hósdagur 4. mars 1999síða 11

Nr. 43 — 4. MARS 1999 tíðindablaðið Fleiri foroysk fiskiskip á norskum svartalista Hevur landsstýrismaðurin hugsað um móguleikan at lata vera við at byggja vaktarskip hjá hesi tjóð, ið á ósómiligan hátt leggur út fótonglar fyri okkara vinnulív? spyr Marjus Dam í fyrispurningi til fiski- vinnumálaráðharran Jørgen Niclasen OLAvur Í BErTI Viðmerkingarnar til fyri- spurningin hjá Marjusi Dam. eru ikki drúgvar, men tað eru hin vegin allir spurn- ingar hjá Marjusi Dam. Í 8 spurningum vil Marjus Dam hava svar frá fiski- vinnumálaráðharranum Jorgen Niclasen, og fyrsti spurningur er, um lands- stýrismaðurin kann váttað fyri løgtinginum, at føroysk skip eru .blacklistað“ í Noregi. Um so er, hvørji, og fyri hvat, og er nøkur tíðaravmarkan galdandi á hesum lista? Og vágating- maðurin vil hava at vita um landsstýrismaðurin kann upplýsa: - hvussu nógv for- oysk skip eru tikin av norsk- um myndugleikum seinastu árini - hvussu nógv av fiski tey eru dømd at hava ov mikið - hvussu nógv tey hava goldið í bótum og mistum fiskidøgum? Forfylging Marjus Dam vil eisini hava at vita, um føroyskur mynd- ugleiki ætlar at gera nakað við tann trupulleika, at før- oysk skip ferð eftir ferð verða forfylgd av norskum myndugleikum við risa- bótum fyri sera smá brot á lógina ? Verða norsk skip dømd í sama mun fyri smá- brot á lógina í norskum sjógvi? spyr Marjus Dam. Víðari spyr hann, um nakar føroyskur „.blacklisti“ er? Eru føroyskir mynd- ugleikar tilsvarandi hardir ímóti norskum skipum, ið gera smá lógarbrot í for- oyskum sjógvi? Hevur for- oyskur myndugleiki - møguliga saman við donsk- um, ætlanir um at fá skil á hesi viðurskiftir, so føroysk skip fáa frið at arbeiða? Og at enda vil Marjus | Dam hava at vita, um lands- stýrismaðurin hevur hugsað um møguleikan at lata vera við at by ggja v aktarskip hjá hesi tjóð. ið á Osømiligan hátt leggur út fótonglar fyri okkara vinnulív? Smáttaríir Í viðmerkingunum til hesar | 8 spurningar, sigur Marjus Dam, at seinastu árini hevur javnan verið at hoyrt, at fiskiskip | fleiri føroysk standa á einum norskum svartalista, uttan at nakað ólógligt er framt. — Eisini er komið fram fleiri ferðir, at føroysk skip eru tikin og hava fingið risa- bótur fyri smáttaríir — í mongum fórum, uttan at møguleiki var at verða var- ugur við, at nakað ólógligt var farið fram, metir Marjus Dam í sínum viðmerking- um. Sámal Petur í í Grund: Lagnan hjá landsstýris- manninum ivasom - ongantíð havi eg møtt slíkari arrogansu, stívsinni og vanvirðing fyri Foroya Løgtingi, sum Signar á Brúnni, landsstýrismaður, hevur lagt fyri dagin í málinum um kirkjulógirnar. Lagnan sum landsstýrismaður eigur at standa kirkjulógirnar týsdagin RIGMOR DAM Eftir ordaskiftid í tinginum um uppskotið hjá Signar á Brúnni um at útseta ígildis- setanina av teimum nógv umrøddu kirkjulógunum í Føroyum, er ivasamt um uppskotið verður samtykt. Sámal Petur á Grund úr Sjálvstýrisflokkinum tekur als ikki undir við uppskot- inum, og sum skilst tekur Bjarni Djurholm úr Fólka- flokkinum heldur ikki undir við tí. Um hetta verður stød- an fellur uppskotið. tí atkvødubytid verður 16-16. Sett trúvirðið uppá spæl Undir orðaskiftinum var Sámal Petur í Grund, løg- tings- og samgongulimur, sera hvassur i orðum, tå hann segði, at landsstýris- maðurin hevur sett sítt trú- virði uppá spæl í hesum máli. og at hann hevur víst eitt sovorði stívsinn og eina sovorðna lítisvirðing fyri løgtinginum. at hansara egna lagna sum landsstýris- maður eigur at standa ella falla í hesum máli. - Alla ta tí eg havi havt áhuga fyri føroyskum poli- tikki. havi eg ongantíð mott slíkari arrogansu, stívsinni og vanvirðing fyri Føroya Løgtingi, sum Signar á Brúnni landsstýrismaður hevur lagt fyri dagin í málinum um kirkjulógirnar. Eg havi gjørt honum greitt, at eg eri ósamdur við mannagongdini og havi mælt honum til at seta kirkjulógirnar = í gildi beinanvegin. Eisini segði hann, at Løg- tingið hevur samtykt lóg- irnar, enn tá við stórum meiriluta, og at tær skuldu koma í gildi 1. január 1999. - Nú kemur landsstýris- maðurin og fortelur okkum, at hvorki fyrisitingarliga ella politiskt hevur nøkur viðgerð verið av kunn- gerðum og uppfylgjandi ar- beidi. Ti vil eg spyrja: Hvussu nógv skal løgtingið standa modell til? Nær flýtur bikarid yvir? I gildi seinni enn ætla Orðaskiftið tdáýsdagin var livligt og fyri størsta partin eisini merkt av principi- ellum hugleiðingum, um tað, at ein landsstýrimaður sendir eitt vidgjørt og av- greitt uppskot niðan í tingi aftur, tí hann hevur aðrar ætlanir á økinum framyvir. Uppskotið snør seg um at útseta gildiskomudagin fyri kirkjulógirnar, frá 1. januår 1999 til 1. desember 2000, hóast tær eru samtyktar av løgtinginum undir seinasta valskeiði. Signar á Brúnni grund- gevir útsetanina við at landsstýrið hevur gjørt av, at gera umfatandi broyting- ar í ríkisrættarligu støðu Føroya, og sostatt eisini er farið undir at gera føroyska kirkjulóggávu. Hetta merk- ir, sambært landsstýris- manninum. at fortreytirnar fyri kirkjulóggávuna eru broyttar. Ti tykist tað ikki at vera skilagott samstundis at gera kunngerðirnar lidn- ar, at fyrireika tað áttanda ríkislógartilmælið (lógina um kirkjuráð) og at seta tær samtyktu ríkislógirnar í gildi. Hesar lógir, saman við umfatandi = kunngerðum., koma bert at vera galdandi í einum avmarkaðum tíðar- skeiði. Hetta heldur lands- stýrið ikki vera gagnligt fyri føroysku kirkjuna og Savnsmynd føroyskt kirkjuliv. Ti ynskir hann at útseta igildis- setanina, soleiðis. at tíð fæst til at gera føroyska lóggávu á økinum. Hesum sjónar- miðum vóru framsøgumenn Tjóðveldisflokksins Finnur Helmsdal og Fólkafloksins Eyðun Viderø samdir vid, og mæltu teir tinginum til at samtykkja uppskot lands- stýrisins. Ivasom mannagongd Fleiri tinglimir søgdu seg vera ímóti mannagongdini, útfrá einum stýrisskipanar- ligum sjónarmiði. Enn einaferð vóru tað lóggevandi og útinnandi valdið, sum havd vórðu á lofti, og tvídrátturin stóðst av, hvort ein landsstýris- maður bara skal fylgja og útinna avgerðir løgtingsins, ella um tað veruliga fyri- liggja avgerandi broyttar fyritreytir fyri avgerð løg- tingsins í málinum, soleiðis at løgtingid má taka avgerð av någgjum. Alfred Olsen úr Sam- bandsflokkinum, segði mannagongdina vera í and- søgn við styrisskipan okk- ara og at Løgtingid eigur at , ella falla í hesum máli, segði Sámal Petur í Grund undir orðaskiftinum um boða landstýrismanninum frá, at málið er avgreitt, og nú er bert eftir hjá honum at seta tað í gildi ongantíð ov skjótt. Henrik Old úr Javnaðar- flokkinum spurdi. um hetta er ein nýggjur formur fyri demokrati — tað at ein sam- gonga. aftaná hon hevur sitid í eitt ár, finnur útav at hon ikki vil seta í verk tað. sum ein onnur samgonga samtykti fyri einum góðum ári síðani. Katrin Dahl Jakobsen úr Javnaðarflokkinum, segði seg ikki skilja hví vit ikki kunnu nýta hesar lógirnar inntil landsstýrið kemur við føroyskum lógaruppskot- um. Hon segði, at hesar lógirnar bara gera praksis lógligt. ti í løtuni stýra prestarnir millum skerini við einum blandingi av lóg í aðrari hondini og praksis í hinari hondini. Tí metti hon ikki at broytingin fer at vera so stór aftaná fullveldi, tí hesar lógir bara eru stað- festan av núverandi praksis. Framhald av síðu 8 ligir kappingarneytar ikki skulu verða bundnir av at vera nærvarp, men skulu hava loyvi at virka í stórri hopi. - Vit renna okkum alla tíðina í, at Føroyar eru so smáar. Men skulu vit hava fleiri stødir og eisini hava líkinda almennar stødir, so mugu myndugleikarnir taka til eftirtektar, at so krevst haldgott grundarlag, tí hetta er ein kostnaðarmikil vinna og nógv skal til at halda bara eina rás gangandi, sig- ur sjónvarpsstjórin. Peningur skal til - Eg haldi myndugleikarnir skuldu gjørt sær greitt, hvat eitt føroyskt sjónvarp skal kosta árliga. Sjálvur meti eg, at talið skuldi verið okk- urt um 10 milliónir hægri enn í dag. Um vit siga, at vit í dag liggja nærhendis 24 milliónum, sum vit fáa til vega so og so við brúk- aragjaldi, so haldi eg, at fyri at liva upp til tað, ið væntast av okkum, so krevjast eini 10 milliónir afturat, sigur Tróndur Djurhuus, men leggur dent á, at hetta er ein politiskur spurningur, hvort hetta skulu vera almennar krónur, ella pengarnir skulu koma inn aðrar vegir. Sjálvur sigur hann seg vera við uppá at royna allar mátarnar at fáa peningin til vega. Tróndur vil fegin bjóða teimum, ið søkja sendi- loyvi, vælkomnum. Tó hev- ur hann merkt sær, at onkur umsøkjari hevur sagt al- ment, at hann ikki væntar at kunna forrenta fløgurnar tey fyrstu mongu årini. - Aðrastaðir hava vit sæð, at stødir hava havt so stóra fígging aftanfyri seg, at tær hava kunnað koyrt við sera stórum halli í áravís. Nú veit eg ikki, um tað er galdandi her, men tílíkt kann koma at koppa myndini og kann vera eitt sindur vandamikið. Grundsjónarmiðini halda ikki altíð. I Danmark, sum er 100 ferðir stórri enn vit, hevur ein havt lokalsjón- vørp. Tey eru burtur nú. Nú eru 4 stórar stødir. DR, TV2, TV3 (danski part- urin), og TV Danmark, har allar tær týðandi nærstød- irnar eru lagdar saman, tí í Danmark ikki var grund- arlag fyri lokalsjónvarpi. So kann ein spyrja, um tað ikki er niðurbrótandi, um fleiri koma, sigur Tróndur Djur- huus, ið minnir á, at hugs- anin við smáu støðunum var at menna demokratiið, og tann hugsanin er jú burtur við samanleggingini. Størri atgongd du Ted: hugsanina um eina sjónvarpsrás við stórri atgongd vera á góðari leið. Tað er lætt at gera tilfar við nýggju tøknifrødini, so SVF t.d. kundi fingið tilfar frá øðrum. Her hugsar hann bæði um sokallað band- verkstød, har øll kunnu gera sendingar, og um serkønar fyritøkur, ið kunnu fram- leiða, og at alt verður sent á einari rás. Hetta metir Tróndur Djurhuus vera skilagóðan hátt at reka sjónvarp í so lítlum øki, sum Føroyar eru. - Eini 10 milliónir afturat, stórri atgongd frá almenn- inginum og „kommersiella“ umhvørvinum, meti eg hevdi verið besti hátturin fyri sjónvarpsvirksemi i Føroyum, sigur Tróndur Djurhuus.