týsdagur 29. september 2020síða 22

Mikudagur 30. september 2020 · Nr. 68 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 SLAKTIÐ SEYÐAHALD Fyrr gekk tað mest út upp á at hava stóran seyð, men so er ikki longur, sigur toftamaðurin í Porkeri, Óli í Hjøllum. Hann heldur, at tann, sum fær sær seyð, átekur sær samstundis eina heilt serliga skyldu ÁKI BERTHOLDSEN – Tað var ongantíð ætlanin, at eg skuldi verða suðuroyingur. Tað sigur Óli í Hjøllum í Pork­eri. Upprunaliga er hann av Toft­um har hann var lærari, og har høvdu hann, og konan, Jón­hild Bech úr Porkeri, eisini bygt í 1981. Í 1987 fluttu tey suður til Pork­eris, men ætlanin var at flyta norður aftur árið eftir. Men so vóru boð eftir Óla at fara til Vágs at taka við sum fyri­bils skúlastjóri í Vági. Tað skuldi bara vera í nakrar vikur, men vikurnar blivu til mánaðir, og mánaðirnir blivu til ár, og nú, yvir 30 ár seinni, er hann enn í Porkeri. Hann sigur, at konan hevði einki ímóti at flyta suður, og sjálvur treivst hann væl í skúl­ an­um í Vági, so tey samdust um at verða verandi. Sostatt bygdu tey aftur í nýggja bý­ ling­inum á Hólavegi í Porkeri. Tað var fyrst í nítíárunum, og har hava tey búleikast líka síð­ ani. Heilt síðani hann var smá­ drong­ur, hevur Óli í Hjøllum havt stóran áhuga fyri seyði og ígjøgnum eitt langt lív hev­ ur gjørt sær nógvar royndir, og nógvr áhugaverdar eygleið­ing­ ar um seyðahald og alt, sum har uppi í hongur. Í barnaheiminum á Toftum høvdu tey annars ikki so nógv­ an seyð. Tey høvdu eitt gerði, har tey høvdu kúgv, sum fór við tí mesta av hoynum. Men tey høvdu altíð eina heimaær og onkuntíð eisini okkurt horna­ lambið. Tá ið hann varð lærari, fekk hann sær altíð nøkur veður­ lomb at føða inni til veðrar og tá ið kúgvin varð dripin, var nokk av fóðuri til seyð. Tá ið tey so høvdu gjørt av at búsetast í Porkeri, keypti hann tvær traðir sunnan fyri bygdina og hann keypti sær eisini nakrar gyllin í haganum. Og á bróstinum á lítlu skriv­ stovuni heima, hevur hann fleiri hillar, sum eru rokaðar við steypum, sum ein sjóligan vitnisburð um, hvussu nógva orku, hann leggur í seyðin. Fekk 33 lomb undan 20 óm Nú hevur hann so gott 20 áseyðir og hann hevur gott 30 seyðir at drepa um árið. –  Í vár hevði eg 20 ær at lemba og 13 av teimum vóru tví­lembur, sigur Óli. Sostatt fekk hann 33 lomb undan 20 óm. Hann sigur, at hann passar seyðin væl, men hann hevur eis­ini havt tvílembulomb til brund og tað fekk hann so úrs­ litið av í vár. Hann sigur, at skalt tú fáa nakað burtur úr tvílembum, skal tað passast væl og tað er bara í undantaksføri, at tey fara í hagan, annars hevur hann tey á trøðini. Hann hevur eisini altíð einar seks til níggju veðrar og tað er tað sama í ár. Hann sigur, at hesi seinastu nógvu árini hevur hann altíð havt ein eldri veðr, ein tvæ­vet­ urs veðr, men er talan um úr­ vals­seyð, kann hann gott finna upp á at hava hann í trý ár. Teir veðrarnir verða brúktir til brund. Størri seyður nú Óli í Hjøllum sigur, at fyrr gekk tað mest út upp á at fáa so stórar veðrar sum gjørligt.   –  Á Toftum kappaðust vit eis­ini um at hava tann tyngsta veðrin, men vit royndu altíð eft­ir at brúka eina ávísa vekt, tí hon royndist best, flennur hann. Men vektin var kortini ikki líka góð tá á døgum, sum hon er nú. Óli sigur, at tað var ikki fyrr enn í 1978, at tað eydnaðist honum at fáa ein veðr, sum vigaði 80 pund. Í dag er tað púra vanligt og Óli heldur, at tað er medisinið, sum eigur ein stóran heiður fyri tað. –  Fær seyðurin medisin, trív­ist hann betur, og tað sæst aftur í vektini, sigur hann. Men heldur enn bara at hugsa um vektina, leggur Óli stór­an dent á at hava penan seyð og tí hugsar hann seg eisini væl um, áðrenn hann setur veðurlomb við. Í hesum sambandi hyggur hann eftir, hvussu mátini eru um bringuna og um mjóryggin. Hann hyggur eisini eftir um horn, ull og bein eru sum tey eiga at vera. –  Eg leggi størri dent á at seta penan seyð við, enn eg leggi dent á vektina. Tað, eg seti við, skal helst verða eitt lamb, sum fær fyrstu virðisløn á seyðasýningum, leggur hann aft­urat. –  Og so verða veðrarnir pass­aðir væl. Teir fáa hoyggj og kraftfóður. Eg gevi seyð­in­ um grasperlur og seyðafóður, men veðrarnir fáa mest strukt­ ur-fóður. Seyðurin, sum stend­ ur inni, fær tvær ferðir um dag­in. Hann fær hoyggj um morg­unin og so aftur hoyggj og kraftfóður um kvøldið. – Eg haldi, at tað er ov lítið at geva seyðinum eina ferð um dagin. Tað nyttar ikki bara at fylla krubbuna við hoyggi, tí seyðurin andar í hoyggið, og so etur hann tað illa. –  Tá er tað betur at geva hon­um minni, og at passa nøgd­ina soleiðis, at hann etur upp hvørja ferð. Eg billi mær inn, at seyðurin trívist betur, tá ið hann ikki skal standa uppi yvir gomlum hoyggi, og tá fer eisini nógv minni hoyggj til spillis, sigur hann. Porkenningar verða ofta arg­aðir við, at teir geva veðr­ un­um putursukur fyri at fáa teir feitar. Men Óli í Hjøllum sig­ur, at tað er ein skrøna, tí tað passar ikki. Minni munurin Eitt, sum hevur serstakliga stór­an týdning, tað er, hvat hoyggj teir fáa, sigur Óli. Og hann sigur, at her má tað før­ oyska hoyggið lúta fyri tí ís­ lendska hoygginum – Tað íslendska hoyggið, ser­ liga teir smáu ballingarnir, er so nógvar ferðir betri enn tað før­oyska hoyggi, tí tað er nógv meiri fóðurvirði í tí. – Eg hugsi, at tað hevur við terr­an at gera. Tað er ofta so vátt í Føroyum, at grasið liggur ov leingi á bønum og tá minkar fóðurvirðið munandi. – Tá ið gras skal ballast, skal tað vera eitt sindur turt. Er grasið vátt, verða ballingarnir Eitt reint og nossligt seyðahús, hevur alstóran týdning fyri trivnaðin, bæði hjá seyði og teimum, sum hava seyð, heldur Óli í Hjøllum, sum hevur fingist við seyð alt lívið, og sum hevur gjørt sær nógva eygleiðingar um seyð og slakt SEYÐAHÚSIÐ OG T ERU MÍTT ANNAÐ