havt skattligt yvirskot í roknskaparárinum 2020. TEKSTUR ÁRNI GREGERSEN MYND ÁLVUR HARALDSIN Meðan Hjálparpakki 1 gjørdi nyttu frá fyrsta degi, so er áhugin fyri hjálp frá seinna hjálpar­pakkanum avmarmakður R ættuliga skjótt var greitt, at tá ið løgmaður á grækarismessu boðaði frá, at ferðin í føroyska samfelagnum bleiv sett niður, so fór hetta at fáa stórar avleiðingar fyri føroyskt vinnulív. Politiska skipanin samdist um, at skuldi forðast fyri, at vit fingu hópuppsagnir, so var neyð­ugt at loma við hjálp til fyritøkur og løntakarar beinan­ vegin. Hjálpin var í fyrstu atløgu funnin í Arbeiðs­loysis­skip­an­ ini, sum sat á einum vælbjálvaðum pengakassa við yvir 900 milljónum krónum í. Politisk semja var gjørd um, at gera eina lønarískoytis­skipan, so tey sum vóru send heim, fingu 20.000 krónur í lønarískoyti. Til bar eisini at fáa lægri útgjald um ein arbeiðir niðursetta tíð, har arbeiðsgevarin so betalir fyri parttíðina. Meir skal til Hesin hjálparpakkin tók mest ógvusliga trýstið av arbeiðs­ markn­aðinum, men skjótt gjørdist greitt, at fleiri fyri­tøkur vóru so hart raktar av korona-afturlatingini, at meir skuldi til um tær skuldu klára avbjóðingarnar, nú virksemi minkaði so nógv. Summar fyritøkur fóru frá at hava nógv at gera til als onki at hava at gera ella ikki at hava ein markna at sleppa av við teirra vørur. Politiskt var ein góður vilji til at hjálpa føroyska vinnu­lív­in­ um, men tá ið Hjálp­arpakki 2 var samtyktur 6. apríl, var hann kort­ini so fløktur og av­bjóð­andi, at fyritøkur higartil ikki hava brúkt pakkan í stóran stíl. - Tað kann sjálvandi sigast nógv um Hjálparpakka 2, men sum eg síggi tað, so tók tað ov langa tíð at fáa hann í gongd, sigur Johnny í Grótinum, búskaparfrøðingur. - Nógvu avmarkingarnar og fyrivarnini gera, at fyritøkurnar halda seg aftur. Tær vilja illa hava pening útgoldnan eftir einum mettum tørvi, sum tær so møguliga skulu gjalda innaftur, tá ið ein endalig uppgerð fyriliggur, sigur hann. MVG Í fyrra hjálparpakkanum, sum kom í mars, var ásett, at føroysku fyritøkurnar fingu MVG fyri fyrsta ársfjóðring útsett til í november. - Hetta hjálpti beinanvegin, tí hetta gav fyritøkunum betri gjaldføri nú í mei, tá ið MVG annars skal gjaldast. Men hetta er ikki ein gáva. Gjaldið skal latast landskassanum í november. Spurningurin er tí um viðurskiftini tá eru so mikið normal aft­ ur, at pengar eru til gjaldiðsigur Johnny í Grótinum. Búskaparfrøðingurin vísir á, at sum støðan er júst nú, so er føroyskt vinnulív ikki so illa fyri. Útflutningsfyritøkurnar hava marknaðir, sum aftur eru farnir at keypa føroyskar fiskavørur. Á summum marknaðum gongur betur enn á øðrum, men tað er eyðsýnt, at heimurin skal hava mat – og so at siga allur okkara útflutningur er matvørur. - Hetta er sjálvandi gott, men tað ger ikki, at vit ikki verða nógv ávirkað av koronakreppuni. Avleiðingarnar uppá eitt sind­ur longri sikt fara at síggjast, tí fyritøkurnar fara at halda aft­ur í størru íløgunum ella at strekja tær yvir longri tíð, metir Johnny í Grótinum. - Ein annar spurningur er sjálvandi, hvat hendir eftir 30.juni, tá ið galdandi hjálparpakkar fara úr gildi. Tað vita vit ikki enn, men helst verða teir longdir nakað. Hjá fyritøkunum er tað bara avgerandi at kenna fortreytirnar so langt fram, sum til ber, sigur hann. Áðrenn evstamark til hetta blaðið vistu vit bara, at løgmaður fór at koma við einari kunning, men hvat tað fór at vera, vistu vit ikki. 80 MILLJÓNIR SETTA AV TIL HJÁLP - BERT 2 MILLJÓNIR ÚTGOLDNAR Hjálparpakki 2 er als ikki farin at virka enn – bert 38 umsóknir komnar til Taks um hjálp Tað er Taks, sum umsitur Hjálparpakka 2. Tá ið málið var til viðgerðar í tinginum, var mett at 800 partafeløg og smápartafeløg hava møguleika at søkja um hjálp eftir Hjálparpakka 2 og eins nógv einstaklingavirkir. Higartil hevur hugurin at søkja um hjálp ikki verið serliga stórur. Í hesi vikuni hava 38 fyritøkur tilsamans søkt um hjálp og góðar tvær milljónir eru útgoldnar. Í tinginum var eisini mett, at hesin hjáparpakkin helst fór at kosta upp ímóti 80 milljónum krónur, tá ið aavtornaði. Enn ber sjálvandi ikki til at siga, hvat hann fer at kosta tilsamans, men fyritøkurnar halda seg fyribils aftur við at søkja. Treytirnar fyri at fáa úr hjálparpakkanum seta krøv til fyritøkurnar. Tað gekk eisini seint frá tí, at hesin hjálparpakkin var samtyktur, til klárt var at taka ímóti umsóknum. Pakkin var samtyktur 6. apríl, meðan fyrstu umsóknirnar ikki vóru avgreiddar fyrr enn eina mánaða seinni – altso 5.mei. Higartil er 38 umsóknir komnar til Taks og tær 37 eru avgreiddar. Í meðal hava fyritøkurnar fingið 55.000 krónur í hjálp og tað er tilsamans góðar tvær milljónir krónur.