týsdagur 16. mars 1999síða 23

Nr. 51 — 16. MARS 1999 tíðindablaðið vera størsti parturin av lívi okkara. Men uttan vónina, uttan trúnna uppá, at vit sjálvi duga, verður dagurin sanniliga gráur Eg havi mett Kosovo búgvum, Samum og fólki úr Estlandi, og tá ið tú tosar við tey, og sært eldhugan og kærleikan til eitt land, sum kanska ikki er til. og sum ikki hevur nær so nógvar møguleikar, sum vit hava og hoyrir tey Syngja sinar sang ir, so gevur tað eitt prik í hjartað, tá ein hugsar um vælferðina og líkasæluna r heima Tå 10 alt hetta fyrireik ineararbeiðið einaferð er liðugt, skulu vit taka eina avgerð, sum kemur at mynda lívið í Føroyum langa tíð frameftir. Vit standa við ein krossveg aft aná kreppuna. so sló beinini indan okkum og lat okkum standa eftir sum móðurloys ingar. Men tað gav okkum isini eina hart tiltrongda veking, eina sunna vreiði. sum fyri eina løtu savnaði okkum, sum ongantíð áður Hetta samanhald er tó longu farið at molna aftur Spennandi verður, hvat ið spyrst burturúr, tå ið av gerðin skal takast. har hvor og ein má grípa í egnan barm og spyrja - hvat vil eg vera Vit, sum búgva í Føroy um, hava so nógv at vera glað fyri. Vit liva í friði í vøkrum og heilsugóðum umhvørvi, sum i einum reiðri. Vidhvørt gerst ov trongligt, so at vit leingjast burtur og skumpa hvønn annan, men hitan frá nær heitini hava vit í okkum. annaðhvort vit fara ella verða verðandi Mentunarlívið blómar sum ongantíð áður, sjálvt um tað ikki verður fjálgað serliga nógv um av teimum, 10 ráða Foroyingar Kunnu stutt sagt ikki lata vera við at Viðmerkingar: skapa Føroyska málið ljóða vakrari úr barnamunnum í dag. enn tá ið vit vóru smá Føroyski dansurin er aft urkomin av álvara. Kórini syngja okkara vøkru sangir I ítrótti blanda vit okkum uppí úti í heimi. uttan at hava fyri neyðini at skamm ast Skótarnir skipa fyri løtum sum hesari og læra okkum at vera góð við vøkru nátt úru okkara. Hornorkestrini seta slíkan dám á allar há tidarløtur, at eingin kundi hugsað sær at verið tey fyri uttan Alt hetta takkað verið sjålvbodnum., oløntum ósjónligum kreftum, har nýggjar hendur taka við, har tær eldru sleppa. Uttan tey, vóru vit fátæk. Jú tað grør um gangandi fót Eitt er vist. Vit foroying- ar duga, um vit vilja. Líta vit á Varharra, sum forfedrar okkara gjørdu. og síðan á Tað var ein vøkur sjón at s egnan mátt og megi, so man fara at ganga Eg vil ynskja landi og fólki eitt gott og vónríkt vár Eg vil at ørindi úr lesa eitt eimi yrking enda Fr eja allar skótarnar í búna til Mitt lítla land - so dragand I SUMMmarskruð - við åartt og naåttarsol á him stóð ið vót to Kom 4 87 ( heiðun har ug erækarismessuhaldið 191 t etrart i” 4” ? On d ( i” i } 4 atlat , FÅ ger KK Í -ingar- Eitt so líuð mál sum før oyskt má verða reinsað og hampað um javnan, skal tí vera lív lagað sum sjálv- støðugt mål. Føroyskt verð- ur jú dag og dagliga ávirkað av donskum, eingilskum og íslendskum. Og nú Internet- ið og fylgisveinar gera alt meir um seg, eru sjålvt norðurlendsku brødratj60ir- nar farnar at bera ótta fyri anglosaksisku málavirk- anini. Hvat skulu vit smáu føroyingar so siga? Tí undar tað meg ikki sért, at summi leggja so al- stóran dent á týdningarleys- ar smålutir, tå ið tað snýr seg um føroyska målrøkt. Eitt er at lúka utlendskt burturúr; men at lúka tað burtur úr málinum, sum er føroyskt - tað er at reinsa fyri at reinsa, og tá er reins- ingararbeiðið vorðið eitt slag av óvana og sektarismu heldur enn gjøgnumhugs- aður málpolitikkur. Føroyskt er jú sera fjøl- broytt av so lítlum máli at vera. Til dømis kunnu vit siga bæði ríðibreyt og ríð- ingarbreyt, skrivibók og skrivingarbók. Hesum mál- tyribrigdinum greiddi Turið D. Joensen frá í sera áhug- averdari grein í Føringinum í fjør. Tað er at vóna, at Tur- ið endarprentar greinina onkuntíð, tí hon er verd at lesa! Í mong ár hevur svimji- hylur verið í Gundadali: ið hvussu so er tveir hava ver- ið undan tí, sum nú er. Í Havn hevur hann altíð itið Svimjihylurin í Gundadali. Miðskeiðis í sjeytiårunum fingu klaksvíkingar innilok- aðan hyl, og skjótt hevði hvør bygd sín svimjihyl Flestu havnarfólk siga svimjihylur: tey, ið siga svimjingarhylur, kanst tú telja á aðrari hondini (veit ikki, hvussu tey taka til aðr- astaðni í landinum). I Føroyum hava vit altíð havt miklan stuttleika av, at íslendingar "synda", tå ið teir svimja - og eftirsum føroyingar allar dagar hava skammast við sítt egna mál. vístu vit, at tað mundi bara vera ein tidarspurningur, áðrenn onkur målreinsari fór at leggja seg eftir at lúka orðið "svimja" úr føroysk- um. Hetta varð eisini roynt, tá ið nýggi svimjihylurin í Gundadali varð latin upp í 1982, og okkurt flogvit fann upp á at kalla hann Sundhøll - hóast havnarfólk altíð hava kallað hann Svimji hylin og einki annað. Onkur hendinga puristur leyp á leistum fyri navnauppskot inum, men kortini livdi Sundholl ikki serliga leingi á mannamunni. Tað mundi eisini vera líka frægt, tí Sundholl hevði skjótt kom- ið í bland við elverkið á Sundi. Men vit høvdu nóg illani skrúvað brúsurnar frá í nýggja svimjihylinum, tá ið okkurt málsligt orakul kunngjørdi fyri føroying um, at tad eitur svimjingar- hylur, og at svimjihylur er Oføroyskt! Hvi fingu vit ongantíð at vita, tí sum van- ligt grundgóvu teir ikki. Hjá Føroya fólki var bara at gapa, tyggja og svølgja. Um sama mundið broytti Havn- ar Talvfelag navn til Havnar Telvingarfelag. Eingin veit hvi. Eiga vit kanska at kvøda "Tað var Flóvin Bænadiktsson, hann sat í búnari telving..."? Målfrødisliga fárt tú ikki progvad, at svimjingarhyl ur er rættari ella føroyskari at siga enn svimjihylur. Tað skuldi bara vera so! Fyra grundir kunnu vera til, at svimjingarhylur skal eitast at vera rættari og føroyskari enn svimjihylur: 1) So ljóðar tað meir fornt. 2) So ljóðar tað bygdas- ligari. 3) So líkist tað donskum tað minni 4) So líkist tað ikki havn- armåli. Tann mest brúkta grund in, "soleiðis-eitur-tað-á-is lendskum”, gildir ikki hetta dømid, eftirsum 'svimja' ikki er til i islendskum. Men um rætt skal vera rætt, er - ingarformurin so ikki tíkin úr eingilskum? Onkur vil vera við, at tað er Oføroyskt at benda sagnorð á henda hátt (svimji-), men hví eitur tað so ikki fiskingarvinna? Um *svimjihylur' er skeivt og Oføroyskt, so mugu vit vera konsekvent - ikki bara pilka einstøk orð burturúr og friða onnur. So má tað eisini eita spælingarplåss, fiskingarvinna, veiðingar floti, spælingarmenn, grát ingarsurra, leiðingarsvein ur, láringarpláss. órygging arligur, — láringarsveinur, drykkingarvísa, drekkingar- vatn, spísingarseðil. áting- argildi, koyringarkort, sit ingarplåss, standingarplåss (1), sågvingarrør, rakingar blað, pissingarlingur, skít- ingarbyttur, rustingarkustur, brenningarstød, brenningar- depil, rullingarportur, Dyri Biðingardagur. bindingar- klubbi, kókingarbók. steik- ingarpanna, ivingarmål, þíðingarróð. stedgingar- pláss, hølvingarspønir, høggingarjarn, spyggingar- bakki. spyggingarsjuka, hostingarsevja, njósingar- »ulvur, snakkingarmaskina, kastingarbløka, lystingar- iga, syrgingarligt, renning- arhjól, vaskingarmaskina, bakingarpulvur, hoyringar- brek, talingarskeid, føling- arhorn, dansingarhøli og kølingarskåp. Rokningar- bók må vera bók við rokn- ingum. Og hví ikki siga inn- ingarskógvar. gleði- ngarboðskapur. hyggingar- áð. utingarmøti, inningar- Heri Eysturlíð skrivar um má frensur og "Jólafest er gleð- ingarfest”? Hetta er so mik ið Ofatanarligt, at eg fái báði skrivingarkrampa og skriv ingarskrubb! Eitt er at leggja upp fyri flóðalduni av donskum og útlendskum orðum. málisk um o. 9. Men latið tað, sum er foroyskt. fáa frið! Tað kann so ongantíð gerast málspilla. Ella..? Heri Eysturlíð, Stockholm Arrogantir, destruktivir og sjálvforherligandi lesarabrævskrivarar Nú er nokk. Nú er enntá ovboðið. Eg eri deyðtroyttur av persónum sum Julian Ol- sen, Róa Joensen og slíkum typum, sum ongantíð, tá ið heitt hevur verið á teir um at rætta eina hjálpandi hond til menning av hondbólti- num, hava kunnað, orkað ella sæð seg førar fyri hes- um, men sum strax í sínum sjálvforherligilsi eru til reið- ar at siga hinum frá, hvat tey ikki hava gjørt, hvat tey skulu gera og hongja navn givnar eprsónar - í hesum føri Birgir Sondum - út í bløðunum. Hvønn forleika hesi fólk hava til at dóma um hansara kvalitetir sum dómara, er tað ikki lukkast mær eftir nógv ár í Hond bóltssambandinum at fáa eyga á. Eg ivist ikki í, at Birgir ger feilir, tí oll fólk. sum gera nakað til nyttu, koma at gera feilir, bert tann, sum onki ger, er 100% feilfríur. At nakar tímir at vera dómari, er undrunnarvert, tá ið man tonkir upp á ta við ferð, teimum er fyri á velli og uttan fyri vøll. Tó er tað eydnast = Hondbóltssam bandinum at fáa 6 føst dóm- arapør til 1. deildirnar: 2 úr Kyndli, 2 úr Neistanum, | úr H71 og | ur StlF; aftrat teimum eru so nakrir leysir dómarar, sum traðka til, tá ið brúk er fyri teimum. Er tað ikki at undrast yvir, at áðurumrøddu lesarabræv- skrivarar eru viðhaldsfólk hjá einum felagi, sum onki fast dómarapar hevur at bjóða fram? At ákæra HSF fyri at royna at forkoma føroysk- um hondbólti er beinleiðis injurierandi. Fyri fyristu ferð í tey umleið 25 áriuni eg havi verið í leiðsluni í Hondbóltssambandinum. hava tey trý seinastu árini onki fólk sitið í nevndunum, sum skal brúka sin nevnd- arsess til politiska karrieru, hægri socialt stødi ella til at lata seg síggja saman við kendum fólkik, men bert fólk , sum dagliga - summi fleiri tímar hvønn dag - ar- beiða til frama fyri føroysk- an hondbólt. Hetta sæst fyrst og fremst á ti stóru tilgongd, sum hevur verið til ungdómsdeildirnar hesi seinastu fimm árini, ein vøxtur upp á umleið 30%. Hvar blivu tó øll hesi fólkini í hesum nevndunum av? Jú, tey sita í dag og skriva lesarabørv um, hvussu ódugnaligir dómarar eru, og at HSF roynir at for- koma hondbóltinum og heita á síni viðhaldsfólk um at boykotta arbeiði sam- bandsins. Hetta er beinleiðis forarg- ligt! Gvat billa hesir per- sónar sær inn,t eir, sum ikki timdu at rætta hond frá síðu, tá ið brúk var fyri teimum. Sigur nakar nakað um ta spillandi tunguna o. s. fr? Skal hetta vera stoðið, vit skulu liggja á í framtidini, so gloymið alt um A-lands- lið. ungdómslandslið, al- tjóða samarbei-ði og Eu- ropa Cup. tí onki ordentligt fólk fæst til at fáast við slíkt undir sovorðnum umstød- um. Tað er tað ikki vert at brúka tíð og orku uppá Tórshavn 13/3 - 99 Hans Holm, skjótt fyrrverandi formaður í kappingarnevnd HSF Hans Holm, formaður i kappingarnevndini hjå HSF P. S.: Skuldi nakar ætla sær at svara upp á hetta: Ger tað men vænta ikki svar. Eg havi tonkt mær at prioritera mína tíð og arbeiðsorku bet- ur framyvir enn higartil