hósdagur 13. august 2020síða 22

FRÍGGJADAGUR 14. AUGUST 2020 SOSIALURIN 61 22 SKÚLABYRJAN ANNIKA KUNOY IM MYND: KLARA JOHANNESEN ­ – Tí er tað umráðandi, at mat­ pakk­in er eitt sindur festligur og hugna­ligur. Eg haldi, at hev­ur man tað í huga, kann tað eggja til at gera eitt sindur eyka, sig­ur Sølvá Jansdóttir Joensen, yrkis­ bachelorur í føðslu og heilsu. – Hetta kann gerast við at gera matpakkan stuttligan og spennandi, so hann gleðir barn­ ið. Eitt dømi kann vera at skera agurkina til eina stjørnu, tekna eitt smiley við majonesuni ella leggja ein seðil í matpakkan við eini tekning ella eini heilsan, um barnið er eitt sindur størri. Tað skal ikki so nógv til, greiðir hon frá. Bensin á motorin Skeivur kostur hevur stóra ávirk­an á gerandisdagin hjá barni­num. Útlendskar kann­ ing­ar vísa, at eitt barn, sum ikki fær tey føðsluevnini, sum tað hevur tørv á, verður ávirkað bæði sálarliga og kropsliga. Eitt nú orkar barnið ikki at spæla, og tað verður ringt at fáast við. Eisini vísa kanningar, at evnini hjá barninum at læra verða ávirkað av skeivum kosti. Flestu børn eru á stovni ella í skúla ein stóran part av degnum, og tí er sera týðandi, at mat­pakk­ in er fjølbroyttur og nøktar tørv­ in á føðsluevnum. – Skal barnið hava orku til dagin, er tað umráðandi, at tey røttu føðsluevnini eru í mat­ pakkanum. Maturin skal vera fjølbroyttur, so kroppurin fær alt tað, sum honum tørvar, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen. Hon sigur, at er matpakkin ikki nøktandi, so er tað skjótt, at barnið ikki orkar tað, sum tað eigur. Avleiðingarnar kunnu verða bæði møði og øði, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen. Matpakkin er bensinið til motorin, og tað skal halda okkum í gongd. Sum foreldur er tað okkara uppgáva, at børnini fáa hesa orkuna. – Tey eru jú børn, og vit tey vaksnu, staðfestir hon. – Tí er tað umráðandi at hugsa um, at matur og drekka er tað einasta bensinið, sum barnið fær. Vit mugu í høvuðsheitum hugsa um, at tey tí fáa tað góða, sum kroppurin tørvar fyri at virka í gerandisdegnum. Hetta er millum annað vanligt rugbreyð, grøn­meti, góður viðskeri, so sum fiska­pá­legg, frukt og grønmeti, sigur hon. Hvat skal í? Spurd hvat foreldur skulu hugsa um, tá tey smyrja mat­pakka til barnið, sigur hon, at tað er fyrst og fremst um­ráð­andi, at matpakkin er fjøl­broyttur, mettar væl og gevur barni­num orku til dagin. Hon mælir til at fylgja teimum tíggju kos­t­ráð­ unum, um tú vilt tryggja tær, at barnið fær nóg nógv føðslu­evni. Í einum matpakka, sum er í samsvari við kostráðini, eru rugbreyð ella grovari breyð, grønmetisstavar ella salat, høsnarungi, ostur ella egg sum við­skeri, minst eitt slag av fiska­ viðskera og frukt. – Tað er sera ymiskt, hvat børn eta, og hvussu nógv tey eta. Tað vita foreldur ofta best sjálvi, hóast vit ofta halda, at barnið hevur tørv á meir, enn tað veruliga hevur tørv á. Tey eru minni enn vit, og tey hava ikki tørv á tí sama sum vit, sigur hon. Samanumtikið, heldur Sølvá Jans­dóttir Joensen, at tað er sera umráðandi at hava í huga, at børn eru sera ymisk, og tey krevja ikki somu mongd av orku, sum vit vaksnu gera. Ov lítið upplýst Sølvá Jansdóttir Joensen heldur, at foreldur verða ov lítið upplýst um, hvussu týdningarmikil mat­ ur­in er fyri børnini. – Foreldur áttu at verið betur upp­lýst um, hvat heilsugóður kost­ur er, soleiðis at tey kunnu læra børnini góðar matvanar, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen og leggur afturat, at so høvdu for­eldur eisini verið betur før fyri at smurt børnunum spenn­ andi og heilsugóðar matpakkar. Hon heldur, at tað átti at verið skipað fyri eitt nú kunn­ingar­ kvøldum í skúlum og dag­stovn­ um, har fakfólk innan heilsu og føðslu kundu greitt frá, hvussu stór­an týdning tað hevur, at barn­ið fær heilsugóðan kost. Eisini kundu foreldur fingið út­ flýggjað ein bókling við kunn­ andi tilfari um kost og heilsu, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen. Sølvá heldur, at tá foreldur gera matpakkar í dag, so eru tað framvegis nógv, sum ikki gera so nógv burturúr. Tey leggja tvær breyðflísar saman við livurpostei og pakka tær í plast­film, og tað er tað. – Tað er helst tí, at nógv fólk hava ikki stundir til at smyrja, skera og flysa til matpakkan. Og tað, haldi eg, er sera óheppið, sig­ ur Sølvá Jansdóttir Joensen. 
Hon ásannar, at tað tekur tíð og krevur orku at gera spenn­ andi matpakkar. Eini góð ráð, um tíðin ikki røkkur, eru at smyrja matpakkan um kvøld­ ið. Tað ber væl til, sigur Sølvá, sum heldur, at ein orsøk til, at nógv ikki gera so nógv burtur úr matpakkanum, er helst, at børn­ini eru ikki von við aðrar mat­pakkar enn breyð við livur­ po­stei, og tí seta tey ikki krøv um ein øðrvísi matpakka. Hon leggur kortini afturat, at tað er fleiri, sum eru tilvitað um kost og tí gera nógv burtur úr matpakkunum hjá børnunum. Góð ráð til kræsin børn At nógv børn eru kræsin, er ongin loyna. Sølvá Jansdóttir Joensen heldur, at bestu ráðini til tey, sum hava eitt kræsið barn, eru at blíva við at bjóða barninum ymiskan mat, lata barnið royna matin, nerta við hann, smakka hann og eisini sleppa at greiða frá, hví barninum dámar ella ikki dámar matin. – Eg haldi, at tað snýr
 seg um at geva barninum matmót. Vís barni­num ymiskar matvørur, tak barnið við í matgerðina og skapa áhuga fyri matinum, sigur hon. – Eini onnur góð ráð eru at tosa um tey jaligu tingini við mati­num, sum ein ikki dámar. Tí tað er altíð okkurt, sum er positivt. Til dømis ein appelsin, sum hevur ein vakran lit, er fesk, leskilig og luktar væl, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen. – Umframt at seta lýsingarorð til matin ber eisini til at gera mál­tíðirnar til eitt spæl og inklu­ dera matin, sum tey vanliga ikki leggja í. Tað kann fáa barnið til at vísa áhuga, legg­ur hon aftrat. Um tú hevur roynt ymiskt fyri at fáa kræsna barnið at eta, Matpakkin er ein heilsan heimanífrá – Børn eru á stovni ella í skúla meginpartin av degnum. Tá er tað stuttligt at fáa eina heilsan frá foreldrunum. Tað er tað, sum matpakkin er. Tað lítla í gerandisdegnum, sum er heimanífrá, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen, sum er yrkisbachelorur í føðslu og heilsu SAMRØÐA Hetta kann gerast við at gera tað stuttligt og spennandi, so tað gleðir barnið. Eitt dømi kann vera at skera agurkina til eina stjørnu, tekna eitt smiley við majonesuni ella leggja ein seðil í matpakkan við eini tekning ella eini heilsan, um barnið er eitt sindur størri