mikudagur 27. januar 1999síða 19

På Nr. 17 — 27. JANUAR 1999 tíðindablaðið Utlendsku oljufeløgini og norski oljuídnaðurin: Vilja hava norsku stjórnina til at broyta karmarnar og linka krøvini At oljufeløg steðgað ætlanum og fremja niðurskurðir í eitt nú Norðsjónum merkir als ikki, at tey harvið eisini missa áhugan fyri Føroyum. Feløgini gera bara ødrvisi priori- teringar. Fóroyski landgrunnurin stendur framvegis frammaliga í framtíðar ætlanunum hjá oljufelógunum sigur Ben Arabo, stjóri í Amerada Hess í Fóroyum JAN MØLLER Nú marknatrætan millum Bretland og Føroyar tykist at nærkast eini loysn og hetta av álvara letur upp dyrnar fyri eini oljuleiting á føroyska landgrunninum stríðast altjóða oljufeløgini við at fáa endarnar at røkka saman. Hóast mong av fel- øgunum klára seg og hava yvirskot vid rættiliga lågum prisum, ja heilt nidur å 5-6 dollarar fyri tunnuna, so hevur tann lågi oljuprisurin við sær hépuppsøgnir um- framt at fleiri verkætlanir bædi vid leitiboring og framleidslu verda lagdar å hyllina eina tíð. Um henda gongdin eisini fer at fáa ávirka á áhugan fyri foroyska gkinum er enn óvist, men roknast kann við, at feløgini fara at fylgja væl við, hvørjar treytir og hvørj- ar skattir og avgjøld eitt nú føroyskir oljumyndugleikar fara at leggja á komandi virksemið. Sambart sendingini „Grannar okkara“ í UF í farnu viku, so hevur ein kenningur frá okkara leið- um, Amerada Hess gjørt av at útseta einar 12 ætlaðar boringar í danska partinum av Norðsjónum. Tað kann als ikki koma uppá tal at fara undir boring við ver- andi prísum uppá 10-11 dollarar. Prísurin skal upp á 14-15 dollarar fyri at tað kann loysa seg at fara í gongd sigur leiðarin á skriv- stovuni hjá Amerada Hess í Danmark, Søren Holm. Avmarka eisini i Noregi Eisini í norska partinum av norðsjónum er felagið eins og mong onnur feløg eisini farið at taka „fólihornini“ til sín. Sambart norska blaðn- um „Netavisen“ umhugsar felagið at gevast við leiting á norska landgrunninum fyribils. Lági oljuprísurin og harðar treytir og karmar frá norsku myndugleiku- num fara helst at gera, at Amerada Hess møguliga ikki verður við í næstu út- bjóðing á landgrunninum. Stjórin í Amerada Hess í Noregt, Nils Gulnes sigur við Stavanger Aftenblad, at altjóða oljuídnaðurin kann gera íløgur í SO londum. Nú koma eisini lond sum Saudi-Arabia og Kuwait av álvara sær uppí stríðið um fløgurnar, og har eru olju- goymslurnar = ómetaliga stórar. Haraftrat er bíligt at fáa hana upp. Við einum oljuprísi uppá 10 dollarar og einum í Noregi, sum vendir tyngra endan niðureftir, er tað sera trupult at fáa pengar til at gera íløgur á norska landgrunninum sigur Hess- stjórin. -Olja er vorðin handils- vora sum allar aðrar, har ein má rokna við, at prísurin fer upp og niður. Tá eigur oljuídnaðurin heldur ikki at verða harðari skattaður enn annar ídnaður. Vit, sum standa á odda fyri virksemi hjá útlendsku oijufeløgun- um í Noregi, eru bestu am- bassadørar fyri norska land- grunnin. Vit gera alt vit kunnu fyri at útvega kapital og virksemi til Noregs. Men vit eru bundnir av, at mynd- ugleikarnir geva okkum kappingarførar karmar at arbeiða undir. Myndugleik- arnir tóku hetta til eftir- tektar, tá prísurin fór niður í 86, og tað eiga teir eisini at gera nú sigur Gulnes, sum verður mettur sum ein av undangongumonnunum i norska oljuídnaðinum. Hann arbeiddi undir Jens Evensen, tá hesin var í oljuráðnum hjá landinum. -Tá góvu vit oljufeløgun- um lægri skatt enn øðrum ídnaði - fyri at lokka tey at gera íløgur í Noregi leggur hann aftrat. Norski oljuídnaðurin róðar varskó Lágu oljuprísirnir hava eis- ini fingið stóran part av norskum oljuídnaði at rópa varskó. Víst verður á, at Co? avgjaldið má burtur, og serskatturin má burtur ella minkast. Luturin - luttókua - hjá statinum í oljuloyv- unum má minkast. Hetta eru nøkur av krøvunum, sum OLF, Oljeindustriens lands- forening, 10 umbodar 17 oljufeløg og 48 fyrttøkur, sum lata vørur og tænastur til oljuvinnuna, kemur við. Norsku tyrtøkurnar royna at koma við einum boði uppá. hvat kann gerast soleiðis at norski land- grunnurin verður kapping- arførur við onnur pláss í heiminum. Stjórin í OLF, Finn Aa- modt sigur við Stavanger Aftenblad, at oljuvinnan í Noregi hevur ongantíð havt eina so torføra tíð sum nú, og ger stjórnin ikki karm- arnar lagaligari, so kann hetta fáa heilt álvarsligar avleiðingar fyri norskan ídnað. Ein sokallad „perspektiv- analysa“, sum OLF ger í løtuni, verður løgd fram 15. mars og fer hon helst at verða tikin við í viðgerðina í Stórtinginum í vár, tá pol- itikarnir skulu til at umrøda „Oliemeldingen“ og endur- skoða fíggjarlóg. Umframt at skula gjalda rættiliga fitt í Co2 avgjaldi, so er eisini ein serskattur uppá 50% omaná tann van- liga vinnuskattin uppá 28%. Við øðrum orðum gjalda oljufeløgini 78% í margi- nalskatti fyri at arbeiða á norska landgrunninum. Í Noregi er so eisini tann skipanin galdandi, at tað almenna eigur upp í 30% av teimum bestu lisensun- um. Hetta er ein serskipan fyri norska landgrunnin og er landins partur av oljuinn- tøkunum við hesum nógv stórri enn tað, sum Statoil stendur fyri. Umboð fyri norska olju- ídnaðin vísa á, at um part- urin hjá norska statinum í lisensunum varð minkaður, heyði tað eisini blivið meira áhugavert at gjørt fløgur á norska landgrunninum. Eis- ini verður víst á, at olju- feløgini eiga at fáa størri oki á leita á kring verandi felt, og haraftrat eigur útbjóðing at verða oftari. Føroyar ókent og harvið spennandi oki Nú fleiri av oljufeløgunum steðga ætlaða leiting í grannalagnum, í Norðsjón- um er spurningurin, um henda gongdin eisini kann fáa avleiðingar fyri áhugan fyri føroyska landgrunnin- um Vit hava spurt Alex Bu- vik. sum í dag starvast hjá SUM Í fy Uricitino 1 Oljufyrisitingini os Mangt bendir á, at marknaósemjan við bretar skjótt verður loyst. I næstu fara okkara politikarar at viðgera uppskot til kolvetnisskattalóg og í heyst fara teir at viðgera fyrstu utbjøding. 17 ár arbeiddi hjá ameri- kanska oljufelagnum Amo- co, hvønn tydning lági olju- prisurin og tær ymsu skerj- ingarnar hjá oljufeløgunum kunnu hava á áhugan fyri Føroyaøkinum. -Eg veit sjålvandi ikki, hvat oljufeløgini hugsa, men av ti at Føroyar kunnu koma at gerast ein nyggj oljuprovins, so fer gkið uttan iva at hava åhuga mill- um mong oljufeløg. Tað skal nógv henda, áðrenn tey taka seg aftur av økinum, men hetta hevur eisini nógv at gera við, hvørjar treytir føroyskir myndugleikar fara at seta oljufeløgunum, sum vilja arbeiða her. Alex Buvik vísir á, at hóast tað sjálvandi eru fleiri onnur øki í heiminum at gera iløgur í, so er Atlants- mótið og harvið eisini Før- oyaøkid ein heilt náttúrlig víðkan av Norðsjónum, har tað verður hildið ósannlíkt, at tað verða gjørd fleiri stór fund. Oljufeløg vísa eisini van- liga sokallaðum prospek- tivum nýggjum økjum stór- an ans, eitt nú tí tey kanska hava vónir um at finna stór felt. Skerjingar aðrastaðni raka ikki Føroyar Ben Arabo, stjóri hjá Ame- rada Hess í Føroyum heldur ikki, at nøkur orsøk er hjá føroyingum at óttast, at eitt felag sum Amerada Hess skal leggja árarnar inn í Føroyum fyri tað. at niður- skurðir verða gjørdir aðra- staðni og arbeiði stegðað. -Hvat danska økinum viðvíkur, so mugu vit ikki gloyma, at Amerada Hess júst er í ferð við at seta Syd Arne feltið í framleiðslu, og hetta er ein stór verkætlan. Hetta verður helst tað næst- størsta feltið í Danmark og fer undir framleidslu i år. Størsta feltið í Danmark er Danfeltið, sum framleiðir 80.000 tunnur um dagin. Hvat norska landgrunnin- um viðvíkur, so royna olju- felog og haraftrat eisini norskur oljuidnadur sum sagt at fáa stjórnina at linka um krøvini til oljuteløgini. soleiðis at karmarnir hesi arbeiða undir verða ødrvisi og lættari. Ben Arabo vísir eisini til tað, sum oljufyrisitingin hevur sagt, nevniliga, at eingi tekin eru til, at olju- felog vegna lágu oljuprís- irnar hava ella fara at taka seg úr føroyskum eki til fyrimuns fyri onnur øki í heiminum. Vit spurdu Ben Arabo, hverja trygd teir føroyingar, sum seta pengar í Atlantic Petroleum hava, at ikki eitt felag sum Amerada Hess ein dag verður keypt upp av øðrum og kanska tekur seg úr The Faroes Partnership. -Tað haldi eg ikki nakar skal bera ótta fyri. Sjálvandi kann eingin kenna seg 100% tryggan, men tað er ikki rætt at lata seg ræða her av tí, at skerjingar og nið- urskurðir verða gjørdir aðrastaðni. Øll umráðandi eru so ymisk. Tað, sum man ger í donskum sjógvi, vísir bert prioteringina í mun til onnur eki. Ben Arabo vísir á, at tað føroyska økid hevur als einki vid tad danska at gera, so ein må ikki fåa ta fatan, um felagið stedgar virksemi í Danmark, at hetta so eisini fer at henda i Føroyum. Hann heldur fyri, at felagið er kanska rættiliga nógv betri fyri enn nógv onnur. Taka vit so Freia feltid, sum er vorðið útsett orsakað av lágum oljuprísum, so eru eisini feløg sum Statoil við í hesum feltinum. Kolventisskattalóg fyri tingið í næstum Um eina viku ella so fer landsstýrið at leggja fyri tingid uppskot til kolvetnis- skattalóg. Uppskotið hevur verið til viðgerðar í Figgjarmålastyr- inum og liggur í løtuni til endaliga viðgerð hjá olju- målarådharranum, sum skal geva endaligt grønt ljós fyri uppskotinum. Tað er greitt, at hóast hetta uppskotið ikki fer at siga nakað um, hverjar ser- skattir landsstýrið fer at leggja oljufeløgini, so er kolveinisskattalógin = ein týðandi brikkur í ollum oljutalvinum. Tað er ti við Tá markið er komið uppá pláss, eftir ollum at døma um ikki so langa tíð, fer oljumálið inn í eina heilt nýggja fasu, nevniliga til fyrstu utbjødingina. Kortið vísir gråsonurnar, sum eru komnar av tveimum ymisk- um útleggingum av fiski- markinum stórum áhuga, at oljufeløg- ini bíða eftir tí útspælinum. sum føroyskir møgleikar koma vid. Uppskotið fer so eisini at hava ávirkan á, hvønn á- huga oljufeløgini fara at hava fyri at gera iløgur við Føroyar. Eru krøvini hørd og td. hægri enn tey hjá okkara grannalondum Bret- landi, Danmark og Noregi. so kann roknast vid, at oljufeløg fara at umhugsa seg fleiri ferðir, áðrenn tey gera av at bjóða her. Verða krøvini hinvegin rímulig. hvat tað so enn merkir, og verða tey á sama steði ella lægri enn krøvini í eitt nú Bretlandi, so kann hugsast. at ikki bert tey umleið 25 feløgini, sum í løtuni eru við í kapprenningini , verða við í endaspurtinum, tá útbjóð- ingin verður, men at eisini onnur feløg, sum enn bara standa á síðulinjuni og fylgja gogndina, koma sær uppí leikin. Tað er greitt. at ein útbjóðing á føroyskum oki. verður eisini tíkin við í sa- mlaðu metingarnar hjá olju feløgunum, tá tey skulu gera av, hvar tey vilja gera íløgurnar komandi árini T.d. er hugsandi - eftir at marknatrætan er loyst - at bretar fara at geva felos unum sera lagaligar treyti: fyri at fáa tey at bjóð: Hvítu sonuni, sum higar! hevur verið forboðið oki Spurningurin er so. hvorj treytirnar verða til somu øg, sum vit ynskja at b; í sama umráði men okkar megin markið. Ahugavert frætta. hvat landsstýrið f 1 at mæla til - og at hov: hvat tinemenn fara at 5 til uppskotið frá lands inum. verður