fríggjadagur 5. februar 1999síða 11

Nr. 24 — 5. FEBRUAR 1999 tíðindablaðið 11 Jóhan P. Davidsen, yvirlækni, formaður í FAS og HD í organisatión Kollektiv-/konsensusleiðsla er ongin munadygg leiðsla Tá stóða verður tikin til, hvussu leiðslan skal mynd- ast, kunnu ymisk sjónarmið liggja til grund fyri hesum. Hesi kunnu vera politisk, fakfelagspolitisk, rationel, organisationsteoretisk, figgjarlig, hóttan um verk- fall o.s.fr. Sjúkrahúsverkið hevur eina játtan á fíggjarlógini upp á yvir 300 mió. krónir. Skattborgarin væntar, at hesin, hansara peningur, verður umsitin so, at sum mest fæst burtur úr til heilsufremjandi endamál. Tað er lagt upp til eina sokallaða kollektiva leiðslu myndað av leiandi yvir- lækna og yvirsjúkrasystir umframt sjúkrahúsleiðaran. »Kært barn har mange navne-. Við einum idylliseraðum orðavali, verður hesin leiðslustrukturur kallaður ávikavist kollektiv-, kons- ensus-, felags-, eindar-, trojkaleiðsla og o.sfr. Organisatiónsteoretikarin vildi heldur havt kallað hetta fyri eina bastard- leiðslu. Slíkur leiðslustrukt- urur er grundaður á, at ymisk fakfelagspolitisk sjónarmið vera umboðaði. Slíkur strukturur er neyv- an gagnligur fyri arbeiðs- plássi, neyvan heldur fremj- andi fyri virksemi. Tað var neyvan av tilvild, at landsins hægsti mynd- ugleiki ynskti at fara burtur frá tí kollektiva stýrinum til eina skipan við ráðharra- ábyrgd. Kollektivan leiðslu- struktur upplivir tú onga aðrastaðni í dag enn innan sjúkrahúsverkið. Síðani trojkaleiðslan sá dagsins ljós fyrstu ferð í Danmark í 1985. spjaddi hon seg ókritisk innan alt sjúkrahúsverkið har. Sami leiðslustrukturur hevur verið nýttur í Noregi. Ohóskandi viðurskifti/ fylgir av kollektivum leiðslustrukturi hevur havt við sær almennar gransk- ingar av hesum. Urskurður- in er samsvarandi og eru at síggja i Sygehuskommissi- onens Betænkning frå Dan- mark og NOU 1997: 2. Pati- enten først: Ledelse og organisering i sykehus ur Noregi. Nidurstødan er: »Ledel- sesformen fører ofte til an- svarsforflygtigelse. Enig- hed synes ofte at være et succeskriterium i sig selv og modarbejder mere vidtgå- ende og handlekraftige be- slutninger«. Sygehuskommissionen skrivar: »Ofte foreskriver ledesesregelsættet, at afde- lingsledelsen, i tilfælde af indbyrdes uenighed, fore- lægger sagen for sygehus- ledelseri. Faren ved denne konstruktion er, at afde- lingsledelsen snarere fejer det pågældende problem til side, end bringer sagen frem til afgørelse«. NOU tilmælir einstreingj- aða leiðslu, so tað ongantíð fyriliggur ivi um ábyrgdar/ myndugleikaásetan. >Sygehuskommissionen anbefaler, at der pá alle le- delsesniveauer sker en en- tydig placering af ledelses- ansvaret. Dette indebærer, at den udbredte trojkamodel og afdelingsledelsesmodel skal ændres«. Tad er neyvan ivi um, hvar rákið rekur, tá talan er um leiðslustruktur generelt. og innan sjúkrahúsverkið serstakliga. Hetta er í tráð við tilmæli í upprunaliga DIOS, sum bleiv viðmælt av táverandi landsstýris- manni í heilsumálum. Opið bræv til formansskap løgtingsins: Skapið virðing fyri logtingsarbeiðnum! Løgtingsins rødarapallur er mangan at líkna saman við kenda talarastólin í Hyde Park í Onglandi, bert við tí muni, at í løgtinginum eru tað bara tey >útvaldu<, sum kunnu týggja sær í orðum mótvegis restini av fólkin- um, uttan at hetta í nógvum fórum fær nakrar avleið- ingar. Tað sær ofta út sum at »gåttin« inn í løgtingið er sagað burtur, ella at for- mansskapurin ikki er til staðar. Tað sær ofta út sum at »gåttin« inn í løgtingið er sagað burtur, ella at for- mansskapurin ikki er til staðar. Men tað havi eg ilt við at trúgva, serliga tá ein lugsar um, hvussu nóg lesi gera burtur úr at greiða okkum vanligu borgarum rá, hvussu nógv meira krevjandi og týdningarmik- ið løgtingsarbeidid er, ennt að tann »vanligi« borgarin eggur eftir sær. At dyrka tykkara innanhysis dygdir, kunnu tit hava fyri tykkum sjålv! Vit hava áður beinleiðis vent okkum til formans- skapin í løgtinginum og mótmælt dyggiliga, at rød- arapallurin verður nýttur til ógrundað at loypa á og hunddálka starvsfólk í al- mennari tænastu, væl vit- andi um at talarin er vardur sjálvur, og tann ålopni ikki fær talað at á sama stað. Og satt at siga trúðu vit at hetta varð tikið til eftirtektar av formansskapinum. At åvisar politiskar kreft- ir her å landi hava sum sin bodskap at syndra alla al- menna umsiting og harvið tey fólk, sum starvast har, við tí endamáli, at kunna slúsa hetta yvir í privata »paradisid«, er harmuligt, og fara vit at ávara ímóti hesi gongd, samstundis sum vit mæla til at allar kreftir. sum vilja varðveita sam- haldsfasta samfelagið. sum vit hóast alt enn hava, stríð- ast ímóti hesum ráki. Men aftur einaferð hevur tað latið seg gjørt, at løg- tingsins rødarapallur kann verða nýttur til, at løgtings- limur fær loyvi til at føra fram síni primitivu politisku hjartamål, sum meira at kalla er ein sjúklig trongd at leggjast eftir fólk, sum starvast í almennari tæn- astu. Hesaferð við grovum og óundirbygdum skuldset- ingum um at fólk, sum starvast á Almannastovuni mestsum onki gera til nyttu og enntá verða løgd undir at fremja óreiðuligheit í ar- beiðnum. At just ein løgtingslimur skal seta fram hesar skuld- setingarnar, vísir best hvussu lítla virðing og hvussu lítið viðkomandi setur seg inn í vidurskiftini, sum ein sjálvur er við at smíða lógir fyri. Betri tøkk áttu hesi fólk uppborna frá poiitikarunum, hesi sum dagliga krógva undir torfør- um og krevjandi arbeiðs- byrðum, og sum leggja alla orku í at fylla karmarnar út í teimum lógum og áseting- um, sum just politikarin krevur. Tað átti ti at verið sjålvsagt, at politikarin heldur roynir at bøta um ar- beidsvidurskiftini, heldur enn at loypa ófantaliga og ógrundað á hesi starvsfólk. Skammið tykkum! Sjálvt um tað sýnist at vera sum at sletta vatn á gás at mótmæla yvirfyri for- mansskapinum i løgting- inum, tå hesin loyvir at rød- arapallurin verður nýttur til primitivan politiskan bod- skap, sum er at loypa á fólk, sum røkja sítt dagliga yrki i landsins tænastu, so verður tað enn einaferð gjørt her, samstundis sum vit eftirlýsa hvørja stóðu, ið onnur inn- an fyri >tinggátt< hava til slíka framferð. Slík framferð skapar júst ikki vaksandi virðing fyri politisku myndugleikunum, nakað sum ein hevði vænt- að at brúk var fyri. Gunnleivur Dalsgarð Annars vilja vit vísa á tað óhepna í. at sjúkrahúsleiðsl an velur út starvs fólkabólkar sum egnaðar at mynda eina dVISa kollektiva deildarleidslu, og harvið implicit, at aðrir starvs fólkabólkar ikki eru tað. A henda hátt marginaliserar sjúkrahúsleiðslan = aðrar starvsfólkabólkar og gevur teimum hervið eina undir- lutastødu á sjúkrahúsinum Niðursteða: Sjúkrahúsið skal oragniser- ast og rekast soleiðis, at sum mest fæst burtur úr játtanini til heilsufremjandi endamál Kollektiv-/konsensus- leiðsla er ongin professionel ella munadygg leiðsla í org- anisationsteoretiskum høpi. Tað má tykjast ikki sort løgið, at okkara sjúkrahús- leiðsla, ímóti tilmæli og viðmælum frá londum rundan um okkum, sum hava roynt tann kollektiva leiðslustrukturin og sæð og ávíst avmarkingarnar i honum, ætla at innføra just hendan. Tað er av stórum týdn- ingi, at ein, í einum fram tíðar leiðslustrukturi. skilir ímillum tað formellu leið una og leiðsluháttin í praks is. Vit ulmæla. at tann form ella leidslan er einstreingj að. Leiðsluhátturin eigur at vera í líki av samstarvs- leiðslu (team-work). miði andi ímóti at leggja út (dele gera) ábyrgdar-/myndug leikagki í víðast møguligan mun iðsl Referencer: Udfordringer í sygehusvæ- senet. Betænkning fra syge- huskommissionen. Sund- hedsministeriet 1997 Fokus pá sygehusledelse Majken Schultz. Munks- gaard 1997. NOU 1997: 2. Patienten først: Ledelse og organiser- ing í sykehus úr Noregi DIOS. Analyse af ledelses- og organisationsstrukturen pá Landssygehuset í Tors- havn. 1996 Bræv frá Læknaráðnum til Føroya Landsstyri. Mars 1996 TYFOON og KUMHO lamell- og pikadekkini VIT SKIFTA OG: AVBALANSERA BBR SERVICE 620 Runavik Tlf. 449111 - Fax 449011