leygardagur 27. februar 1999síða 17

Nr. 40 - 27. FEBRUAR 1999 tíðindablað & - Føroyar eru eitt ríkt land mentunarliga. Her eru fólk, sum duga at skriva, syngja, kveða, mála og mangt annað. Nú tørvar okkum ein mentunarpolitikk, sum tilvitad gongur út uppá at menna lívsdygdina hjá forovingum. vilja keypa, men tá doyr myndlistin. Tíverri er tað ikki so, at tað eru tær bestu myndirnar sum selja. Føroysk myndlistafólk hava uppiborið at fáa betri umstødur Vit hava eitt gott samstarv við Menta málastýrið og vit fola, at vit sita somu megin borðið. Einki er vunnið við, at vit klandrast og at misunna øðrum. sum fáa Vit fáa tað oll betri um eitt nú mentanin á bygd fær tað betri og til dømis holi at sýni fram. Vit verða oll ríkari um Fo »royar verði eitt land mentunarliga, og tað eru vit ikki í løtuni. Fólk í útjaðaraðkjunum hava í dag ov fá mentunartilboð Samstarva vit kunnu vit skapa karmar rundan um mentanina, ið ger. at fólk skilja. at fyri hvørja krónu. ið verður latin ment- anini kemur í øllum fórum tað tvífaldaða aftur. At vit fáa stuðul er nytt, og yvirhøvur tað. at mentanin verður tikin í álvara er nakað nýtt. Mentan hevur altíð verið eitt umráði. sum fólk halda gongur av sær sjåh um, men veruleikin er, at uttan pengar kann mentanin ikki mennast, sigur Astri Luihn Føroysk Myndlistaf6lk er limur í fleiri elagsskapum. eitt nú NKF ella Nordisk He Forbund, ið arbeiðir vid, et norður lendsk myndlistafólk gera framsyningar saman, og BIN, ið er fakfelag fyri norður- lendsk myndlistafólk Listafólk eiga at fáa prýðisuppgávur I øðrum londum letur tað almenna ein åvis- an prosentpart av samlaða kostnaðinum til prýðisuppgávur til listafólk, vanliga 1-2 % tá ið bygt, umbygt ella umvælt verður. - Okkara ynski er, at tað almenna hugsar um listina og okkara listafólk, tá ið tað byggir ella umvælir. Tað lønar seg at brúka pengar til mentan og list, tí eg veit. at fólk verða meiri produktiv betri og vakrari hølini og umstødurnar eru. Hetta er als eingin útreiðsla sum aðrar, ið ikki síggjast aftur. Føroysk myndlist og listafólk fáa góð ummæli uttanlands. Vit eru ikki aftan fyri í mun til onnur lond hóast vit eru færri í tali, heldur Astri Luihn. - Seinastu tíggju árini eru fleiri ymisk listafólk komin og vit síggja fleiri teknikkir enn fyrr. Vit síggja oftari tekstillist, leirlist, fleiri grafikarar eru komnir og fleiri blanda fleiri teknikkir saman. Yvirhøvur er tað meiri blandað nú og tað síggja vit eisini uttanlands. Tey yngru listaf6lkini hava ein ødrvisi máta at úttrykkja seg uppá enn tey eldri, fyrr var illa. Men hóast Ingólf av Reyni er ein tann elsti listamadurin í Før- oyum fylgir hann væl við tíðini. Hann er partur av síni samtíð í listini Hvort ættarlið hevur sítt forum Astri Luihn var ein teirra. ið var við til at geva mentunartíðarritið Brá út. Ritið kon út eima til tvær ferðir um árið í 10 ár Vit vóru eitt ættarlið tólki. sum vóru intellektuell og sum hildu tað vera um ráðandi at hava eitt tíðarrit. har vit kundu tosa breitt um mentan. Vit búðu í ymiskum londum. men vit komu kortini ofta saman og vit høvdu eitt umhvørvi, ið brendi fyri at hava intellektuell orðaskifti og at geva ritið út sum eitt forum fyri eitt mentunar kjak Hvort ættarlið hevur sítt egna forum Brá var okkara forum og 10 ár er leingi at halda saman um eitt tíðarrit. Vit royndu at fáa yngri fólk at tak að var torført yvirtaka nakað, sum onnur høvdu skapt og givið ein stil. Ættarliðið, sum er virkið í mentunarlivinum nú. eigur at skapa sítt egna forum, har tey diskutera, intellektuelli sera og kritisera. Tað føroyska demokratiið hevur brúk fyri einum forumi og at tey yngru fólkini koma við sínum. Ung fólk balla ikki so væl orðini inn sum eldri Tey ræðast ikki fyri at verða hvassorðað. Tað gjørdu vit heldur ikki fyrstu árini, men so blivu vit eisini eldri og so líðandi sóu vit ikki so svart/hvítt uppá tingini. Tað er strævið at geva eitt slíkt tíðarrit út so leingi. Hvorki tey, sum skrivaðu ella vit sum góvu út, fingu eitt oyra afturfyri. Tað gongur eina tíð, men tú orkar ikki at halda fram. Onnur Norðurlond lata ískoyti til mentunarlig tíðarrit. Hevdi so verið í Føroyum høvdu vit fingið eitt betri tidarrit, betri mentan og betri demokrati. a við, men I Teir vísa ein vilja Fyri 16 árum síðani skrivaðu Astri Luihn saman við manninum Eyðuni Andreasen eina grein í Brá við yvirskriftini „Tørvar okkum ein mentunarpolitikk“. Greinin var hvassorðað og greinskrivararnir løgdu før- oysku politikararnar undir hvørki at hava åhuga ella fatan fyri mentanini. I dag heldur Astri Luihn, at broyting er komin i. - Tad hevur tikid alt ov langa tid til at fåa eyguni hjá fólki upp fyri, at mentan kostar. Vit vita um rithøvundar, sum sita við stórum lánum, tí teir hava givið eina bók út. og at listafólk arbeiða í k ti tey ikki hava ráð til nakað. Vit eru við at koma burtur frå tí teirri fatanini, at jú Verri lista fólk hava tað. jú meiri skapa tey verður ikki betri av, jú minni pengar ert Fatanin hjá føroyskum politikarum fyr øldum atelierum at broytast mentanini er við Teir visa eir vilja til at fáa ein orðaðan mentunarpolitikk og vit bíða spent eftir virkisætlanini, ið kemur í summar. har umsitingin og politik ararnir viðgera mentanina sum eina Tað tekur tíð at fáa eina vend í innan eitt oki sum ment: tað verður ikki eftir einum art, at vit faa nógvar pengar á flggjar lógini til mentan. Vit noyðast alla tíðina at upplýsa, tosa saman og sannføra tey fålkini, ið ikki trúgi at fígg arpolit tikkurin el in málið er li vsdygdin. Og kemur inn. Vit sig; mina og d Uppa, egurin, me y ta Asi har mentanin it tey londini og økini, sun dent og orku á mentan. blom flyta hagar Astri Luihn heldur. at tað er týdningar mikið. at tey. sum fyrireika ein framtíða føroyskan mentapolitikk hoyra allar partar innan mentunarlívið. Endamálið við einum føroyskum mentapolitikki skal vera, at vit oll skulu fáa eina betri livsdygd - Tað er umráðandi, at tað ikki bert verður lurtað eftir teimum. ið við albogum tosa sína sek. Myndlistafólk eitt nú mugu minn- ast til, at tað ikki bara er myndlistin, ið hevur tydning. Øll føroyska mentanin eigur at verða umboðað. Samstarva oll innan mentunarlívið rokni eg við, at pengarnir til mentanina verða fleiri. - Gamla tradisjónella mentanin, eitt nú dansifeløgini, má ikki gloymast. Í dag verð- ur hon brúkt retoriskt og sum eitt flagg, ið Íkast til orðaskiftið um mentapolitikk Hetta er triðja samrødan í eini greinarød um ein føroyskan mentapolitikk, landsstýrið í samgonguskjalinum hevur sett út í kortið skal orðast við stødi í mentunarálitinum frá 1996, Avmarkaður marknaður. Vit fara í samrødum og greinum at geva eitt íkast til orðaskiftið um ein framtíðar mentapolitikk. Komandi leygardag verður samrøda við Guðrið Poulsen, keramikara Mynd: Jens Kr. Vang. vit kunnu veitra við á Ola til dømis, at tann tradisjónella mentanin er ikki við i LISA. ið er felagsskapu! skapandi folk Før k Har er k« leikur, arkitektar. myndlistafólk in. ið umbodar førovska I A og rlógi faa I et í og ne tel EINSIN KVÆGIS Te TU SO St ik e var bruk | | Olavsøku Vit} wsikalsk N Førovum. Si | ferðaðist eg runt og tók føroyskan dans upp Tá vóru skiparar. sum dugdu at broyt: kvædaløgini, og dansifólkini kendu fi brigdini. Ein skipari sum Martin Tórgarð broytir eitt kvæðalag frá byrjan til enda og hetta er eitt mál. sum tú mást læra teg. At eitt kvæði verður kvoðið við sam fr byrjan til enda er heilt fremmant fyri for oyska dansin Foroyingar i brúka førovska dansi sum eitt tjóðskaparligt súmbol. men vit hava ikki skilt. at tað eisini er eitt móður við. Føroyingar hava bara havt áhuga fyri at varðveita orðini í kvæðunum. men tey dansinum tónleikur og eru bert tridingurin av foroyska Foroyskur dansur er dansur, orð Vit eiga eisini ein sera vakran sálmasang í Føroyum, eina flotta religiøsa musikalska tradisjón sum næstan onga aðra stadni, men ungfólk í Føroyum hava bert hug at syngja gospel. se skilji ikki, hví hesi ungfólkini bara hava hug at taka tað til sin, sum er útlendskt. Gospel verður ongantíð eins og ein lutherskur sálmatóni føroyskur, sigur Astri Luihn at enda í viðtali