mikudagur 24. februar 1999síða 6

6 tíðindablaðið Nr. 37 — 24. FEBRUAR 1999 } --Enh ber ik Vic ec om i urnar helst ræðtiliga avmarkoður æntaðum forkumningar- og leitir av hesumåri sigur landsstýrið m.a. í viðmerkingunum til døpskotid til lagt fyri tingið í farnu viku Landsstýrið lagt kolvetnis- skatkalófina Bl logtingið PA Á ui sum tað i pgss 10 ken so verði hut + 1garvirkse m åen Í tí tíðar: +æ n } Á FJ feitdi í år. SKE num, sum er eftir A EMUslog, sum arð M IDDSk 5 Ju g flyt erdd K C ið Ski e eið ng Ol ØK eg vu al ð t S virkse C ci ec gJØr innad i føroyskum I sjoØKI Og føroyskum I anlandsstødi: í ødrum landi. millum annað í tess SJÓÐKI Og I åinlandsstødi, soler hetta V iðvíkur einum oki, ið nr. 1, og í øðrum | so er. at kolvetnistram- eiðsla heilt ella lutvíst er dir føroyskum myndug- eika sambært avtal við tílíkt annað land: 3. Í n økjum enn te >vnd eru í nr | at flyta kolvetni i rørleidingum, tå Folkaflokkurin leidir : 'olka ifl hevur at staðin fyri sum ) kkurin stendur fyri, við teimum rættindum sum føroyingar eiga sambært rikisfelags- skapinum við utgangsstødi í »Danmarks Riges Grund- lov« 4 At Tjóðveldisflokkurin setur alt uppá spæl fyri at fremja loysingina, kosta hvat tað kosta vil, tað er væl skiljandi. Teir mega halda fram og látast at trúgva uppá egnar ætlanir. Fólkaflokkurin, sum hev- ur landsins leiðslu um hendi, leiðir Foroya fólk í éføri. Tað er hann, sum loyvir fullveldisætlanini at n oki. ið kemur undir 2 t 1 t ella nr. 2. tå skattingin € skilað Føroyum sam annað land bært avtalu við skynsøm skatting Í viðmerkingunum verður ] ilið við er a undi av inn fram 1 (olju g dropa TØroy sk nað í sjó umøki, millum an oki og meginlandsstødi løtuni er nógv virksemi við at leita eftir og framleiða kolvetni í Norðsjónum og fyri Hetland. Farnu ru skattaskipanirnar í Dar merk, Noregi og Bret- landi broyttar meira og minni, og hetta avmyndar m.a. skiftandi vánirnar fyri inntøku av at framleiða kolvetni. Menningin hevur skift ímillum at vaksa og minka skattin Skotið verður upp, at inntøka av kolvetnistram- leiðslu verður gjørd upp oheft av inntøku. ið stavar frá øðrum virksemi. Upp- skotið hevur eisini í sær reglur, sum tryggja. at For oyar kunnu skatta inntøkur í sambandi við leiting og framleiðslu, hóast inntøkan eftir vanligum reglum um skattskyldu ikki hevði verið skattskyldug í Føroyum. Í hvønn mun víðkaða skatt verða gjøgnumførda. Tað er Fólkaflokkurin, sum loyvir øllum hesum at henda, sum kemur at taka grundarlagið undan føroyska samfelag- num. Hesir siga fyri Foroya fólki, at ongar broytingar verða av tydnin; gi, og at vælferdin ikki verdur åvirk- að skeiva vegin. Hetta er at føra Føroya fólk bak ljósið. so tað munar Allir føroyingar vita væl, at fullveldisætlanin byggir á kyksendi, at út við helvtin av búskapinum hvílir á ríkisfelagsskapinum, bæði beinleiðis og óbeinleiðis. Eisini vita allir føroyingar, sum vilja vita tað, at tann sosiala trygdin, og trygdin annars hvørvur sum døgg fyri sól, sama dag sum før- oyingar melda seg út úr Grundlógini. Hetta er bara logikkur, soleiðis eru spæli- reglurnar nú bara einaferð. Um vit eru erlig fyri okk- um sjálvum, so má viður- skyldan kann fáast igjøgn- um. er tó treytað av teimum avmarkingum, sum feldar eru niður í teir tvískatta- sáttmálar, sum Feroyar hava gjørt Lógaruppskotið fær gildi 19. februar 1999, og ér galdandi fyri inntøkur, vunnar henda dag og eftir henda dag Karsten Hansen. figgja málaráðharri vísti undir framløguni av uppskotinum á. at tað í løtuni verður arbeitt við sjålvstødugum lógaruppskoti. sum hevur serligar reglur um álíkning innkreyjing. eftirlit og ann- að. Hann vísti síðani á, at uppskotið um at skatta inn- tóku í sambandi við kol- vetnisframleiðslu = hevur tvey endamál: Reglur um skattskyldu, sum eru í van- ligu skattalóggávuni, hava ikki beinleidis vid sær skatt- skyldu fyri vinnuligt frå- landsvirksemi. Vid hesum uppskoti verður sligið fast, at vinnuligt virksemi i sambandi vid kolvetnis- framleidslu (undir ti eisini forkanningar og leitingar) kemur undir skatt, hóast talan er um frálandsvinnu. Í aðru syftu skal ein kolvetnisskattalóg verða við til at áseta alt skattastigið fyri sjálvt virksemið i sambandi við at framleiða og selja kolvetni. Endaliga skattastigið má kortini á- setast við stødi í nógvum øðrum vidurskiftum, sum ikki eru endaliga greidd enn.Ti má verða gjørt greitt, at við lógaruppskotinum et stóða ikki endaliga tikin til, á hverjum stigi heildarskatt- ingin skal vera vísti lands- stýrismaðurin á Foroya fólk eigur kolvetnistilfeingi Víðari stendur í viðmerk- ingunum at tað er heilt greitt, at Føroya fólk eigur kolvetnistilfeingið í for- oysku undirgrundini, og tað at brúka slíkt náttúrugivið tilfeingi kann hava óvanliga stórar inntøkur við sær. Í summum fórum verðurtað ti rímiligt at leggja stórri skatt á slíkt virksemi enn á vinnuvirksemi annars. Sum kunnugt hava summi lond eisini ymsan serskatt á kolvetnisframleiðslu. Hetta uppskot ásetir sum åtgangsstødi bara skatt, ið samsvarar við vanligan fel- agsskatt. Seinni - men framman undan fyrsta útbjóðingarumfari - verður stóða tikin til, um eisini er tørvur á og møguleiki fyri at seta ein serskatt inn í skattalóggávuna. Jarðfróðiligu metingarnar undantiknar, er skattastigið at rokna millum eitt av týdningarmestu viðurskift- unum. ið oljufeløgini hugsa um, áðrenn avgerð verður tikin um at søkja um loyvi í føroyskum oki. Asetti skatturin í skatta- lóggávuni má í hesum sam- Føroya folk í oføri kennast, at skipanin, sum vit hava, er ein av frælsastu skipanum, sum finnast. Hon ber i sær alla ta trygd og frælsi, sum eitt framkomið samfelag eigur at hava. Hvat er tað, sum vit for- oyingar ikki fáa gjørt fyri núverandi skipan? Hetta svar fáa vit ongantíð. av góðum grundum. Tí verandi skipan er so rúm og fræls, at næstan alt letur seg gera. Hon gongur líka at loysing- ini, um tað er tað, vit ynskja. Føroyingar mega steðga fullveldisætlanini hjá lands- stýrinum, jú fyrr, jú betur. Síðan fara undir ta realist- isku nýmótansgerð av við- urskiftunum í ríkisfelags- skapinum, sum Sambands- flokkurin hevur mælt til. Tað fer at gerast meira eyðmýkjandi fyri føroying- ar at bakka burtur úr aftur fullveldisætlanini, jú longur tann sokallaða fyrireikingin er komin. Og at bíða til landsstýrið hevur endað samráðingarnar við Dan- mark um at melda Føroyar åt år rikinum. Tad fer sanni- liga at verða ein eyðmýkj- andi stóða fyri føroyingar, tá at venda við aftur. Tí er tað ábyrgdarleyst av Fólka- flokkinum at seta føroying- ar í eina sovorðna støðu. Edmund Joensen, form. Sambandsfloksins Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjarmálum legði fríggjadagin uppskot fyri tingið til kolvetnislóggávu bandi síggjast í samanhangi við fleiri onnur viðurskifti. Stødutakan til ein møgulig- an serskatt stendur óloysi- liga saman vid teimum krøvum, sum annars verða sett oljufeløgum, tá ið loyvir verða latin, sum til dømis møgulig nytslugjøld (roy- alty), møguliga borin lut- tøka hjå landsoljufelagi, ar- beidsskyldur og annad. Bu- skaparliga byrdan frå heildarkrøvunum skal verða sammett við metingarnar av útlitunum í útbjóðaðu økj- unum, og í hesum sambandi er neyðugt, at oljuleiting kring Føroyar vísir seg at vera kappingarfør við íløgu- møguleikar, ið eru at finna aðrastaðni. Við øðrum orð- um skal heildarprísurin á "vøruni” verða borin saman vid, hvussu góð "vøran" er, men eisini við prís/góðsku á "vørunum"”, sum verða bjóðaðar út av øðrum lond- um. ið bjóða oljufeløgum at gera oljuleitingar verður sagt í viðmerkingunum. Kunnu koma við ødrum logum Landsstýrið hevur gjørt rættiliga nógv burtur úr við- merkingunum til tær ymsu greinarnar í uppskotinum. Annars vísir landssstýrið á, at tað er vitandi um, at hetta uppskotið hevur við sær, at skattlig viðurskifti í verandi skattalóggávu kanska eiga at broytast. Aftrat hesum kemur, at í uppskotinum er stóða ikki tikin til, hvussu spurningurin viðvíkjandi avtókukostnaðinum skal verða loystur skattliga. Lagt verður tó aftrat, at ar- beitt verður við hesum trup- ulleikum, og har tað verður hildið neyðugt, verður lóg- aruppskot lagt fram undan fyrsta útbjóðingarumfari. Greitt verður síðani frá um høvudsmålini í upp- skotinum og er eisini eitt yvirlit yvir líknandi skattlig viðurskifti í fleiri av okkara grannalondum. Inntøkur og fyrisiting Landsstýrið sigur annars í viðmerkingunum til lógar- uppskotið, at tað í løtuni ikki ber til at gera nakra meiningsfulla meting av stødd á framtíðar inntøkum í sambandi við inntøku- skatting eftir hesum lógar- uppskoti. Umráðandi er at hava í huga, at enn er ongin dag- festing á fyrsta útbjóðing- arumfari, og frammanundan ber ikki til at vita, hvussu stórur áhugin er fyri at leita í føroyskum øki, tå ið møguleikar verða til tess. Treytað av nógvum viður- skiftum - av hesum ráða Føroyar bert fyri einstøkum, kann áhugin liggja ímillum antin at verða rættiliga avmarkaður ella at verða stórur. Enn ber ikki til at vita á nakran hátt. um leiting fer at geva fundir (olju- ella gassfelt. blaðm.). sum tað loysir seg at framleiða. I besta føri kunnu framtíðar skattainntøkur gerast rætti- liga stórar, tó kunnu hesar somuleiðis verða lítlar og ongar. Hóast kolvetnis- skattalógin kemur í gildi í år,. so verða skattainntøk- urnar helst rættiliga av- markaðar av væntaðum for- kanningar- og leitingarvirk- seminum í tí tíðarskeiðin- . um, sum er eftir av hesum ari. At enda verður víst á, at útreiðslur í sambandi við fyrisiting av kolvetnislógini verða eisini avmarkaðar, áðrenn ein verulig leiting og møgulig framleiðsla verður byrjað. Tað er umráðandi ikki at byggja upp eina stóra umsiting, í kanska slettir ikki verður brúk fyri. Tó er ein ávís fyrisiting sett í verk, og málið er at hava eina dugnaliga (tó avmarkaða) fyrisiting, sum eftir rímu- liga stutta freist skal kunna byggjast upp til at umsita álíkning og eftirlit við ein- um stórum virksemi, skuldi tað verið neyðugt. paper