týsdagur 2. mars 1999síða 24

26 tíðindablaðið 8 Fr Nr. 41 — 2. MARS 1999 SEV-stjórin heldur løgting, landsstýri og um- boðsneynd fyri tað turra spott! ski Tormøður Dahl skrivar 1. FNU heitir á avvarð- andi myndugleikar at steðga Eiði-3 verkætlanini Undir heitinum >Eiði-3 verkætlanin má steðgast< sendi FNU (Foroya Náttúru og Umhvørvisverndarfelag) í nov. 1996 eitt álit til løg- tingið. landsstýrið. umboðs- nevnd SEV's og SEV stýr- ið. har víst varð á, at tað var umhvørvisliga, tøkniliga og buskaparliga skeivt at fremja ætlanina. ti Tad heyði als ongan skund a um framleiðsluna. tí an (tá) var á somu legu 11 árum síðani er í dag áframt sum fyri 1] árum síðani tvs. sum í 1987/88) b. Eið e ni Q s€ ant K ON dand d. Eiði n er tøkniliga g búskaparliga skeiv. tí tað finnast í allar mátar skila- betri útbyggingarmeguleik- ar í útnyrðingspartinum av Eysturoynni. ið geva 2-3 ferðir so nógva orku sum Eiði-3 fyri uml. sama kostn- að, og har tey skaðiligu árinini av útbyggingini á náttúru og umhvørvi eru minimal. (Framsetingin her var m.a. grundað á seinastu avfallsmátingarnar ( 1994) í økinum, frá dagførdum eindarprisum frå m.a. byrg- ingini i Villingardali. frá framdu Eiði- | útbyggingini og frá kanningum á stað- num) 2. SEV velur ta um- hvervisvandamiklu ýrastu loysnina Eiði-3 verkætlanin er mett at geva uml. 11 mill. KWh fyri uml. 111 mill. kr. (uttan byggilánsrentur) — tvs. kr. 10,- pr útbygdan kWh/år. FNU-verkætlanin er mett at geva 30 mill. KWh fyri uml. 129 mill. kr. (uttan byggilánsrentur) — tvs. kr. 4,30 pr utbygdan kWh/år. Vindmyllur vildu sambært álitið komið uppá í mesta lagi kr. 3,- pr útbygdan kwh/ár. Tá var roknað við atein 1.000 Kw mylla fram- leiddi uml. 2,5—3 mill. KWh pr ár og kostaði — høgt mett — uppsett og íbundið há- spenningskervið o.u. 7 mill. kr. Hetta merkir at 4 vind- myllur á 1.000 KW fyri tilsamans o.u. 28 mill. kr. høvdu givið líka nógva orku sum øll Eiði-3 verk- ætlanin (ið sum nevnt er kostnaðarmett til 111 mill. kr., men sum helst tå av- tornar neyvan fer undir 150 mill. kr.) Eg skal venda aftur til loysnina vid vindmyllum. 3. »Rættid f...... lítla- fingur - og hann tekur alla hondina! Sum kunnugt hevur SEV í hyggju at útbyggja alla vatnorkuna í útsynnings- partinum av Eysturoyuni — tvs. partin millum Funn- ingsfjør0/Skålafjørd = og Sundini. Vatnið úr ollum áunum oman fyri uml. 150 m hæddarleguna skal flyt- ast gjøgnum tunlar — uml. 40 km tilsamans!!! — til Eið- isvatn og harfrå til eitt kraft- verk (>Eiðisverkið<) við sjóvarmálan niðan fyri vatnið Verkætlanin er býtt í 4 I Eiði-1 (14.7 GWh), Eiði -2 (18.6 GWh). Eiði-3 IIGWh) og Eiði-4 9 IGWh). Her fevna Eiði- I og Eiði-2 um áirnar. ið enna í Sundini. meðan Eiði-3 og Eiði-4 fevna um tær. ið renna í Funnings- fjørð og Skálafjørð. Eiði-1 gongur suður til og við av- fallsøki0 til Trogará og Eiði-3 til og við avfallsøki0 til Berkhellá. Onkur vil kanska undrast yvir. hví SEV nú alment upplýsir, at Eiði- | gevur 21- 22 GWh. meðan tað í út- byggingarloyvinum bert er talan um 14,7 GWh. Or- søkin er heilt einfalt hon, at SEV heimildarleyst hevur víðkað Eiði-1 til eisini at fevna um uml. 1/4—1/3 av Eiði-2! »Eidisverkid« varð sett í rakstur 28. apr. 1987. Tá var bert tann norðari tunnilin í nýtslu. Syðri tunnilin varð liðugur >til jólar 1988 og tikin í nýtslu eftir ársskift- ið< (sambært skriv 30.07.97 frá SEV til Yvirfriðingar- nevndina). 23.02.88 hevði SEV sekt Fridingarnevndina fyri Eysturoynna um at fåa loyvi at víðka tunnilsboringina suður til Skålå. Umsóknin varð ikki gingin á moti, og SEV kærdi (12.07.88) av- partar 5 1 gerðina til Yvirfriðingar- neyndina, sum í skrivi dag- fest 23.01.89 gevur SEV umsekta loyvi. Nær — ella um — landsstýrið gav SEV loyvi at víðka útbyggingina suður til Skálá er ókent. Loyvið frá Sunda komm- unu er dagfest 10.07.89. Tá komið var suður til loyvismarkið fyri Ei0i-1 (nov./des. 1987?) helt SEV áfram við tunnilsboringini suðureftir inn í Eiði-2 øki0 heilt fram móti Skarðsá/ Skálá og, sum skilst uttan loyvi frá nevndu avvardandi myndugleikum. Í nevnda skrivi tl Yvirfriðingar- nevndina >umber< SEV seg við. at i Eiði-2 økinum vóru skaktirnar í tunnlinum >boraðar soleiðis at um- leið 1-2 m vóru eftir áðrenn komið var upp í áirnar. Tá loyvið frá Yvir- fridingarnevndini, dagfest 23. januar 1989, var mót- tikið, vóru åarinntøk og skaktir gjørd liðug< ... >Talan hevur sostatt ikki verið um at bygt nakað í lendinum, ella tikið vatn úr áunum uttan loyvi frá Friðingarneyndini<. Yvir- friðingarneyndin er eyðsýnt samd við SEV, ti í brævi til FNU dagfest 20.08.97 vísir neyndin (v/}. Schultz-Han- sen. dómara) til brævið frá SEV og viðmerkir sam- stundis, at >at der ikke forud for tilladelsen af 23. januar 1989 er foretaget arbejder, som krævede tilladelse fra naturfredn- ingsmyndighederne«. Nú var tað ikki uml. 4 km luft< men grót, ið SEV heimildarleyst tók út úr Eiði-2 økinum. Hetta kravdi at i hvussu so er 0.u. 30.000 m' av gróti skuldu ut »i lendið< onkustaðni, so tå SEV og Yvirfriðingar- nevndin vilja vera vid, at eingin broyting varð framd í lendinum. er hetta bein- leiðis ósatt. — Og hvor skuldi goldið tær o.u. 15/ 20 mió. krónurnar, ið henda tunnilin kostaði, um Yvir- friðingarnevndin ella onkur annar av teimum avvarð- andi myndugleikunum høvdu sagt »nei« til sjålv- tekt SEVs? FNU hevdi i umrødda áliti til løgtingid v.fl. (sjá pkt. 1) vist til hesa sjålvtekt SEVs og nevndi ti eisini vandan fyri at tað sama fór at henda við Eiði-3 verk- ætlanini: At tá tunnilin var komin suður til og við av- fallsøkid til Barkhellá (loyvismarkið), kom SEV óivað at halda fram inn í Eiði-4 økið, so bæði Vestur- dalsá og Fjarðará vórðu mest sum turrlagdar. Harvið vildi eisini tann livfrødiliga viðbrekni Skålafjørdurin lætt komið í vanda fyri somu vanlagnu sum Funn- ingsfjørður. Annars átti ein so sjáldasama vakur dalur sum hann millum Funn- ingsbotn og Skálabotn at verið friðaður fyri langari tíð síðani. Sum umboð fyri FNU í »Krosskast«-sendingini (19.03.97) um Eiði-3 verk- ætlanina, var ætlanin min m.a. just at visa å nevndu sjålvtekt SEVs, tå Eiði-l varð útbygt, og í tí sam- band: nevna vandan fyri at tað sama helst fór at endur- taka seg við Eiði-3 verk- ætlanini. SEV-stjórin varð kunnaður um hetta beint áðrenn sendingina, men sýtti fyri at luttaka, um eg nevndi hesi viðurskifti. Tílíkar >illgitingar< kundi hann ikki góðtaka, tí SEV hevði als ongar ætlanir at fara suður um loyvda markið. Men tað má hann so hava havt álíkavæl, tí 3. nov. 1998 sigur hann við Dimmalætting: >Sam- stundis heldur vatnorku- útbyggingin fram til Vest- urdalså og sekt verður um neyðug loyvi. Hetta er ein iløga uppá 14,6 milliónir krónur<.*) Eg kenni meg sannførd- an um, at høvdu avvarðandi lokalu myndugleikar, tá teir góvu loyvi til Eiði-3, vita, at ætlanijn var eisini at taka Vesturdalsá, ja, so hevði einasti útvegur hjá SEV at framt ætlanini verið ognar- tøka. — Og tað heyði verið ein dýr og drúgv loysn fyri SEV! 4. K. Weihe: 4 vind- myllur á 5 mió. kr. geva somu orku sum alt Eiði-3 (111 mió. kr.) Nei, tú lesur ikki skeivt, hóast sjálv orðingin hjá SEV-stjóranum er eitt sind- ur ødrvisi. Eg sipi her til eitt viðtal um vindmyllur við K. Weihe í Sosialinum 21. jan. Her sigur hann, at SEV hev- ur keypt eina 730 KW vind- myllu, ið uppsett kostar uml. 5 mió. kr. Hon er 5 ferðir so stór sum tann, ið stendur oman fyri Nes í Eysturoynni, og sum vit vita Nýggja vindmyllan hjá SEV gevur uml. 600.000 kWh um árið. Rokna vit nú við á leið somu vind-viðurskifti fyri nýggju mylluna, kunnu vit rokna við at hon kemur at framleiða uml. 3 mió. kWh árliga — tvs. 4 myllur av sama slagi koma at geva o.u. 12 mió. kWh. Eiði-3 (upprunaætlanin) gevur sum kunnugt 11 mió kWh. Í krónum svarar hetta til: 20 mió kr. mótvegis 111 mió kr. Ein munur uppá slakar Tað nýggja í hesum er ikki tørvandi vitan um orku frá vindmyllum — fjølmidl- arnir hava seinastu mongu árini lutvíst verið á tremur við uppskotum/tilbodum um at seta upp vindmyllur víða hvar kring landið, og danskir serfrødingar (teir teljast millum teir fremstu í heiminum á økinum) skíra Føroyar sum eitt »eldo- rado< fyri vindmyllur. Nei, tað nýggja er at SEV-stjórin — heilt vist uttan at vilja tað — viðgongur, at her og nú hevði rætta loysnin verið