hósdagur 3. august 2000síða 2

RÚNAR REISTRUP Torbjørn Jacobsen fer neyv- an at víkja sessin fyri tí nú reinsaða Signari á Brúnni, men hann situr ikki eins sterkur og hann gjørdi, áðrenn niðurstøðan hjá kanningarstjóranum varð kunngjørd týsdagin. Hetta heldur Heini O. Heinsesen, sum allatíðina hevur verið vísur í, at Signar á Brúnni ikki hevur gjørt nakað kriminelt, sum hann orðar seg. – Eg hevði allatíðina væntað, at Signar fór at verða reinasaður í so máta, men at hann fór at verða púra fríkendur fyri at hava verið upp á kant við stýris- skipanarlógina, tað hevði eg ikki væntað. – Løgtingsgrannskoðarin segði púra greitt, at Signar á Brúnni hevði verið upp á kant við stýrisskipanarlóg- ina, og tað arbeiddu vit so útfrá. Men so kemur kann- ingarstjórin og sigur, at Signar ikki hevur gjørt nak- að skeivt sæð út frá stýris- skipanarlógini. Tá skilji eg ikki hvussu løgtingsgrann- skoðarin kann koma til hasa niðurstøðu, sigur Heini O. Heinesen. Forhastað avgerð Hann heldur framvegis, at tað var ein forhastað avgerð at seta Torbjørn Jacobsen í landsstýrissessin so stutt undan at kanningarstjórin kom við sínari frágreiðing. Torbjørn situr veikari Nú alt grundarlagið undir málinum, sum gjørdi at Signar á Brúnni mátti fara frá sum landstýrismaður, nú er rapað, situr Torbjørn Jacobsen veikari í sínum nýggja landsstýrissessi. Tað heldur Heini O. Heinesen, formaður í tingbólki Tjóðveldisfloksins Sambært Heina O. Heinesen, formanni í tingbólki Tjóðveldisfloksins, slepst ikki undan, at Torbjørn Jacobsen situr veikari nú, enn áðrenn kanningin av embætis- førsluni hjá Signari á Brúnni varð kunngjørd Tað var ikki ein samdur Tjóðveldisflokkur, sum tók ta avgerðina, og sjálvur leggur formaður í tingbólki Tjóðveldisfloksins ikki lok á, at hann var ein teirra, ið var ímóti at skunda undir setanina av nýggjum lands- stýrismanni. Men gjørt er gjørt, og tað verður neyvan broytt aftur. Tjóðveldisflokkurin tekur nýggju støðuna upp til við- gerðar, men Heini O. Heinesen heldur tað vera lítið sannlíkt, at stórt meira fer at henda í málinum Gekk ov seint Formaðurin í tingbólki Tjóðveldisfloksins, hevur hug at geva sjálvari stýris- skipanarlógini sín part av skyldini fyri, at so nógv rok hevur staðist av málinum um eykajáttanina til SvF. – Eg haldi ikki, at stýr- isskipanin er nóg góð. At tað skal krevja eina so langa kanning at fáa greiðu á, um ein landsstýrismaður hevur gjørt nakað kriminelt ella ikki, tað kann ikki vera rætt, sigur Heini O. Heinesen, og útilokar ikki, at hevði úr- slitið av kanningini komið eitt sindur fyrr, so kundi tað havt bjargað Signari á Brúnni. – Sat eingin í landsstýris- sessinum, so hevði Signar helst verið sjálvfylgdur at tikið við honum aftur, nú hann er reinsaður, sigur Heini O. Heinesen. RÚNAR REISTRUP Týsdagin varð Signar á Brúnni, fyrrverandi lands- stýrismaður, reinsaður fyri ákærurnar um at hava brotið stýrisskipanarlógina. Men hann sleppur neyvan aftur í landsstýrið, tí beint undan ólavsøku varð Tor- bjørn Jacobsen settur sum landsstýrismaður og yvirtók harvið málsøkini, sum Signar á Brúnni røkti, til hann fór frá í vár. Torbjørn Jacobsen var sjálvur av heitastu tals- monnum fyri, at Signar á Brúnni skuldi frá, eftir at løgtingsgrannskoðarin var komin til ta niðurstøðu, at Signar hevði brotið stýris- skipanarlógina. Men spurdur um tað ikki kennist eitt sindur løgið, sjálvur at sita í stólinum hjá Signari á Brúnni, ið hann var fortalari fyri skuldi fara frá, nú Signar er vorðin reinsaður, sigur Torbjørn: – Eg segði bara tað, at um so var, at Signar á Brúnni hevði brotið stýrisskipanar- lógina, so var tað rætt at hann fór frá. Tað var líka- mikið um tað var Signar á Brúnni ella onkur annar landsstýrismaður. Tað var prinsippi í tí, at hevur ein landsstýrismaður brotið lógina, so eigur hann at fara frá. Tað var ikki eg sum koyrdi Signar frá, og eg havi einki útistandandi, sum eg skal føla meg illa um. Í somu støðu sum fyrr Nýggi landsstýrismaðurin í undirvísingar- og menta- málum kennir seg heldur ikki veikari, hóast grundar- lagið undir ákærunum ímóti Signari á Brúnni og soleiðis eisini undir at landsstýris- sessurin gjørdist leysur, nú er rapað. – Eg kenni meg vera í somu støðu nú, sum tann dagin tá avgerðin varð tikin, um at eg skuldi vera lands- stýrismaður. So leingi sum eg ikki havi fingið annað signal frá flokkinum, so broytist tað ikki, sigur Tor- bjørn Jacobsen. Hann heldur ikki at tað í sjálvum sær hevur ávirkan á sína støðu sum landsstýr- ismaður, at Signar á Brúnni er vorðin reinsaður fyri ákærurnar, sum løgtings- grannskoðarin legði á hann. Tað var ein avgerð hjá flokkinum at eg skuldi vera landsstýrismaður, og tað má vera flokkurin, sum tekur avgerð um hvør mín framtíð í landsstýrinum verður. Torbjørn Jacobsen sigur seg einki vita um hvat flokkurin ætlar at gera burtur úr nýggju støðuni. Torbjørn Jacobsen: Eg kenni meg ikki veikari Sambært sitandi landsstýrismanni í undirvísingar- og mentamálum, Torbjørni Jacobsen, er støða hansara í landsstýrinum óbroytt, hóast kanningarstjórin týsdagin reinsaði Signar á Brúnni 3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 146 - 3. august 2000 gult cyan magenta svart Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Hjørdis Árnadóttir Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Edvard Joensen Rúnar Reistrup Dia Midjord Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Fax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Signar reinsaður ALLAR orsøkir eru til at ynskja Signar á Brúnni tillukku við kanningarúrslitinum. Signar er full- komiliga reinsaður og sama er at siga um hansara embætismenn, ið saman við Signari gjørdu tað einasta rætta í eini sera torførari støðu undir stórum trýsti. Málið er pínligt fyri nógvar partar av politisku skipanini. Tað er fyri tað fyrsta pínligt fyri landsgrannskoðaran og løgtingsgrannskoðarar- nar, sum í teirra frágreiðing góvu løgtinginum ivasamar upplýsingar um sjónvarpsmálið. EISINI Fíggjarnevndin hevur ein trupulleika. Tað tykist nú vera púra greitt, at nevndin hevði skyldu til at játta landsstýrismanninum pening til lønir o.a hjá Sjónvarpi Føroya. Men nevndin vísti málin- um frá sær og sýndi harvið stórt ábyrgdarloysi. Málið er eisini pínligt fyri løgmann, ið lovaði Signari eina óhefta kanning, um Signar fór út á „síðu- linjuna“ soleingi kanningin vardi. Tá Signar fór frá í áliti til, at løgmaður fór at halda sítt lyfti, sveik hann Signar. MEST av øllum er málið pínligt fyri Tjóðveldis- flokkin. Maktstríð er í øllum flokkum, men ljótari maktstríð enn hetta, er neyvan áður sæð í føroysk- um politikki. Sjónvarpsmálið varð misbrúkt í innan- hýsis valdsstríðnum í Tjóðveldisflokkinum frá fyrsta degi. Almenningurin var vitni til ein marg- háttligan leik. Atfinningarnar regnaðu niður yvir Signar á Brúnni, ikki frá politiskum mótstøðu- monnum men frá parti av hansara egna flokki. Signar royndi til fánýtis at bedýra, at hann var ósekur. Orðini hjá sambandsmanninum Bjørn á Heygum vigaðu tyngri í Tjóðveldisflokkinum enn orðið hjá tí trúgva tjóðveldismanninum Signari. Hetta undraði mangan mann. Í dag byrja vit at skilja alt hetta spælið. SJÓNVARPSMÁLIÐ kom sum ein gáva úr erva til tey, sum høvdu sett sær fyri at taka alt vald í Tjóðveldisflokkinum. Nýggi floksleiðarin gekk á odda at sáa iva um leiklutin hjá parta-manninum Signari á Brúnni. Honum á baki kom Tórbjørn Jacobsen, sum á forsíðuni í Dimmalætting nýtti óvanliga niðursetandi orð um Signar. Hetta spæl eydnaðist, og Signar var av sínum egnu tvungin út á „síðulinjuna“ við einum lyfti um at koma inn aftur í hitan, um kanningin reinsaði hann. Men Signar fekk ikki sína kanning frá løgmanni og høvdu nakrir tingmenn ikki tikið seg saman og víst ábyrgd og tryggjað Signari kanningina, stóð Signar á Brúnni í dag sum ein æruleysur maður. Sostatt fekk Signar takka verið einum ábyrgd- arfullum løgtingi sína kanning og hann varð reins- aður. Hetta eiga øll at fegnast um. Eftir stendur tann stóri spurningurin, hví tað hevði so stóran skund at seta annan mann í Signarsa stað, meðan kanningin fór fram. NIÐURSTØÐAN av hesum máli er, at Sjónvarps- gølan er gingin út yvir trúvirðið hjá stórum pørtum av politisku skipanini. Málið avdúkar eisini, at nýggja leiðslan í Tjóðveldisflokkinum hevur eina heilt serstaka fatan av rættartrygd. So kunnu vit spyrja: verður hetta rættartrygdin í fullveldinum? Endamálið er at kroysta lívið burtur úr fleiri skipum ÁKI BERTHOLDSEN –Tað eru bara fólk, sum ikki hava anilsi av fiskiskapi, sum kunnu finna uppá slíkt. Henrik Old, framsøgu- maður løgtingsins í fiski- vinnumálum ivast onga løtu í, hvørja meining hann skal hava um ætlanina hjá lands- stýrinum at tvinga lemma- trolararnar upp í fiskidaga- skipanina. Hann sigur, at verða teir tvingaðir upp í, fer tað at taka lívsgrundarlagið undan nógvum trolarum, og sostatt fer tað eisini at taka grund- arlagið undan nógvum fiskimonnum. –9Og tað fer sostatt eisini at taka grundarlagið undan nógvum fiskavirkjum og harvið eisini undan nógvum arbeiðsfólki á landi. –Endaliga niðurstøðan verður tí, at tað fer at taka lívsgrundarlagið undan nógvum føroyskum bygd- um, tí missir ein bygd ein trolara, fer tað at fáa líka stórar avleiðingar fyri hana, sum tað hevði fingið fyri Havnina, um Landssjúkra- húsið stongdi. Henrik Old sigur, at javnaðarflokkurin fer tí undir ongum umstøðum at taka undir við, at lemma- trolararnir verða tvingaðir upp í fiskidagaskipanina. Kroysta lívið úr fleiri trolarum Henrik Old sigur, at allar royndir vísa, at ein skipan, har fiskirættindi kunnu selj- ast, er ein avtøkuskipan. –Og tað er eisini tað, sum er endamálið við at fáa lemmatrolararnar upp í fiskidagaskipanina. –9Landsstýrið sigur bein- leiðis, at lemmatrolaraflotin skal lagast til fiskiríkidømi. – Tað merkir á vanligum máli, at flotin skal skerjast – Sostatt er endamálið hjá landsstýrinum at kroysta lívið burturúr nøkrum av lemmatrolarunum fyri at flotin skal verða lagaður til fiskiríkidømið. Henrik Old vísir á, at ser- liga fyri Suðuroynna og Vágoynna verður hetta ein óbótaligt bakkast, tí tað er í hesum økjum, at teir flestu lemmatrolararnir eru, og tað er her, at tey flestu virkini eru, sum arbeiða fiskin, teir avreiða. Henrik Old fýlist eisini á, at Landsstýrið ger ongar sum helst royndir at lýsa, hvørjar alveiðingar tað fer at fáa fyri tey øki í landinum sum tað rakar, um nakrir av lemmatrolarunum verða kroystir úr flotanum. – Hvørjar avleiðingar fer tað t.d. at fáa, um tað eydnast at kroysta annan, ella báðar hvalbiartrolarar- nar burturúr flotanum, spyr Henrik Old. Hann leggur afturat, at royndirnar vísa eisini, at skipanin við seljandi fiski- døgum førir við sær, at fiskivinnan verður savnað á nøkrum fáum hondum í miðstaðarøkinum. – So kann landsstýrið seta so nógvar útoyggjanevndir, tað vil, tí tað er alt til fá- nýtis, tá ið tann førdi poli- tikkurin miðjar eftir at av- tofta útjaðaran. Beinleiðis villleiðing Landsstýrið skjýtir upp, at teir størru lemmatrolararnir fáa 80 fiskidagar í part á innaru leiðunum og at teir smærru fáa 100 dagar í part. Men so kunnu teir býta ein dag á innaru leiðunum um við fýr dagar á teimum ytru leiðunum. Hetta skuldi flutt veiði- trýstið á fiskastovnarar út- eftir, og tað er eitt av enda- málunum hjá landsstýrinum við at fáa lemmatrolararnar upp í fiskidagaskipanina. – Hetta er beinleiðis tvætl, sigur Henrik Old. Hann sigur, at hetta fer tvørturímóti at føra við sær, at veiðitrýstið verður flutt inn á grunnarnar i fer at harnað har. –9Nú verður tað onki sum eitur hjá lemmatrolarunum: Tað fer ikki at bera til hjá teimum at sigla langt til havs á fiskileið. Nú ræður tað um at fáa trolið í sjógvin sum skjótast. –9Tí fara lemmatrolarar- nir nú at fiska so nær landi, sum gjørligt. Tað verða teir heilt einfalt trýstir til.Tað er sjálvsagt, at færri dagar eitt skip hevur, skjótari vil tað hava greiðirnar í sjógvin. –9Tað fer heldur ikki at bera til hjá teimum at liggja og andøva í illveðri og telja dagar til onga nyttu. – Hetta fer eisini at tvinga teir at royna at fiska í upp- aftur verri veðri enn teir annars plaga, og at fiska í veðri, har teir annars høvdu ligið bakk, tí nú verður tað neyðugt at brúka hvørja løtu. –9Og tað kann eisini skjótt blíva ein spurningur um trygdina umborð. Kemur ikki til høldar Henrik Old sigur at í sínari tíð blivu nógvir pengar – Bara fólk, sum ikki hava ánilsi fyri fiskiskapi, kunnu finna upp á slíkt. Missir ein lítil bygd ein trolara, fær tað líka álvarsligar avleiðingar fyri bygdina, sum tað hevði fingið fyri Havnina at Landssjúkrahúsið bleiv stongt, sigur Henrik Old brúktir uppá at varðveita lemmatrolararnar í flotan- um, tá ið prísirnir vóru lágir. – Tað var júst tí, at løg- tingið ásannaði, at hesir trolararnir fingu fisk til høldar, sum annars ikki hevði verðið fiskaður. Teir skuldu rætt og slætt vera alternativið til vanliga botn- fiskiskapin undir Føroyum. Tí undrar tað hann, at landsstýrið ætlar at seta til- tøk í verk, sum fer at føra við sær, at blálonga, konga- fiskur o.a, ikki fer at verða fiskað. – Tað er ongin sum helst ivi um, at verða lemmatrol- ararnir avmarkaðir við fiski- døgum, fer nógv minni av fiski av djúpum vatni at koma til høldar, tí tað fer ikki at bera til hjá trolarun- um at sigla framvið dýrum fiski inni á grunninum fyri at fiska bíligan fisk úti til havs. – Og alt sum eitur at gera onkrar royndir, hóast tað kanska kostar ein dag, er eitt farið kapittul hjá lemmatrol- arunum, sigur Henrik Old. – Tað, sum landsstýrið førir fram er beinleiðis tvætl. Tað er at blaka torvmold í eyguni á fólki, sum ikki hava skil fyri tí, sigur Henrik Old. 29 29 UTSØLA byrjar fr’ggjadagin 4. aug. kl. 08.00 FLYING A 1/2 prísur ALT Opið er til kl. 19.00