hósdagur 4. mars 1999síða 14

14 tíðindablaðið Nr. 43 — 4. MARS 1999 Føroysk | ævintýr kassettu- andi Á Bárður Jákupsson hevur myndprýtt ævintýrbandið Teir sjev svanirnir Í hesi vikuni gevur Plátu- felagið Tutl eitt nýtt kassettuband út. Bandið hevur heitið >Teir sjey svanarnir<, og tað er Kári Sverrisson. ið hevur lagt til rættis. y bandinum eru føroysk ævintýr »Færøske æventyr« já Dr. Jakobsen. Dr. Ja- er (1864-1918) ferðaðist um allar Fer- var í árunum 1892, 93 g 98 at savna Saman Sagnir, vísur og kvæði. í 1898 fór hann va Sdgnirnar Og 1 ævintyr, ævintýrini út á prent 10 kom fyrst út í nettum, og í var alt komið út Nakrar fáar uppskriftir fekk hann frá ðrum 901 savnarumi, og tvey ævin- tyr å nyggja bandinum hevur Símun av Skarði 1872-1942) skrivað upp. Ævintýrini á band- inum eru av Kirkju, úr Kunoy, Arnafirði, Nóls- oy, Skálavík og Sumba. Umframt upplestur er eisini tónleikur á nýggja bandinum. Hetta eru inn- slóg, sum vórðu send í barnasendingini >Fríkorterinum< í Ut- varpi Føroya nú í vetur. Kári Sverrisson las, legði siðbundnu løgni til rætt- is, gjørdi tey nýggju løg- ini og spældi tónleikin. Tonleikurin varð tikin upp í RMS-studio í Sal- tangará, meðan upplest- urin varð tikin upp í Ut- varpinum. Tøkningar vóru Regin Bjarnastein og Súni Selfoss. Kápumyndina gjørdi Bárður Jákupsson. Bandið, sum er marg- faldað hjá Rema-kassettu -framleiðslu í Saltangar- á, er 83 minuttir til longdar og kostar 100 krónur. Tíðindaskriv. Hondbóltsfelagið Tjaldur í Runavík Hondbóltsfelagið Tjaldur varð stovnað á fundi, hildin í Runavík hin 29. okt. 98. Endamál felagsins er at íðka h i | ból: og annan ítrótt timi gd irbeidi, við røttum ið fór til verka alt fyri eitt, fyri at halda hond- landssynningspartinum í Eysturoy gangandi, og at virka fyri siðmennandi ítróttaranda. eftir at hann varð niðurlaggur sum felagsítrótt stutt framma- nundan Tað hevur eydnast felagnum at halda lív í og at varðveita hondbóltin í økinum, og frameftir er ætlanin at víðka um virkisøkid og ikki minst at menna tað verandi. Í hesum sambandi verður nú farið runt í gkinum at tekna limir og harvið tryggja felagnum eitt trygt, stødugt og varandi grundstødi at standa á. Vónandi verður tikið væl ímóti felagnum í hesum sambandi. Á stovnandi aðalfundi hin 29. okt. 98 vórðu hesar nevndir valdar Starvsnevnd: Andrias Jacobsen, formaður, Glyvrum, Katrin Absalonsen, næstformaður, Søldarfirdi, og Térbjørn Jacobsen, peningarøkil, Glyvrum Kappingarnevnd: Annika Gregersen, formadur, Søld- arfirði. Mona Langgaard. Glyvrum, og Ingvard Lamhauge, Saltangará. Lesarabrgv Royndir við esperanto Lars Forsman undirvísir í týskum, enskum og espe- ranto á Karlskoga Folkhøg- skola í Svøriki. Royndir hansara eru endurgivnar í Esperanto-nyt 3/1998. Her er ein sera stuttur úrdráttur. Fyri 10 árum síðan skeyt Lars Forsman upp á at byrja eitt esperantoskeið á há- skúlanum. Starvsfelagarnir hildu hann vera øran, men rektarin helt, at hann skuldi sleppa at royna eitt skeið í 8 vikur, sum er markið fyri ríkisstuðli. Tá ið tær 8 vik- urnar vóru farnar, vildu næmingarnir ikki fara heim; teir flestu hildu fram, og aðrir komu afturat. Soleiðis byrjaði esperanto-linjan. Síðan tá hava næmingar úr 38 londum verið við. Eitt framhaldsskeið aðrar 8 vik- ur er eisini, og harafturat er eitt hálvársskeið, við tað at fleiri studentar ynskja at læra esperanto rættiliga. Eftir fáum vikum sita næm- ingar úr ymsum londum og pråta í matarhøllini á espe- ranto Esperanto veitir grund- leggjandi innlit i mållæru og millumtjóða orðatilfar. Eitt av mongum dómum er um ein lærara hjå 1. studenta- skúlaflokki, sum undraðist á, so skjótt ein genta hevði tikið seg fram í fronskum, spurdi, um hon hevði verið í frítíðini í Fraklandi. Tað Jeffrei Henriksen hevði hon ikki, men hon var farin undir at læra espe- ranto. Men hetta er einki nýtt, og tann ið fyrst hevur lært esperanto, hevur nógv lættari við at læra onnur mál. Hesi 10 árini hevur Lars Forsmann so mangan sannað hetta. Urslitini eru so mikil. at mangir politik- arar, lærarar og onnur vilja ikki trúgva teimum ella hoyra um tey. Lars Forsman heldur tað vera at spilla burtur tíð, pengar og sveitta — óneyð- ugt strev, ikki at nýta espe- ranto í skúlunum. Har er nógv at spara, eisini hjá næmingunum. Jeffrei Henriksen Tunnil úr Runavík til Hvítanes Í Dimmalætting og Sosial- inum verður fyrispurningur settur til undirritaða, um ta raðfesting av fløgum i sam ferðslukervið, ið verkætl- anarbólkur undir Vinnu- málastýrinum hevur gjørt frágreiðing um. Lat meg siga beinanvegin, at 130 altíð er gott at fáa kritikk, men enn betur er, tá kri- tikkurin er konstruktivur, sum hann er i lesarabræv- inum hjá Tóka Højgaard. Spurt verður í lesara- brævinum, hví eingin cost- benefit kanning er gjørd av einum undirsjóvartunnli millum Hvítanes og Skála- fjórðin Brævskrivarin nevnir sjålvur fleiri orsøkir til, at eins likur tunnil møguliga kundi loyst seg. Tann tydningarmesta orsøk- in er, at koyristrekkið mill- um Havnina og stóran part av Eysturoynni umframt Norðoyggjar verður stytt við í miðal 45-55 km alt eftir, hvar tú býrt. Her kann skoytast uppí. at sambandið millum Eysturoy/Norð- oyggjar og Suðuroy/Sandoy harvið eisini heyði verið betri. Um tað er tekniskt møguligt at gera ein slíkan tunnil, høvdu ferdandi mill- um høvudsstadarøkid og eysturoyar/norðoyagkið spart bæði tíð og akfarsút- reiðslur, umframt at hesi gki vórðu knýtt tættari at hvørj- um gðrum. Fyri fólk, ið búgva eyst- aru megin Skålafjørdin, standast tó eisini negativar avleiðingar av at fremja eina slíka verkætlan. Ferðsl- an í økinum fer at vaksa nógv, og hús, ið standa nær- hendis vegnum, verða tí meira ávirkað av óljóði frá ferðsluni. Eisini verður ferðslutrygdin í økinum verri, m.a. hjá fólki, ið skulu yvir um vegin. Alt í alt bøkir verkætlanin tó óivað um ferðslutrygdina, tí koyri- strekkið millum Havnina og Eysturoynna/Norð- oyggjar styttri. Landsverkfrødingurin hevur eftir åheitan frå Vinnumálastýrinum gjørt tríggjar skitsuverkætlanir til ein slíkan undirsjóvartunnil Ongar jarOfrødisligar kann- ingar eru tó gjørdar av hav botninum, og ti eru skitsu- verkætlanirnar fyrst og fremst gjørdar i mun til. hvar tunnilin undir havbotni kann liggja frægast, te undir grynnsta vatni. Rokn- að er við 7.5% sum mesta hall á tunnlinum. Eisini et roynt at finna hóskandi pláss til tunnilsmunnarna: ið helst eiga at liggja so lágt. sum verandi vegakervið loyvir. Tríggir møguleikar eru í uppskoti, og eru tunnlarnir 7,3-10,2 km til longard alt eftir, hvor linjuføring verður vald. Møguleiki I er at gera ein tunnil úr Runavík til Hvítanes, og verður longdin á tunnlinum tå 10,2 km. meðan kostnaðurin á hesum undirsjóvartunnli í 1987- prísum verður mettur til uml. 530 mió. Runa- víkarmegin fer tunnilin inn í benið, ið er einar 250 m frá rundkoyringini, og kem- ur upp aftur við íbindingina oman á Hvítanes. Møguleiki 2 er at gera ein tunnil av Hvítanesi inn í benið inn av landsvegnum oman fyri Oyrarnar, millum Saltnes og Toftir. Longdin á einum slíkum tunnli hevdi verið 9,1 km, meðan kostn- aðurin verður mettur til uml. 505 mió. kr. í 1987- prísum. Møguleiki 3 er at gera ein tunnil av Nesi til Hvitanes- ar, og er hetta stytsta og bíligasta loysnin. Tunnilin verður 7,3 km til longdar, og kostnaðurin verður um- leið 450 mió. kr. í 1987- prísum. Hóast møguleiki 3 er bíligasta loysnin, verður vegagerðin til tunnilsmunn- an ella åbøturnar á verandi verður so nóg Finnbogi Arge veg sera truplar, av tí at tað má fara fram millum hús og tí umhvervið annars er við- kvæmt. Hvat møguleika | og 2 víðvíkur skuldu eingir trupulleikar verið við vega- gerð, men møguliga eiga rundkoyringar at verða gjørdar við tunnilsmunnar- nar, har fbindingin i verandi veg skal vera. Felags fyri allar triggjar møguleikarnar er, at stór óvissa er á kostnaðarmet- ingunum, m.a. tí ongar jarð- frødisligar kanningar eru gjørdar av havbotninum. Tað sæst tó, at kostnaðurin av einum slíkum tunnli millum Skålafjørdin og Hvítanes neyvan ve nidan fyri 450 mió. kr. 1987-prisum. f dag hevði prísurin tó helst verið nakað oman fyri 450 mió. kr., or- sakað av príshækkingum, men føroysku arbeiðs- lønirnar eru sum heild lítið og einki broyttar í 90' unum. Møguliga kundi ein partur av íløgukostnaðinum verið fíggjaður við bummpeng- um, men landskassin slepp- ur neyvan undan at gjalda stóran part av kostnaðinum, eisini ti møguligt er hjá bil- fórarum at koyra um Streymin, um bummpenga- prísurin verður ov høgur. Tað er tí eingin ivi um, at um ein undirsjóvartunnil millum Hvítanes og Skála- fjørðin skal gerast, verður tað nógv ár úti í framtíðini. Ikki er líkt til, at landskassin kann økja nógv um karmin til nýíløgur í samferðslu- kervið í nærmastu framtíð, og verkætlanin heveði tí brúkt allan íløgukarmin í fleiri fylgjandi ár. Eisini er rakstrar- og viðlíkahalds- kostnaðurin av einum slík- um tunnli sera høgur, og hesa útreiðslu má lands- kassin bera, tá bummpenga- tíðarskeiðið er av. Hóast ein slíkur tunnil helst ikki verður gjørdur næstu nógvu árini, eigur møguleikin tó ikki at verða avskrivaður heilt, tí um figgjarorkan hjá landskass- anum betrast nógv, t.d. við oljuinntøkum, er møguliga rætt at fremja verkætlanina. Fyrst eigur ein cost-benefit kanning at verða gjørd, ið kann vísa, um spardur tíðar- og akfarskostnaður kann uppviga sera høga fløgu- kostnaðin. Eg havi tí givið samskiftisdeildini í Vinnu- málastýrinum boð um, at ein slík cost-benefit kann- ing skal gerast. Tá úrslitið av kanningini er klárt, vænt- andi um 1-2 mánaðir, verð- ur úrslitið lagt á heimasíð- una hjá Vinnumálastýrin- um, ið er: www.vms.fo Vinarliga, Finnbogi Arge, landsstýrismaður