hósdagur 19. november 2020síða 23

FRÍGGJADAGUR 20. NOVEMBER 2020 SOSIALURIN 82 23 Komandi partur Greitt verður frá eini nýggjari bygdasøgu við uppskoti um samarbeiði millum hann og Sloan, nú fór at tala ímóti hesi ‘sektini’. Søgurnar gingu Søgusmiðirnir fingu úr at gera. Ræðu­søgur og tíðindi gingu um allar oyggjarnar um hesar ‘endur­doyparar’. Bygdamaður kom aftur úr Havn til heimbygd sína og segði í djúpasta álvara, at óivað fóru mong fólk í Før­oy­um at doyggja í framtíðini við at koma sær upp í hesa ‘sekt­ina’. Dópurin, tey máttu geva seg undir, fór fram á tann hátt, at tey vórðu hildin undir vatni, til tey sóu Heilaga Andan í vatni­ num, og at tað eydnaðist bert teim fægstu at síggja okkurt glins­andi, ið slept var niður í vatnið, sum skuldi vera skinið av Andanum! Onnur ristu kross fyri sær av ótta og harmi og lótu veruliga sorgar­tár yvir hesar vilstu sálir­nar. Uppaftur onnur yrktu tátt og spottaðu. Dia fekk tátt beinanvegin. Hon­um, eins og hinum, ið sein­ni vórðu doypt, varð givið ‘dópsnavn’, og var tað hunda­ navn. Eitt ørindi ljóðaði: Heykur , tann hundur fór tríggjar ferð undir á Eystaruvág - MacDonald stóð hjá. Systir Dia, Elspa, varð doypt ein mánað aftan á Dia. Hon varð rópt ‘Flora’ eftir einari tík, sum tey áttu har í húsinum, stundum varð hon rópt ‘geilartíkin’ og viðhvørt ‘Jomfru Gloria’. Seinni sama ár giftust Elspa og William G. Sloan  . Hetta mun­di gera sítt til, at familjan hjá henni kom at verða meira tollynd móti nýggju rørsluni og fóru á møti í Sloans Sali. Kristin í Geil kundi vera ógvu­ liga bondskur móti heima­ missión­ini, men tá ið Gamli Sloan doyði í 1914 varð hann róstur til skýggja av honum í Tingakrossi. Fyrsti hjálparmaður hjá Sloan Dia gjørdist fyrsti hjálp­ar­ maður hjá William Sloan, og serliga var tað í barna­arbeiði­ num og sunnu­dagsskúlanum eftir, tá Sloans salur varð tikin í nýtslu í 1879. Hann kann sigast at vera fyrsti føroyingur, sum varð sunnu­dagsskúlalærari í 1880. Eisini tók hann ábyrgdina av anda­liga virkseminum, tá ið Sloan var burturstaddur. Hann kundi vera burtur í fleiri mánað­ir í senn. Tað var ymiskt, sum undir­ tøkan var. Sunnu­dags­kúlin helt heilt uppat eftir rokið um dópin hjá Dia. Men so við og við fór undirtøkan at økjast. Men tað var ógvuliga spakuliga at byrja við. Fyrstu árini vóru tey ógvu­liga fá, oftast færri enn 10 og niður til ein. Men í 1886 tykist at bragda, tá eru tey upp til 29. Tá fór aftur at minka og seinni at økjast aftur og í 1888, vóru tey upp til 40 børn í sunnudagsskúlanum. Hann hevði eisini ta ný­ hugs­an í 1882 at lýsa við ”evangeliske The-Møder”. Nýggja Testamenti hjá Dia Tað vísir seg nú, at tað Nýggja Testa­menti, sum Dia fekk til sína konfirmatión er til í ættini. Hetta er ein søguligur grip­ ur. Nýggja Testamentið er latið av prósti­num Andreas Djur­huus. Hann hevur skrivað fremst í bók­ini, at hon ”er til Erindring om din Daabsbekræftelse den 29. apríl 1865.” Henda innskrift er tó dagfest 1. november sama ár. Kanska hava NT- ini ikki verið tøk til sjálva konfirmatiónina. Ta ferðina vóru 23 dreingir, sum vórðu konfirmeraður. Av teimum var Dia nr. 2 til dugna­skap, og hann fekk eisini karak­ter­in UG. Dia hevur gjørt nakrar undir­strik­ingar í sínum Nýggja Testa­menti, m.a. um tað, sum stend­ur skrivað um dóp, so kanska hevur tað verið henda kon­firma­tiónsgáva, sum var av­gerandi fyri hansara støðu til hendan spurning 15 ár seinni. Dia bleiv ikki gamal maður. Hann doyði 22. juli 1890, bara 39 ára gamal. Hann fór til gravar tann 25.juli. Brot úr dagbókini hjá Dia í Geil Dia skrivaði dagbók árini 1884, 1886, 1887 og 1889. Meginparturin er skrivaður á góðum enskum, annars á donskum. Her eru nøkur brot, sum eisini vísa hansara lyndi. 1884 1.januar verður nógv gjørt burtur úr, serliga við dansi um kvøldið. Eg var sera ósamdur við pápa mín um hesi ting. Eg kundi síggja hond Harrans vera við mær og hjálpa mær gjøgn­um alt. Signað veri navn Harrans, amen. 9/2. Eg vaknaði av, at tað lak so illa í songini, føldi meg ikki væl, var kaldur um ryggin. 8/3. Illveður. Fingið nógv tíðindi fra br. Hans Joensen og Mac Donald, eisini frá trúboðara á Afrika. 20/4. William Sloan og eg brutu breyðið. Elspa, kona William, lá í songini. Hevði átt eina deyðfødda dóttir fáar dagar frammanundan. 27/4 var “komedia” í ting­húsi­ num. Vit fóru tá út á Doktara­ grund at hava útimøti. 1/5. Svøvnur mín var avbrotin, tí svigarinna mín átti eitt deyð­ føtt barn kl. 3 um náttina. (Kona beiggjan, Djóna) 4/5 Sloan og eg vóru á hos­pi­ talinum og vitjaðu fólk. Á møti­ num um kvøldið var Djóni Isak­ sen. 8/5 Havt nógv at gera í dag, post­ordrar at ordna. Eg havi livað toluligt. Havi havt nógv at gera við skriving og sending. Damparin kom seinnapartin úr Klaksvík. Eg var móður viðhvørt, men Harrin er altíð betur enn ótti mín. 11/5. Br. Sloan og eg brutu breyðið fyrrapartin. Kl. 7,30 høvdu Sloan og eg møti á Doktara­grund. Fiskimenninir bíðaðu eftir damparanum, sum teir skuldu til Íslands við. (Hetta man hava verið til útróður frá landi.) 14/5. Harrin hevur verið góður við meg í dag. Hann hevur hjálpt mær at forgylla bøkur, sum eg stúrdi fyri at gera og var við at kasta frá mær. Men Harrin vísti mær, hvussu tað skuldi gerast, so eg kláraði tað at enda. 15/5. Haldi á at forgylla bøkur til Isalinu (systrina) og Knút (skó­ makarin), nú tey skulu giftast. Veðrið hevur verið vánaligt, stormur og nógv regn. 16/5. Í dag havi eg gjørt arbeiðið liðugt og fingið Traber tað. Hann tykist at vera væl nøgdur. Eg havi havt nógvar trupulleikar við hesum bókum, men Harrin hevur hjálpt mær betur, enn eg hevði roknað við og hugsað. Á Harri hjálp míni vantrúgv. 18/5. Vit brutu ikki breyðið dag, á Harri lívga meg við anda tínum. 22/5. Systir mín, Isalina, og Knút fóru til Klaksvíkar, nú tey vórðu gift fyri nøkrum døgum síðani..... Gud er trúfastur. 25/5. Sunnudagur. Hjálp mær at minnast teg. Elspa, systir, og eg brutu ikki breyðið. Lítli Poul, sonur Elspu, kom so nógv inn til okk­um, at hann hindraði okkum. Kanska hava vit ikki borið tað fram fyri Harran, sum vit áttu, einki møti seinnapartin. 29/5. Seinnapartin kendi eg meg ikki so væl, so eg fór ein túr við bátinum. Á veg heim aftur legði eg at einum fiskiskipi úr Grims­by. Eg gav teimum nakrar trak­tatir og skifti orð við teir. Teir vóru vinarligir, og ein av teimum, sum eg kendi frá fyrr, gav mær tveir toskar. 3/6. Damparin Laura kom sunnani­frá. Við var Godtfred Heine­sen. Elspa fekk eitt bræv frá Br. Sloan frá Eskifirði. Tað kom um Leith, kom har við ein­ um norskum báti. Vit vóru glað at hoyra frá honum, at hann hevur tað gott. 21/6. Damparin Roman Ray kom frá Keypmannahavn. Sein­ na­partin fór Elspa, systir, mín og sonurin Poul til Klaksvíkar at vitja Isalinu og Knút. 5/7 Elspa og Poul komu aftur við Romanray úr Klaksvík. 15/7 Postbáturin Laura kom í dag úr Íslandi. Seinnapartin fara Fin­sen, amtmaður og familjan við Lauru til Danmarkar, har tey nú skulu búgva. Hann hevur fingið starv sum stiftamtmaður í Ribe. Hann hevur verið í Føroyum í um­leið 26 ár. Má Harrin varðveita amt­mannin við familju at blíva børn hansara. Tí uttan tað er eingin eydna. Hann, sum hevur sonin, hevur lívið. 1. Johs. 5,12. 9/11. Nú hesin sunnudagur er við at fara, og vit líta aftur at byrjan­ini, síggi eg, at hond Harrans hevur verið við mær, vart meg og leitt meg í mildleika hóast alt mítt hjálparloysi og mistøk. Eg eri takksamur fyri, at hann hoyrir bønir mínar í dag, sum hann so ofta hevur gjørt fyrr. Nøkur børn komu aftur í sunnu­dags­skúla, og nøkur til­ komin fólk og børn komu til møti. Harrin gav mær styrki at stíga fram og sáa hitt góða sáið, sum av hansara almátt og megi vil vaksa upp til ásetta tíð, sum hann veit best. Trina, arbeiðsgentan hjá dokt­ ara­num, var eisini á møti sam­an við mammu, pápa og Djóna. 4/11 1888. Yvir 30 børn komu í sunnudagsskúlan, og tað gekk tolu­liga fyri seg. Elspa, systir, hjálpti mær við teimum, hon læs fyri teimum á føroyskum og talaði til teirra, og tað tyktist sum at í hvussu er nøkur teirra lurt­ aðu við áhuga. Um 30 fólk vóru á møti, nøkur fá børn, eg talaði frá Lukas 19, 41- 44 og Orðatøkini 1, 22 til endan á kapitli­num. Vinstrumegin frá er Sloans hús, Klubbin og Sloans salur Brot úr Nýggja Testamenti, sum Dia fekk frá Andreas Djurhuus, prósti, tá ið hann varð konfirmeraður Henda lýsing er frá 1882. Dia hevur verið frammanundan síni tíð, tá ið hann bjóðar til møti við drekkamunni