hósdagur 28. januar 1999síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri: | Marknaðardeild: | Jan Møller | Jonhard Hammer Blaðstjóri: | Dagbjørt S. Hansen Eiríkur Lindenskov | Fíggjarleiðari: Blaðfólk: Internet: www.sosialurin.fo Fyrimyndin CART gott. at politisku flokkarnir aftanfyri full- tianina lata teirra boð uppá framtíðar r koma í ljós. Vit hava hoyrt boð fólka- — lægri lonir, lægri skatt og eitt skert arsamfelag md = Øg 58 we Få D p g98å, =>”) Oo DD #53 0 <= 3 fer Ein av stóru fyrimyndunum hjá formanni Folka floksins á Tingi er Singapore. Singapore verður drigið fram í Dagblaðnum su-m eitt mynstur- samfelag. Tað kann væl verða, at tað er eitt mynstursamfelag, men mynstrið er heldur flekk- ut Tað er rætt, at Singapore hevur eina brutto- tjóðarúrtoku pr høvd, sum næstan — bara næst- an - er lika høg sum í Danmark. Tað er eisini rætt. at arbeiðsloysið og rentan er lág í Singa- nAra KVIC tt er rentan, eitt annað er mentan. Tan ment- Im liggur til grund fyri samfelagnum re er radikalt oðrvísi frá okkara. Singa- våi sama forsætismálaráðharra frá 1960 sum Dagblaðið so pent segði tað. di samfelagnum við harðari hond. Sonur ndan for sætis smálaráðharran Hsien Loong 984, at politikkur í Singapore er kk nakað man sjálvboðin fer uppí, man verður bjóðaður at koma uppí. Demokratisku traditión- Imar eru u sostatt i ikki heilt tær somu sum okkara Mannarættindi er eisini nakad, sum man sær eitt sindur oðrvísi uppá i Singapore. So seint sum 1994 mótmælti USA móti brotum á mann- a í í Singapore, tá ein amerikanskur | fe? idømdur 6 stokkasløg fyri at hava málað á ein bil 3 3 O 3 + når Kanska er omanty ristandandi júst tað. ið tiltalar OB. Tað er í hvussu so er alla æru vert, at hann fortelur For roya fólki hvorjar samfelagsfyrimyndir. hann hevur. Ikki ti, Fólkaflokkurin kann eisini læra eitt sindur av Singapore. M.a, at man noyðist at hava ein Landsbanka, og at rentu- spekulatión ikki er gagnligt fyri eitt samfelag. Lýsingin av Singapore í Dagblaðnum hesa vik- una var í so pen. Har var m.a. sagt, at eitt nú heilsurokt var á líka hogum stoði, sum í Norð- anlondum. Hettar er ikki heilt rætt. Einki Euro- peiskt land letur sambært The Economist minni enn 4% av brutttjóðarúrtokuni til heilsuverk. Singapore letur einans 3,6%. Hettar setur Sing- apore á eitt heldur ivasamt stoði saman við Haiti og Sierra Leone. Niðanfyri Trinidad & Tobago, Uganda, Kina og Egyptaland. Gaman tað ber til at hava eitt privat heilsuverk, men spurningurin er bert, um vit í Foroyum ynskja eitt samfelag, har ein arbeiðsmaður stendur till at missa hús og heim, fyri at fáa ráð til eitt nú hjartaskurð ella viðgerð móti krabbasjúku. ST hevur hevur gjørt eitt indekstal, ið metir um lívsgóðskuna í einum samfelagi. Hettar indeks- talið er samansett av 3 faktorum: bruttotjóðar- úrtoku pr íbúgva, partur av fólki, ið duga at lesa og skriva og síðst men ikki minst mettan livialdur. Øll Noråuriond hovdu eitt hægri lívsgóðskutal enn Singapore, ið liggur beint undir Barbados og Cypern. Singapore er óivað í tí frægara endanum av londum, um sammett verður við fjareystur, men Norðurlond eru nú einaferð frammanfyri. Tíverri kundi man freistast at sagt við OB, ið hevur ringt við at viðganga, at Norðurlendskur bland- ingsbúskapur nú einaferð hevur givið tey bestu úrslitini. Sosialurin Sveinur Tróndarson Dagny Joensen, Aki Bertholdsen, Turid Kjølbro | Niclas Johannesen Dagfinn Olsen John Johannessen | Ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen Argjavegur 26, Argir. Myndamenn: Jens Kristian Vang Ålvur Haraldsen Utgevari, uppseting og prent: Sp/f Sosialurin Bústaður: Postadr: Postsmoga 76) 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post 2 sosialurin.fo Føroyar og Grønland krivað undir fiskli- vinnuavtalu fyri 1999 Samráðing Førovar/Grønland um fiskiveidiavtalu fyri 1999 arand: rammuavtal- uni frå 27. mai 1997 hittust umboð fyri Føroyar og Grønland á fundi í Keyp- mannahavn í døgunum 24.- 25. januar 1999. Partarnit viðgjørdu fiskiskapin hjá hvørjum ødrum og mettu um gagnnytslu av tilfeing - inum í havinum. Eisini um øddu partarnir møguleikan fyri samstarvi á fiskivinnu- økinum t.d. vid Joint Ven ture ella øðrum samstarvi privat virk- Sams innan alment og semi Kongafiskur (Oceanic type) | Yårstundinum hjá NEAF i London hin 15.-20. nov ember 1998 varð heildar verðan av kongafiski í Irm garhavinum í 1999 ásett at vera óbroytt 153.000 tons. harav Danmark Grøn +0.000 tons. Før- hesum 4.500 tons, sum eisini kunnu veið- ast í grønlendskum sjógvi Føroyski parturin er ásettur upprunaliga grundað á m.a. søguligu veiðuna og vis- undarligar royndir, medan Grønland fær ein stóran part sum strandaland og grundað á nøgdina í grønlendskum sjógvi. Grønland letur næst- an alla sína kvotu til ES, Russland og Noreg. I 1997 og 1998 hava før- oysk skip veitt alla kvotuna og nakað meir í 1998. men nú er komið fram, at nógv av tí kongafiski. sum fæst undir 500 m. dýpi verður hildið at gera sami konga- fiskur (deep sea mentella), sum er á landgrunninum hjá Grønlandi, Íslandi og Før- oyum. Hetta verður orsøk til. at Føroyar so kunnu ger- ast strandaland og krevja, at Grønland. Ísland og Føroy- ar gera eina nýggj aumsiting sum strandalond og eina nýggja semju um býti og síðani fara til NEAFC fyri at áseta endaliga heildar- veiðu og býtið millum øll limalondini. Samráðingar um m.a. hetta mál verða í Brússel 10. februar í ár. Undir samrådingunum legði føroyska sendinevnd- in dent å, at fåa greidu å før- oysku sjónarmiðunum sum strandaland og at krevja eina ødrvisi umsiting og vegna Førovar og | i) fáa land) raa annað býtið fyri framtíðina. Eisini varð tikið fram málið um akustiskar ekkomåting- ar i Irmingarhavinum til tess at stadfesta nøgdir og fiska- slag, har dýpið er meira enn 500 m. og at stórri orka verður løgd í vísundaligu kanningarnar. Eftirsum heildarkvotan er ásett av NEAFC fyri 1999 varð eingin broyting gjørd í veiðikvotunum fyri 1999. Norðhavssild Grønland er ikki partur í norðhavssildini. men hevur í nøkur ár fingið tillutað 3.000 tons av foroysku kvotuni. Grønland veiddi 1120 tons i føroyskum sjogvi i 1998. Partarnir samdust um somu skipan fyri 1999. Royndarveida å djåpum vatni I 1998 kom ein skipan i lag, har eitt føroyskt skip fekk loyvi at royndarveida eftir svartkalva upp til 115 tons í Norðvestur Grønlandi. Royndin varð gjørd við troli og eydnaðist og alt varð fiskað. Eitt grønlendskt línuskip fekk loyvi at royna í for- oyskum sjógvi eftir brosmu og longu og hjáveiðu av toski og hýsu åvikavist 10 og 8%. Nøgdin varð sett til 100 tons av brosmu og 100 tons av longu. Skipið fisk- aði 97 tons og fekk so maskinskaða. Fyri 1999 samdust part- arnir um, at kvotan verður hækkað til 250 tons a brosmu og longu. harav 30% Kann verða toskur og hýsa. Somuleiðis hækkar føroyska svartkalvakvotan í Norðvestur Grønlandi úr 115 tons til 130 tons. Føroysk toskaveiða í Eysturgrønlandi Partarnir eru samdir um, at føroysk skip kunnu veiða tosk, brosmu og steinbít við 3 línuskipum tilsamans í 8 vikur og við eini hjáveiðu. sum er 100 tons av kalva og svartkalva. Toskaveiðan er ikki avmarkað i nøgd. Royndin er ein liður í at finna útav, um toskur er komin aftur í Eysturgrøn- landi, at royna 2 sløg av egningarmaskinu og at fáa eitt samstarv í lag, har grøn- lendskir sjómenn eisini eru við og læra at fiska við línu á djúpum vatni. Henda skip- an er treytað av, at Grønland harumframt fær eina minni kvotu av makreli í før oyskum sjógvi í 1999. Lodna og rækjur Tað hevur verið ein aftur- vendandi spurningur um at fáa loyvi at keypa lodnu frá Grønlandi og at fáa loyvi at fiska føroysku lodnukvot una frá Íslandi ella partar av henni í grønlendskum sjógvi. Eisini hevur gjøgn um ES verið roynt at fáa loyvi til. at føroysk skip kunnu handla rækjukvotu frá donskum skipum í Evst- urgrønlandi. Partarnir samdust um. at Føroyar skulu hava møgu lerkan at keypa kodnukvotu frá Grønlandi og at upp til helvtin av foroysku kvotuni í íslendskum sjógvi eisini kann veiðast i grønlendsk- um sjógvi. Grønland kann loyva ES eftir ynski frá Før- oyum at umseta kvotu frá ES-skipum til føroysk skip. Annað joint venture samstarv Aðrar verkætlanir um sam- starv millum føroysk og grønlendsk reiðarí vóru eis- ini vidgjørd. Visandi til galdandi lógir og reglur á hesum økjum er hesin spurningur ikki endaliga av- greiddur. Onnur mál Tað vóru fleiri mál av felags áhuga um samstarv innan NAFO og NEAFC um fundir, sum koma til við- gerðar. Hesi mál eru um kvotabýti (quota allocati- on). kæruneynd (dispute settlement), eftirlit á sjónum fundir ímillum fiskimåla- ráðharrar í Norður Atlants- havi, í norðurlanda hópi og innanhýsis. Eisini tosaðu partarnir um trílanda fundin (Grønland-Island-Føroyar) i Brussel 10. februar um kongafisk og svartkalva. I fóroysku sendinevndini voru Kaj P. Mortensen, fiskimálastjóri, Andras Kristiansen, deildarstjóri. og Jákup Sólstein fyri Før- oya Reiðarafelag.