týsdagur 19. januar 1999síða 21

| £ Í % Nr. 11 — 19. JANUAR 1999 tíðindablaðið Arni Olafsson, fyrrv. formaður í Oljuráðleggingarneyndini: Mugu avvega eitt landsoljufelag við skatt og avgjøld Hann er positivt yvirraskaður av, at eitt fóroyskt oljufelag hevur megnað at fáa eina handilsliga avtalu við útlendsk feløg. Um vit skulu hava eitt landsoljufelag má avvegast við, hvat vit ætla á eitt nú skatta- og avgjaldsókinum JAN MULLER -Tað stendur einum og hvørjum føroyingi frítt at gera eitt oljufelag, men vit hildu, tá vit gjørdu olju- frágreiðingina, at grund var til at ivast í, um man í bræði kundi fáa eitt oljufelag, sum var fíggjarliga nóg sterkt til at kunna gera seg galdandi. Eg má ti viðganga, at tað er eitt positivt yvirraskilsi, at tað hevur eydnast at fáa eitt felag við einum so mikið stórum partapeningi, stovn- að so skjótt og sum longu hevur gjørt avtalu við út- lendsk feløg. Hetta sigur fyrrverandi formaðurin í Oljuráðlegg- ingarnevndini og tann før- oyingur, sum kanska hevur verið mest við í tilrætta- leggingini av eini føroysk- ari oljuvinnu, Arni Olafs- son. Hann var við til at gera tær báðar frágreiðingarnar til landsstýrið, sum síðani hava verið grundarlagið undir orðaskiftinum av øll- um oljupoliikkinum Ahugaverd avtala Arni Olafsson heldur av taluna millum Atlants Kol vetni og oljufeløgini Ame rada Hess, Norsk Hydro, Lasmo og Dong vera å- hugaverda. -Soleidis sum hetta samstarv er lagt upp so er tað ein skilagóður máti at arbeiða uppá. nevniliga hetta at tað er á jøvnum føti og á handilsligum grund- arlagi, og har ein ikki leggur seg eftur at dyrgja efur almennum fyrimunum Hvat viðvíkur spurning- inum um eitt útlendskt sam- tak við føroyskari luttøku kann fáa fyrimunir í eini komandi útbjóðing. vísir Arni Olafsson á, at tað í oljufrágreiðingini verður ávarað ímóti, at slíkt sam- starv kann hava nakra av gerandi ávirkan á møguleik arnar hjá einum samtaki at fáa tillutað loyvi. Fyri at fáa leitloyvi skal ein fyrst og fremst hyggja efur for- leikanum hjá einum samtaki og hvussu tað sum heild riggar. Tað roknar hann eis ini við verður mannagongd- in. Tey kenna spælireglarnar Arni Olafsson ivast heldur ikki í, at teir, sum hava gjørt avtalu við foroyska felagið, vita hetta og kenna spæli reglarnar Arni Olafsson sær tí einki løgið í, at eitt føroyskt olju- felag nú tekur upp samtarv við útlendsk feløg. -Eins náttúrligt, sum tað er, at før- oysk skip fiska á landgrunn- inum, er tað, at føroyingar eisini eru við í leiting og útvinning av olju. Hetta er ein ressursa heima hjá okkum sjálvum, og tað er greitt, at vit hava áhuga í at vera við til at troyta hana, hóast tey teknisku og bú- skaparligu viðurskiftini inn- an hesa vinnu eru so serstøk og gera gáttina so høga fyri at koma inn. Spurningurin um hvussu Føroyar og allir føroyingar skulu fáa lut í møguligum inntøkum frá oljuni hevur ikki verið so nógv umrødd- ur enn. Men roknast má við, at tá uppskot til kolvetnis- skattalóg og onnur uppskot, sum snúgva seg um, hvussu føroyska samfelagið skal fåa inntøkur frå eini olju- framleiðslu, fara at verða løgd fyri tingid, fer eisini spurningurin um eitt nú alment oljufelag at verða vidgjørdur. Skulu fyrst og fremst tey, sum eiga kapital at seta í privat føroysk olju feløg, fáa lut í komandi oljuinntøkunum - ella skal tað almenna eisini tryggja øllum øðrum teirra lut í oljuinntókunum - gjøgnum eitt nú eitt landsoljufelag? Arni Olafsson vísir á, at tað í oljufrágreiðingunum verður gjørt vart við, at tað má metast, at tað neyvan kann góðtakast politiskt bara at geva einum privat- um føroyskum felag fyri- munir framum allar aðrar føroyingar. Hetta verður so nakað, sum politikararnir mugu gera av. Ein avvegan -Men um tað nú verður so, at tað bert verða privat foroysk oljufeløg, hvat kann man so frá almenn- ari síðu gera fyri at tryggja, at allir foroyingar fáa ágóðan av oljuni? -Tað, sum allir føroyingar skulu hava, er væl fyrst og fremst lut í teimum skattum og avgjøldum, sum koma burtur úr eini oljuvinnu. Hvat viðvíkur spurning- inum um eitt landsoljufelag, sum tryggjar øllum Føroya fólki lut í øllum loyvum og harvið eisini lut í møgu- ligum oljuinntøkum sigur Arni Olafsson, at tað er aftur ein politisk avvegan um, hvat er skilagott og ikki. Sjálvur hevur hann ikki hug at siga, um tað er rætt ella skeivt við almenn ari luttøku í leitingini, men vísir til oljufrågreidingina, har tað verður sagt, at hetta letur seg gera, men leggur tó aftrat, at ein kann i- mynda sær ein rationellan oljupolitikk bæði við og uttan eitt landsoljufelag. -Vit mugu gera okkum greitt, hvørji krøv vit vilja seta til umsøkjararnar, og at eitt loft er yvir teimum. Tvs. at jú meira tú krevur á einum eki, jú minni kann man loyva sær at krevja á øðrum økjum. So hesi ting- ini hava samband vidhvørt annað - i hvønn mun tú skal leggja stórri dent á skattir og avdráttir ol. ella tú skal fáa inntøkurnar gjøgnum luttøkuna av einum al- mennum oljufelag - ella bæði tvey. Arni Olafsson sigur víð ari, at man hevur ta fatan, at summi oljufelog eru rættiliga nógv ímóti at verða tvingað til at samarbeiða við ein almennan partnara og vísir annars til oljufrágreið- ingina, har tað verður gjørt vart við dimensiónirnar í øllum hesum, tvs. hvussu nógvir pengar skulu til Hann heldur eisini. at gongdin seinastu mánaðir- nar hevur vist, at krøvini til stødd å oljufeløgum tykjast at vera rættiliga stór. Um stórri vandi er við at samarbeiða við minni ella meðalstór oljufeløg heldur enn at velja samstarv við teir heilt stóru sigur Arni Olafsson, at soleiðis sum gongdin hevur verið í olju- vinnuni, so kann eingin kenna seg tryggan, heldur ikki tey stóru feløgini og vísir hann her til avgerðina at leggja Amoco saman við BP og ætlanina at leggja Mobil saman við øðrum stórum oljufelag. Arne Poulsen tók við Arni Olafsson, sum í fleiri ár var formaður í Oljuráð- leggingarnevndini, tekur sær í dag burturav av marknasamráðingunum við bretar. Tað var undanfarni løgmaður, Edmund Joen- sen, sum gjørdi av at seta Arna Poulsen, vinnumåla- stjóra sum formann í Olju- ráðleggingarnevndini Sjálvur segði løgmaður al- ment, at hetta var fyri at a Árna Olafsson betri ge Arni Olafsson, fyrrv. formaður í Oljuráðleggingarneyndini heldur at Atlants Kolvetni hevur fingið avtalu, har tað kann taka útlendsk feløg og á kommerciellum grundarlag felógum nakran fyrimun, tá loyvi skulu gevast Tinganesi í sambandi við markið millum Førovar og Bretland stundir at arbeiða við mark- inum. Í dag er Arne Poulsen eisini formaður í eini nevnd. sum tåverandi løgmaður setti og sum hevur til uppgávu at koma við einum På 3 ] að vera skilagott, ut í leiting á jøvnum føti við Men tað eigur so ikki at geva hesum 1 myndini er hann á veg á fund i tilmæli um eitt alment før oyskt oljufelag. Hetta verð ur klárt í vár Broytingar i oljubolkunum við Føroyar Nú Amoco hevur lagt saman vid BP, og Total hevur keypt stóran part av Fina, er óvist, hvar danska oljufelagið Mærsk Olie og Gas endar, tá latið verður upp fyri útbjóð- ing vid Føroyar JAN MULLER Lági oljuprísurin hevur fingið avleiðingar fyri fleiri av feløgunum, sum í hesi seinastuni árini eisini hava verið við í kanningunum á foroyska landgrunninum Tey eru umleið 25 tali. feløgini, sum higartil hava víst áhuga fyri at vera við í eini komandi útbjóðing Fyri at spjaða vágan og fáa sum mest burtur úr teimum stóru iløgunum, sum skulu gerast í einum nýggjum og ókendum oki sum Føroyar, hava flestu av feløgunum skipað seg í bólkar ella sam- tók við trimum til fýra fel- øgum í hverjum Lági oljuprísurin og vånaligu útlitini til, at hann fer at hækka munandi i brædi, eru orsøkin til, at fleiri tusund starvsfólk verða uppsøgd, at leiting og framleiðsla ymsa staðni í heiminum verða steðgað og løgd á hyllina fyri fyrst og loksins til at feløgini verða løgd saman. Hetta fer eisini at åvirka teir bólkarnar, sum longu hava skipað seg á før- oyska landgrunninum. Vit hava sæð, at risastóra amerikanska oljufelagið Amoco hevur lagt saman við BP, og vit hava hoyrt søgur ganga um fleiri aðrar samanleggingar (mergers). eitt nú millum Esso og Mo bil, Total og Fina og Lasmo og Enterprise. Hetta eru alt feløg, sum eru við á før oyaøkinum. At Amoco og BP eru vorðin eitt felag ger fyri tað fyrsta, at bólkurin við BP og Shell verður munandi styrktur. Men harvið verður bólkurin, sum Amoco hevur staðið á odda fyri. afturfyri munandi skerdur. Í hesum samtakinum hava umframt Amoco eisini verið Mærsk Olie og Gas, Fina og Veba Oil (fyrr Deminex). Belg- iska Fina, sum franska Total hevur keypt stóran part av, er tí eisini farið úr samtak- inum, og eru so bert Mærsk Olie og Gas og Veba Oil eftir. Veba er operatørur Vit hava spurt stjóran í Mærsk Olie og Gas. Bo Wilfang, hverjar avleiðing ar allar hesar broytingar fáa fyri Mærsk Olie og Gas Hann sigur. at teir fara fyri bils at halda fram sum er g bíða eftir, hvat hendi Foroyum eitt nú í sambandi við bæði mark og útbjóðing yo ( Hann leggur aftrat, at tey bæði fel sum eru efti I Samtaki fara nú fylgja við í ti, sum hend Bo Wilfang heldur, at tað fara helst at verða enn fleiri broytingar í øðrum sam tókum eisini, og tí fara tei hjá Mærsk at brúka kon andi tíðina at eygleida stød- una -Men er ikki møguleikt fyri, at Mærsk Olie og Gas verður lagt saman vu vørum oljufelag No, no er avgjørda svar ið frá stjóranum i danska oljufelagnum. sum fran vegis heldur Foroyar verð eitt áhugavert lettingarøki I AMG-bólkinum við Statoil, Mobil og Enterprise kunnu eisini koma at hend: broytingar, nú tað verðu tosað um, at Mobil ski leggja saman vid Esso og Enterprise vid Lasmo Samanumtikið må sigas at tað uttan iva vilja far: fram fleiri broytingar í bólk unum, sum eru virknir Føroyaøkinum, soleiðis á tá vit nærkast eini útbjóð Ing. so verða tað nakað oðr vísi bólkar. sum fara bjóða enn teir vit kenna dag