hósdagur 27. august 2020síða 40

8 TEKSTUR ÁRNI GREGERSEN MYND ÁLVUR HARALDSEN Rakstrarkunngerðin frá 2003 hjálpti væl móti flestu sjúkum, men virkar ikki nóg væl móti lús Í 2003 kom ein rakstrarkunngerð í gildi fyri alivinnuna. Alivinnan bað sjálv um, at hendan var gjørd. Í veruleikanum var talan um, at treyt­ ir­nar fyri at ala blivu broyttar so nógv, at al­ingin í Føroyum flutti seg nógv fram á leið. Tá kom kravið um ein alara pr.fjørð og at tá ið ein árgangur av laksi hevði verið á fjøðrinum, so skuldu nýggj smolt ikki setast út aftur fyrr en fjørð­ ur­in hevði ligið stillur í tveir mánaðir. Tað hevði so eisini við sær, at tað bert var ein ár­gangur av fiski á fjørðinum í senn. - Kunngerðin hjálpti ómetaliga væl uppá alingina og tær flestu sjúkur, sum fylgdu við, men hetta hev­ ur ikki fingið bilbukt við lúsapláguna, sigur Atli Greg­ersen, stjóri í alifelagnum Luna. Lúsin er ein plága Tá ið laksur fær ov nógva lús, fer hann at mistrívast. Lúsin livur av laksinum og tá ið plágan er uppá tað ringasta, so sæst at laksurin er bitin, fyri ikki at siga uppetin, av lús. Lúsin livur á laksinum, og hon nørist sera skjótt. Um nógv lús er á einum alifirði, vil tað føra við sær, at eitt sera stórt tal av lús fer í umfer í streyminum kring Føroyar. Á tann hátt kann ein alifjørður við­ føra ein sera stóran lúsatrupuleika á øðrum ali­firð­ um. - Vit í Luna vilja hava strangar almennar reglur og opinleika í stríðnum móti lúsini. Ein strang lúsa­kunnger skal tryggja at ein alifjørður ikki skal kunna oyðileggja alingina á øðrum alifirðum, sigur Atli Gregersen. - Sum støðan er í dag, eru tað summir alifirðir sum regluliga hava alt ov nógva lús, og hetta gevur trup­ul­leikar til allar aðrar alifirðir í Føroyum. Hann vísur á at royndirnar í Noregi vísa, at tess lægri lúsamarkið er, tess færri trupulleikar gevur tað aling­ini. Í løtuni er lúsamarkið ein lús á hvørjum í neðal og 1. juni næsta ár fer markið niður a 0,5 lús fyri hvønn fisk. - Í løtuni er tað soleiðis, at lúsamarkið er sett til lús pr. fisk, men eg haldi at tað eisini eigur at vera ásett lúsamark pr. fjørð – ella rættari sagt pr. ali­ loyvi, sigur Atli Gregersen. STØRRI SMOLT OG STYTTRI TÍÐ Á SJÓNUM ER VEGURIN FRAM At seta størri smolt út, hevur broytt alingina í Føroyum seinnu árini M enningin í alingini hevur verið ómetaliga stór seinnu árini. Føroyingar hava alt laks síðani áttati-árini, men laksaalingin hevur ikki áður havt so stóran samfelagstýdning, sum í hesi øldini. Sløk 80.000 tons í kruvdari vekt vóru tikin í fjør og tað er hægsta talið nakrantíð. Í 2002 vóru 58.000 tons tikin, men tað var eisini nógv tað besta árið. Í 2006 vóru bara 15.000 tons tikin. Luna tók 14.200 tons í fjør. Síðan hevur alivinnan ment seg til tað, sum hon er í dag. - Skulu vit framvegis vaksa, so er tað umráðandi, at vit ala burða­ dygt. Gera vit ikki tað, so fara vit at standa í stað ella alingin fer at minka, sigur Atli Gregersen. Stjórin í Luna er nógv upptikin av, at alt sum gjørt verður, skal vera burðardygt og í samljóði við náttúruna. - Tað er bæði viðvíkjandi tí, vit sjálvi gera og í aðrar mátar. Fiskurin skal hava tað gott og vit skulu heldur ikki dálka. Hetta er ikki bert fyri okkara egnu skyld, men eisini so vit kunnu lata teimum, sum koma eftir okkum, eitt reint og gott umhvørvi, sigur hann Vøksturin Skjóti vøksturin hesi seinnu árini, hongur millum annað saman við nýggja mátanum at ala uppá. Meðan tað áður var soleiðis, at fiskurin var 10 mánaðir í kørum á landi og so 20 mánaðir í ringum á sjónum, so er tað í stóran mun so­leiðis í dag, at fiskurin er 20 mánaðir í kørum á landi og góðar 10 mán­aðir á sjónum. - Vit eru tey fyrstu, sum hava megnað at stytt tíðina hjá fiskinum í sjón­um niður í góðar 10 mánaðir, sigur Atli Gregersen. Tað vil siga, at smoltið er nógv størri nú tað fer á sjógv og verður út­sett fyri sjúku og lús í styttri tíðarskeið. - Smoltið, sum vit seta út nú vigar í meðal góð 500 gram. Tað er mun­andi størri enn tað var og tað vísir seg eisini, at tey vaksa væl. Tað vís­ir seg, at tey vaksa sløk 17 gram um dagin, tá ið tey eru í ringunum á sjón­um, sigur Atli Gregersen. Eigarar: Regin Gregersen, nevndarformaður Atli Gregersen, stjóri Familjufyritøka stovnað í 1929 Røtur aftur til 1887 Byrjaðu aling í 1982 Virðisketu frá rognum til liðugtvøru 160 starvsfólk Laksalúsin ein álvarslig hóttan fyri alivinnuna