leygardagur 27. februar 1999síða 14

tidindabladk Nr. 40 - 27. FEBRUAR 1999 Ólógligur MP3-tónleikur blómar millum teldu- og internetbrúkarar. Plåtufeløgini hava sett hart móti hørðum, men líka hjálpir, og nú merkist útbreiðslan av ólógliga tónleikinum á fløgusøluni Ólógligt internet 1 ir Haraldsen tónleikur blómar á im. A hvørjum horni 1ast sangir í tí nýggja MP3- natinum, og plåtufeløgini fáa kki steðga útbreiðsluni av hes- lógliga tónleiki IA eiri londum er fløgusølan að, og fimm tey størstu gin í heiminum leggja saman við teldufyritøkuni K fo 101Ø 3 [BM fyri at fáa bilbukt við eikanum. Og 400 kendir nni kendir tonleikarar í t eitt átak fyrr mentið at virka upulleikan nleikurin at reiva seg enn neira, kann tað fáa álvarsamar avleiðingar fyri piatuteløg og tónleikarar Eisini føroyskur tónleikur finnst á internetinum, og hóast tað ikki enn merkist á fløgusøl- uni í Føroyum, heldur størsti Hvat er MP3 MP3 er eitt nytt format til at goyma digitalan tonleik og digitalar mydir. Tónleik- ur goymdur sum MP3 fyllir nógv minni enn tónleikur á eini vanligari fløgu. Ein vanligur sangur á eini fløgu fyllir vanliga millum 30 og 40 Megabyte (MB), meðan ein MP3-sangurin fyllir millum 3 og 5 MB. Sjålvt um MP3-tónleikur fyllir nógv minni enn fløgu- tónleikur, er góðskan nær- um tann sama. Av tí at MP3-sangir fylla so lítið, ber til at go,ma ein hóp av teimum á telduni, og tað ber til at flyta teir um internetið — frá einari teldu til aðra uttan trupulleikar. MP3 hevur ført við sær ein heimsumfatandi stuldur av tónleiki, sum verður lagdur á internetið, har ein og hvor kann taka teir inn á sína teldu heima við hús, og so spæla sangirnar gjøgnum telduna. MP3-tónleikur finnst á hverjum horni á internetin- um, og eisini føroyskur tón- leikur finst millum útboðið. floguútgevarin í landinum eygað við trupulleikanum og ætlar sær at sláa til, um tað verður neyð- ugt Tað ber til hjá einum og hverj- um teldueigara við internet- sambandið at verða við í spæli- num um ólógliga tónleikin. Tað skal ikki tað stóra hegnið til at fáa tónleikin inn á telduna og at spæla hann haðani Kollveltandi týskur teknikkur MP3 teknikkurin, sum ein týsk- ur granskingarstovnur sigur seg standa aftanfyri. hevur útbreitt ólógligan tónleik, sum tað ongantíð áður hevur verið at sæð. Í grundini hevur MP3 verið ein kollvelting fyri fleiri partar av tónleikaheiminum, og tað sæst ikki minst á ansinum, sum plåtufeløgini nú geva hesum slagi av tónleiki. Orsøkin til at MP3 hevur giv- ið ólógligum tónleiki vind í seglini er, at formatið loysir tveir avgerandi trupulleikar hjå brúkarum av ólógligum digital- um tónleiki. Fyri tað fyrsta fyllur ein sang- ur í MP3 bert ein tíggjundapart av tí, sum ein sangur, sum liggur á eini vanligari fløgu, ger, hóast góðskan nærum er tann sama. Og tað gevur einum og hvørjum teldueigara møguleika at leggja hópin av MP3-sangum, sum vanliga fylla millum 3 og 5 megabyte, á harddiskin á teld- uni. Teir kunnu so spælast gjøg- num telduna og telduhátalar- arnar. Harafturat ber til at flyta hendan tónleikin runt á inter- netinum, og tað skal lítið hóva- sták til fyri at fáa nýggjastu hittini niður av internetinum og á telduna í kamarinum hjá ein- um og hvørjum tannáringi. Møguleiki er eisini at flyta sang- irnar yvir á eina fløgu, sum so kann sendast víðari, ella at gera Ólógligur tónleikur er í umfari sær sínar egnu MP3-sangir við serligum forriti á telduni. Sum at stjala í fløguhandli Stóru altjóða plátufelggini eru seinastu mánaðirnar lopin á fótur, og herða nú stríðið móti ólógliga tónleikinum. MP3- tónleikurin á internetinum er nú so útbreiddur, at hann ávirkar fløgusøluna, og tað er tå plåtu- feløgini merkja tað, at tey veru- liga vakna. Eitt av løndunum, har fløgu- sølan er minkað, er Danmark. Í januar mánaði var skrásetta fløgusølan seks prosent lægri enn sama mánaða í fjør. I Dan- mark verður eitt beinhart stríð ført móti ólógliga tónleikinum á internetinum. Tað er rættinda- felagið hjá plåtufeløgunum, IFPI, sum gongur á odda í hes- um stríði. Seinasta hálva árið hava trý fólk róð runt á internetinum við tí fyri eyga at finna ólógaligan tónleik, serliga á donskum heimasíðum. Og higartil eru fleiri enn 200 heimasíður stongdar, og 7 fólk hava fingið endurgjaldskrav á nakkan, tað størsta 30.000 krónur. Vit fara eftir heimasíðum, har MP3 tónleikur finst, og heimasíðum, sum hava leinkjur til aðrar heimasíður, har ólóg- ligur tónleikur finst, sigur Jakob La Cour frá IFPI. Hann er ein av teimum, sum hevur luttikið í arbeiðnum hjá IFPI. Higartil hevur í flestu førdum verið nokk at hótt fólk við end- urgjaldskravi fyri at fáa MP3- tónleik og leinkjur til MP3- tónleik av internetinum, men so hvort sum fólk gerast meira varug við, at MP3-tónleikur er ólógligur, ætla teir at innføra aðra mannagongd. — Í framtíðini fara vit ikki bara at noyðast við at biða fólk taka tónleikin av netinum, tey fáa eitt endurgjaldskrav so skjótt vit millum føroyskar teldubrúkarar á internetum og á fløgum