mikudagur 3. mars 1999síða 25

Nr. 42 — 3. MARS 1999 tíðindablaðið 2 Vinstra høgra, vinstra høgra - tað er rætta lagið! Fyri stuttum endaði ein for- vitnislig framsýning í út- varpshøllini. Framsýningin undir heitinum »Landsverk- frødingurin 50 år« lýsti sera hegnisliga = seguna hjá stovninum. og lýsti sam- stundis gongdina í sam felagsútbyggingini hesi seinastu árini. Stórt arbeiði liggur aftanfyri hetta tiltak. og ein stór tøkk eigur at vera borin Heina Olsen. fyrrver- andi verkfrødingi á LV, fyri hetta megnararbeiði. Somu- leiðis eiga teir báðir Heini Olsen og Arnstein Niclasen rós fyri bókina teir góvu út í smb. við merkisárið hjá LV. Tað var við ávísum sorg- blídni ein lýddi á setunar- róðuna hjá Heina Olsen, hóast eini 150 fólk høvdu leita sær niðan í útvarps- høllina. Ringt var at fáa eyga á nakran fólkavaldan politikkara, sum eftir mínari meting høvdu havt gott av at síggja hvussu nógv hesin stovnur hevur fingið av skafti, seinastu hálvthundr- að árini. Er tað so statt. at herferð- in hjá Finnboga Arge fær uppbakking av ollum ting- monnum her á landi? Frem- ur Landsstýrið fólksins vilja við at knúsa henda ríka stovn, sum Henning Jacob- sen við hegnisligari hond hevur stýrt um boðar og sker seinastu turbulentu árini? Játtanin minkaði 400 % í tíðarskeiðinum 1989- 1994, og hóast hesa dra- matisku niðurgongd hevur hann tó megnað at fulføra ein hóp av projektum. og ikki at gloyma viðlíkahald. kavarudding, asfaltering. havnabygging fyri at nevna eo nøkur dómi. Hann hevur yvirtrekt sina ongantíð konto. Gudarnir mus gu vita, hvussu hann hevur fingið kabalina at ganga upp. Slík- ir stjórar hanga ikki trø- unum, harra Arge. Heyði spariknivurin rakt so meint á onkrum øðrum stovni, við onkrum øðrum stjóra, eri eg púra samførdur um, at starvsfólk høvdu ver- ið uppsøgd, tí tað heilt ein- falt er lættasti máti hjá ein- um stjóra fáa tølini at hanga saman á pappírinum. Men Henning hevur prógvað at aðrir hættir kunnu nýtast. Nátúrlig frágongd er eitt fyribrigdi. Sum kunnugt er høvudsdeildin minkað úr 80 starvsfólkum niður í eini 40 seinastu árini, uttan stór- vegis uppsagnir. Hóast ein ongantíð kann vera tryggur í sínum arbeiði (takka verið Fólkaflokkinum). so hevur Henning við sínum róliga lyndi og síni respekt fyri fólki, gjørt sítt til at ótrygg- leiki ikki skuldi darva dag- liga arbeiði hjá starvs- fólkinum. Er tað hetia, sum Finn- bogi var troyttur av, og tí valdi stjóran á Strandfara- skip Landsins, Reidar Nón- fjall, at stýra LV. Sum kunn- ugt eru eini 30-40 fólk antin søgd úr starvi hjå SL, ella hava valt at siga seg úr starvi, síðan nýggi stjórin tók við. Onnur 20-30 leita sær eftir øðrum arbeiði. Í sama tíðarskeiði eru einir 8 nýggir stjórar ella undir- stjórar settir. Sunnur starvs- tólkapolitikkur. harra Arge Eg meini tað! Tað, sum hendi beint áðr- enn jól, er ein skamblettur í føroyskari politiskari søgu. Tað veit løgmaður eisini av, sum tann skilamaður hann er, og tí fekk, og hevur, Finnbogi Arge fingið munn- kurv í hesum máli. Tá hann einaferð fær kurvina an aftur og nøsin er stytt eitt sindur, kundi verið áhuga- vert at fingið at vita, hví Henning Jacobsen skuldi avhøvdast. Finnbogi Arge er ein vandamikil maður. Hann hevur tung vápn í hondini og er ikki bangin at nýta tey. Hann er eins og dómari í fótbólti, ið leggur slíka linju, at hann oyðileggur dystin. Hann gevur reyð kort. áðrenn hann tosar við spælararnar og roynir seg vic diplomati fyrst. Henn- ing fekk reyða kortið, og nú skal støvnarin kannast! H+ ar er logi <kurin? Lands- sty rismadurn er undirlagd- ur åvisar spælireglur, sum ikki ber til at skumpa til viks. Star smannafelagið m:nti løgmann og landsstýr- ið á hesar, b nt eftir nýggj- ár. Sum stjóri á bilhandils- fyritóku, er Finnbogi Arge ikki vanur ð serligar regl- ur Hann k:mn smíðja tær, sum honum lystir. Um Henning er koyrdur tí ov fair bilar er: keyptir frá P/F Meinhard A ge. veit eg ikki LV hevur. sum kunnugt, ikki handla” við ávísar bil- hundlarar, men eg kann hugsa mæ:. at stovnurin hevur handfað har, hann hevur fincid mest fyri pengarnar. Alivinnuna var Finnbogi A:ge eisini í ferð vð at bjóða útlendingum. al ringt við at síggja kran poiitik aftanfyri h sar gerði: Fólkaflokkurin — gjørdi suma brølga sum sam- bundsflokk: fin á sinni við at hýsa hesum útbrótara Sumgongar kundi líka so væl sett Ola Breckmann ella Jógvan við Keldu í henda sessin. Teir hata alt, sum er alment og hava oyst sitt gor út í eitt ma: maminni, hóast teir ongantið hava fingið avra ennalnænna løn. Finn- bogi Arge hvur eins og allir tólkafloks:: enn langt síðan luktað peni ag. og er við at úrarbeiða ci ætlan hvussu hann kann pumpa pening úr landskassa:um í privatar lummar. Higr minnist ikki hvussu hana, sum politik- ari, stríddisi fyri at tollurin á innfluttur bilum skuldi lækkast. Landsverkfrøding- urin skal privatiserast. Und- irsjóvartunnilin skal privati- serast. Hvør skal byggja tunnilin? Hevur nakað før- f Liggjas Høgnesen oyskt felag figgjarliga orku, tøkni, kapacitet, ekpertisu at standa fyri slíkum arbeiði? Harra Arge eigur at vita, at tá privat fyritøka kemur til Føroya at gera undirsjóvar- tunnilin, er tað við profit fyri eyga, og ikki av mis- kunnarsemi. Tá nyttar einki Cost-benefit, ið bert setir krónur og oyru á projektini Skal kostnað-nýtslu kann- ing vera grundarlag fyri av- gerðum, fáa Gásadalsmenn ongantíð tunnil. Er tað so ringt at síggja, at úrslitini ikki síggjast fyrr enn tunn- ilin er komin? Hugsið um menniskjuni. ið hava valt at liva har. Annars haldi eg ikki at Finnbogi Arge skal rósast fyri tær kanningar, ið vera almannakunngjørdar í hesum døgum. Hann hevur ikki kanna nakað sum helst. Hann hevur bert skrivað fyrstu síðu. Tað eru aðrir menn, ið skuldu fingið rós urnar, m.a. Henning Jacob- sen. Vit eru á veg ímóti full- veldi. Við løgmanni á odda senda vit signal út í heim. hvussu vit ætla at fremja hesar ætlanir. Vit bróta nið- ur stovnar, ið hava virkað væl, og vóna at íkki einki hóvasták stendst av hesum. Vit ætla at selja alivinnu, skip og fisk til fremmanda- menn. Vit hækka løgtings- mannalønirnar, meðan landsstýrismaðurin í fíggj- armálum boðar fri, at løn- arhækking til alment lønt ikki kemur uppá tal. Tjóð- veldisflokkurin og Fólka- flokkurin føra fólkafloks- politik, hóast hetta er vinstra og høgra í føroyskum poli- tikki. Heini O. Heinesen hevdi møguleika at venda hesi ørvitiskés, men valdi at nikka og tiga, tá log- maður vardi Finnboga Arge á kreppufundi. Líkt er til at Tjóðveldisflokkurin bert hevur tað eina fyri eyga, nevniliga fullveldi. og letur alt annað fara aftur við borðinum. Tað má sigast at vera sera tunt grundarlag at byggja ein flokk á. Flokk- urin hyggur passivt at, með- an Finnbogi Arge sparkar beinini undan 50 ára goml- um stovni? Hvussu nógvar persónligar vanlagnur skulu fremjast áðrenn Finnbogi Arge og manning eru nøgd ir. Er hetta byrjanin til full- veldi, so Gud náði okkum Endamálið hjá Finnboga Arge sýnist vera. at seta spurningartekin við LV. við tí fyri eyga. at rættvísgera sín ómansliga atburð móti Henning >Lukk aður stovnur<. »ikki til at tosa vid«, >ógjógnum- sigtigur roknskapur« fyri at nevna trý argument. Betur var. um landsstýrismaðurin leitaði nidan í utvarpshøll- ina til framsýningina. so hevði hann sæd, at stovn- urin altid hevur spælt vid opnum kortum. Les bókina, sum tú og allir løgtings- menn hava fingið sendandi. Roknskapurin hjá stovnin- um er gjørdur í samstarvi við Gjaldstovuna, og hevur stovnurin fingið rós fyri hetta. Er nakað ógjøgnum- sigtugt, so er tað Gjald- stovuni kritikkurin eigur at vendur ímóti. LV hevur virkað í 50 ár, við skiftandi landsstýrismonnum uttan stórvegis trupuleikar. Sigur hetta ikki meir um lands- stýrismannin enn um stovn- in? Mítt ráð til løgmann. Ber so í bandi at Henning fær uppreisn og verður biðin aftur til arbeiðis. Gloym alt um Finnboga Arge. Hví ska! LV hava nýggjan stjóra? SL er, mær vitandi. eisini undir Vinnumálastýrinum og har er stjórin ikki koyrdur. Er lógin ikki líka fyri øll? Hvar standa Javnaðar- flokkurin og Sambands- flokkurin í hesum máli? Jóannes Ejdesgaard gjørdi nøkur goyggj, men so stiln- aði av og meir hoyrdist ikki. Svarini, ið Finnbogi Arge ga fyrispurningunum hjá Jóannes Ejdesgaard. vóru alt ov tunn. Sambandsflokk- in hava vit einki hoyrt til. Teir eru kanska glaðir fyri. at Finnbogi Arge ikki er á listanum hjá teimum, og tað sigi eg teir ikki ringar fyri. Men áhugavert hevði verið at vita hverja stóðu teir hava til slíkan avhøvdingarpoli- tikk. Fólkafloksmenn og Tjóð- veldismenn áttu heldur at tikið tann veruliga yvir bygnaðin t.v.s. Vinnumál: stýrið og øll hini styrini, til umrødu. Her liggur tann veruligi trupuleikin. Eftir minari meting púra óneyð- ugt millumlid, ið kundi verið spart burtur. Hetta er danskur = umsitingarpoli- tikkur, ið vit hava innflutt, og sum er alt, alt ov dýrur at umsita. Tað man undra mangan føroving hví Tjóð- veldisflokkurin og Fólka- flokkurin, í fullveldistidum, eru so gladir fyri eina »danska« | loysn f Føroy um. Vit hava fyrr sæð hvussu vandamikil skeiv rådgeving kann vera. Eru 80'ini við at koma inn aftur? Livst so spyrst. Jacobsen Liggjas Høgnesen Oman fyri pallin i Sjónleikarhúsinum standa orðini »til gaman og ålvara«. Hóska tey ógvuliga væl til tann leik, sum í løtuni verður sýndur: >Tann gamla daman kemur til býin<. Men skjótt vitjar tann gamla daman á síðsta sinni. Hevur tú ikki sæð leikin, so er tað nú, tú skalt fara. Tú kanst gleða teg til tveir stuttligar tímar, sum samstundis geva tær nakað at hugsa um Tann gamla daman trínur inn á pallin í tveimum líkjum. Sum ein, ið vil geva fødibyi sínum eina ríka og glæsiliga framtíð. Og sum ein hevnd- areingil år fortidini. Sum ung noyddist gamla daman at flyggja år bynum. Hon var vorðin við barn, men drongurin sveik hana so dyggiliga. Liv hennar gjørd- ist hart, m.a. livdi hon eina tid sum skøkja. Men hon megnaði at vinna á hesum og meira enn tað. Hon hevdi eitt gott tak á mannfólki, og eftir at hava gift seg nakrar ferðir, gjørdist hon ovurrík. Nú kemur hon so aftur til foðibýin og dovar gull og grónar skógir. Gamla vil hava heynd Men gamla daman er ikki ørindaleys, hon vil hava hevnd. Hon er ikki longur menniskja við vanligum kenslum: kenslurnar eru steinrunnar. Í løtum heldur tú kanska, at gamla enn er før fyri at sýna kærleika. Hetta tá ið hon og gamli sjeikurin práta seman. Men so er ikki; gaml: letur bara sum um Og tú kanst ikki lata verða við at hugsa ann- að, enn at kanska var ung- dómssjeikurin bara tann fyrsti í rødini av mannfólk- um, sum gamla onkursvegna hevur misnýtt. Einar 10 ferði verið gift, og n fram, hevur hor eina hirð rundan um seg. Sakforari hennara er helst sann einasti sum so tolu!iza hevur mannalíki; hann ska! hóast alt av creida hennar pening- amál og skaffa henni »rætt- visi«. Men hini siakkaladýr- ini, sum hon un:gevur seg við, eru øll keyprar og kúg- aðar nikkudukk.: - Og sjálv er tann gamla dæman eisini bara hi iv, bæði nnar fótur og annar armur eru kunstig- ir. Ungdomssjeikurin skal doyggja Hennara dómur er eisini steinharður. Gamla setur eittans krav, ur; hon skal veita tí figgjarlig: illa stadda býi munandi hjúp. Sjeikur- in, sum í síni tíð -veik hana, má doyggja. Hvørki meira ella minni. Sjålvsagi er tað trupult hjá borgarunum at-gera, sum tann gamla daman býður; tí brotsverkið var jú heldur av- markað. Men so við og við tykist eingin ivi at vera ur. Býurin er til reiðar at selja hevur hon leikur fer seg sjálvan; at ofra ein »6- sekan< fyri vinnings skuld. So statt er tað ikki bara gamla daman, ið er til fals, allur býurin er til fals. Gamli sjeikurin er annars einki bartrog. Hann er vorð- in ein hampamaður við dám- ligari konu og tveimum fitt- um børnum. Kanska er tað rætt, at hann í ungdómsins vári bar seg heldur ljótt at men at hann nú skal revsast við deyðanum. Tá er alt, sum eitur rættvisi, fokið. Vit eru ef! til fals Leikurin' »Der Besuch der alten Dame« var frumfram- førdur i Ziirich i januar 1956. Helst hevur rithøv- undurin Diirrenmatt, ið var tyskttalandi sveitsari, hugs- að um hendingar i tilknýti til 2. heimsbardaga, tá ið hann skrivaði leikin. Men leikurin er á ongan hátt bundin at hesum tíðarskeiði. Allastaðni. har eitt samfelag er til reiðar at selja »sål« sína fyri løtuvinning. er leikurin viðkomandi. Í Foroyum sum aðrastaðni. Hvussu nógv skulu vit selja okkum fyri í sambandi við oljuvinnuna? Hvussu nógv skulu vit selja loyni- dómarnar um okkara genet- iska arv fyri? Í fyrra føri er helst talan um eina hóttan mótvegis okkara mentan. í seinna um okkara samleika sum tjóð. Hóast tann gamla daman í næstum gevst at vitja í Sjónleikarhúsinum. so verður hon tó altid viðkom- andi. Tí so ella so kemur hon undan kavi aftur Eitt wpplivílsi Tað Ýður av lívi í Sjónleik- arhúsinum í hesum degum. Nógvir leikarar eru á palli í syrgiliga skemiileikinum. Afturat teimum báðum krevjandi høvudsleiklutun- um eru fleiri aðrir stórir leik- lutir. umframt ein rúgva av smærri. Og leikararnir smæðast ikki burtur. Tað er ein frøi at síggja. at tað enn ber til at gera hol í sjógv. Hetta hóast meginparturin av leikarun- um eru amatørar, og nøkur teirra helst standa- á palli á fyrsta sinni. Tøkk fái tit øll fyri leikin - bæði tit framman og tit aftan leiktjøld. - Og um tú ikki hevur verið í Sjónleikarhúsinum, sidan tað varð umvælt: Har er so sera vakurt og hugnaligt. Klæmint Olsen