hósdagur 25. juni 2020síða 14

FRÍGGJADAGUR 26. JUNI 2020 SOSIALURIN 50 14 Fróðskaparsetur Føroya - fyri Føroyar og føroyingar Eg havi ikki altíð arbeitt á universiteti. Eg havi arbeitt í byggivinnuni, handilsvinnuni og í miðlaheiminum. Eg havi eisini arbeitt í almennari fyrisiting, í einum bústaðarfelag og sum yrkistónleikari. Eg eri praktiskur av lyndi, og eg havi – sum føroy­ ingar plaga at taka til – »pissað í saltan sjógv.« Tað, at eg eri praktiskur, er í roynd og veru orsøkin til, at eg nú í nógv ár havi arbeitt í uni­ vers­itetsverðini. Sum týskt-am­ erik­anski sálarfrøðingurin Kurt Lewin orðaði tað: “Tað er einki so praktiskt sum eitt gott ástøði,” og í dag er lítið, sum hevur størri praktiskan týdning enn tíð­ar­ hósk­andi, vælútgjørdir hægri læru­stovnar. Tað er ikki bara eg, sum hugsi so. Í øllum londum, sum vit sam­ an­bera okkum við, skilja bæði stjórn­ir og fólk, hvussu avgerandi tað er, at alsamt fleiri borgarar fáa atgongd til hægri lestur, og at útbúgvingarnar – ígjøgnum gransk­ingina – eru knýttar at fram­leiðslu av nýggjari og nyttu­ ligari vitan. Ongantíð hevur hetta verið greiðari enn nú. Og ongantíð havi eg verið meira sannførdur um týdningin hjá einum einstøkum universiteti, enn eg eg eri um tann týdning, ið okkara universitet, Fróðskaparsetur Føroya, hevur fyri føroyska samfelagið. Tað man vera eyðsýnt fyri tey flestu, hví Setrið hevur so stóran týdning. Í strategiskjalinum Fróð­ skap­arsetur Føroya – Mál og mið (2014-2024) vóru fleiri av høvuðs­ orsøk­unum staðfestar, og eg skal bara nevna nakrar fáar av teimum her. Í altjóða høpi hóttir veður­ lags­kreppan framvegis, og tørv­ urin á burðardygd í øllum tætt­ um er átrokandi. Fleiri og fleiri við­urkenna, at talan er um eina vanlukku, sum krevur snar­ligt altjóða aftursvar. Vit mugu laga okkum eftir broyttu umstøð­un­ um, og vit mugu gera okkara part fyri at sleppa undan ringastu avleiðingunum. Slíkt krevur útbúnar borgarar, borgarar, ið eru upplýstir við bestu og nýggjastu granskingini og førir fyri virkið og praktiskt at gera sítt besta fyri at skapa eina betri – og liviligari – framtíð. Universitet hava ómetaliga stóra ábyrgd í hesi til­ gongd­ini. Vit standa eisini við einum ar­ beiðsmarknaði, ið broytist skjótt og ógvusliga. Tøkni og tólmenni broyta størv og vinnugreinar, og starvsfólk verða noydd at laga seg og flyta seg. Samfelagið hevur tørv á útbúnum borgarum, sum vilja læra alt lívið, og sum hava serstakar førleikar, sum júst er aðalmerkið hjá hægri út­ búgvingum. Slíkir borgarar verða førir fyri at spyrja rætt og svara væl, laga seg og seta í verk, leiða, síggja framtíðina og geva sítt íkast til ta burðardyggu búskaparligu og samfelagsligu menning, ið okkum tørvar. Korona-farsóttin hevur gjørt avbjóðingarnar enn týðuligari. Føroyingar hava higartil megna støðuna væl, men aðrastaðni í heiminum hevur tað ikki gingið eins lætt. Farsóttin – og stríðið at steðga henni – hevur havt stórar avleiðingar og fer ivaleyst at hava ógviliga stór langtíðarárin. Núverandi rák verða styrkt, og nýggj rák stinga seg upp. Búskapir og samfeløg fara at broytast munandi, vit vita ikki enn hvussu, men í framtíðini fara vit uttan iva at tosa um heimin áðrenn og aftaná Covid-19. Tað hevur verið eggjandi at sæð tað arbeiðið, sum Setrið og starvsfólk á Setrinum hava gjørt í samband við Covid-19. Í samstarvi við aðrar lyklapersónar í føroyska samfelagnum reageraðu starvs­ fólkini á Setrinum skjótt og posit­ ivt og vístu, at tey megnaðu at brúka sín serkunnleika til nýggju avbjóðingarnar í broyttu støð­uni og at samskifta við bæði myndug­ leikar og almenningin. Tey styrktu almennu myndina av Setrinum og vístu týdningin, ið Setrið hevur í føroyska samfelagnum. Tað vil eg rósa teimum fyri. Føroyska landsstýrið og før­ oyska samfelagið eiga eisini rós uppiborið fyri at vilja lurta eftir tí kunning og fylgja teimum ráð­ um, sum serfrøðingarnir komu við. Her í Bretlandi, haðani eg sendi hesa heilsan, má eg bara stað­festa, at høvdu bretar duga líka væl at lurta og fylgt ráðum sum føroyingar, so hevði støðan verið ein onnur, og fleiri mannalív høvdu verið spard. Tað sær út til, at ein ítøkiligur og virðismikil fyrimunur við at vera eitt lítið samfelag sum Føroyar er ein góður dynamikkur millum vælútbúnar borgarar, vælútgjørdar granskarar við góð­um sambondum og eina at­ komiliga politiska skipan. Tað hevur týdning fyri framtíðina, at vit skilja hendan góða dynamikkin og styrkja hann. Og tað er týðuligt, at Setrið eisini í framtíðini fer at hava ein týdningarmiklan leiklut í føroyska samfelagnum. Fróðskaparsetur Føroya hevur ment seg nógv tey seinastu árini. Tað er millum annað fyrrverandi stjórum fyri at takka. Men tað er framvegis nógv, sum má gerast, skal Setrið megna tey krøv og tær avbjóðingar, ið liggja fyri framman. Fyri stuttum samtykti Stýrið fyri Fróðskaparsetur Føroya at dagføra Strategisku ætlanina 2020-2024. Í dagførdu strategiini verður staðfest, at vit í 2024 skulu vera komin langt. Fyrstu fetini fram ímóti málinum er longu sett í verk, og vit eru takksom fyri, at landsstýrið vil stuðla hesi menn­ ing­argongd. Vit styrkja fyrisitingina á Setr­inum fyri at skapa eitt meira sam­an­hangandi, tíðarhóskandi og fram­komið universitet. Vit hava sett á stovn eina nýggja góðsku­ Tíðargrein Chick Collins Tað hevur týdning fyri framtíðina, at vit skilja hendan góða dynamikkin og styrkja hann. Og tað er týðuligt, at Setrið eisini í framtíðini fer at hava ein týdningarmiklan leiklut í føroyska samfelagnum