hósdagur 30. juli 2020síða 22

FRÍGGJADAGUR 31. JULI 2020 SOSIALURIN 59 22 TÍÐARGREIN Sum universitet land­sins skal Fróð­skapar­setrið veita dygdargóðar hægri útbúgv­ing­ ar, fremja dygdar­ mikla gransking og veita al­ manna­gagn­liga tænastu, sum føroyska sam­ felagnum tørvar F róðskaparsetur Føroya er eitt av heimsins yngstu universitetum. Virk­semið byrjaði í 1965. Í 1990 varð stovnurin við løgtingslóg skipaður sum uni­ versitet. Sum á øðrum universitetum er gransking og hægri út­ búgv­ing kjarnuvirksemið á Fróð­skaparsetrinum. Hesi bæði hanga óloysiliga saman á universitetum. Arbeiði hjá granskarunum kveikir áhuga og forvitni hjá teimum lesandi. Tað er greitt fyri øllum framkomnum samfeløgum, at íløgur í gransking og hægri út­búgv­ing eru millum bestu íløgur í framtíðina. Í hesi grein fari eg at halda meg mest til út­ búgv­ingarliga partin. Yrkisleið í Føroyum Útbúgvingarnar á Fróð­skapar­ setrinum eru við til at stimbra okkara unga ættarliði til at velja eina yrkisleið í Føroyum. Tey verða við til at menna og nú­tímansgera samfelagið, soleiðis at tað gerst alsamt meir kappingarført millum onn­ur vitanarsamfeløg – m.a. tá ræður um at hava dugnalig fólk í bæði privata og almenna geiranum. Sum nakað serstakt fáa les­ andi á Fróðskaparsetrinum før­ oysk viðurskifti og áhugamál tikin við í teirra útbúgving, m.a. ígjøgnum gransking, ið undir­ vísararnir arbeiða við. Tað hvessir áhugan hjá teimum fyri eini yrkisleið í Føroyum. Tað er í hesum høpi áhugavert, at meginparturin av teimum, sum taka yvirbygning uttanlands oman á bachelorútbúgvingar frá Fróðskaparsetrinum, velja at flyta aftur til Føroya. Altjóðagerð Útbúgvingarnar á Fróð­skapar­ setrinum eru skipaðar eftir evro­p­iskum leisti (Bologna- skipan­in). Tí kann gerast møgu­ligt hjá lesandi frá øðr­ um universitetum t.d. at taka partar av síni útbúgving á Fróð­skaparsetrinum – serliga á masterstigi. Hetta kann skapa grundarlag fyri einum altjóða lestrarumhvørvi í Føroyum. Eisini ber til at skipa fyri, at les­andi á Fróðskaparsetrinum taka partar av síni útbúgving á universitetum uttanlands. Fleiri dømi eru um tað. Ein liður í altjóðagerðini er at tryggja flytføri hjá lesandi mill­um universitet. Annar táttur er at fáa dugnalig vís­ inda­fólk við hollum royndum úr útlondum í størv á Fróð­ skapar­setrinum. Hetta kann m.a. vera viðkomandi, tá nýggj fak­øki skulu setast í gongd og mennast. Mítt ábyrgdarøki á Fróð­ skapar­setri­num fevnir um náttúru­vísindi og tøkni – tað er tann parturin av virk­semi­ num, ið Náttúru­vísinda­deildin varðar av. Av og á seta vit nýggjar útbúgvingar settar á skrá, eins og nýggj granskingarevni tí samsvarandi verða tikin upp. Á náttúruvísindaliga og tøkniliga økinum vísir tað seg tá mangan, at best skikkaðu umsøkjarar til vísindastørv koma frá út­ lendskum vísindafólkum. Á Náttúruvísindadeildin er nú eitt rímiliga altjóða merkt starvslið við sjey ymiskum tjóðskapum. Læknafrøði á Fróðskaparsetrinum í sjeytiárunum Fleiri munnu hava gloymt ella kanska ikki vitað av, at lækna­vísindi hava ver­ið við í út­búgvingum á Fróð­skapar­ setri­num. Her eitt lítið søguligt innslag. Náttúruvísindadeildin varð sett á stovn í 1972 sum onnur deild­in eftir Før­oya­máls­ deild­ina. Byrjað varð við eini tvey ára náttúruvísindaligari støðis­út­búgving, ið gav at­ gongd til framhaldslestur við ávís donsk universitet við góð­skriving fyri lesturin á Náttúru­vísindadeildini. Í tíðar­skeiðinum 1974-1978 var, um­framt hesa tvey ára náttúru­vísindaligu støðis­út­ búgv­ingina, eisini møgu­ligt at taka eina tvey ára lækna­ vísinda­liga støðis­út­búgving, ið sam­bært góðskrivingaravtalu varð góðkend til framhaldandi læknalestur á Odense Uni­versi­ tet (nú Syddansk Universitet). Læknar og yvirlæknar, sum arbeiddu í føroyska heilsu­ verki­num, undirvístu í lækna­ frøðiligum evnum. Onkrir nú­verandi føroyskir læknar byrjaðu sína útbúgving á Fróð­ skap­ar­setrinum í sjey­ti­ár­un­ um. Samstarv í Føroyum hevur týdning Í strategiætlanini hjá Fróð­ skapar­setrinum verður dentur lagd­ur á at samstarva við onn­ ur fyri at stimbra og styrkja lestrar­umhvørvið. Í Føroyum fer fjølbroytt virk­semi fram á stovnum og virkjum bæði í privata og almenna geiranum. Nógv av virkseminum krev­ur fólk við góðum út­búgv­ing­um, harí­ millum uni­versi­tets­út­búgv­ ing­um. Hesi geva í fleiri førum íkast sum undirvísarar og veg­leiðarar í útbúgvingum á Fróðskaparsetrinum. Hetta gevur lesandi enn betri innlit í gransking og vir­ksemi, ið fer fram á teirra fak­øki her Fróðskaparsetrið styrkir vitanarsamfelagið Tíðargrein Hans Pauli Joensen Vararektari á Fróðskaparsetri Føroya og dekanur á Náttúruvísindadeildini