fríggjadagur 4. august 2000síða 6

10 11 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 147 - 4. august 2000 Nr. 147 - 4. august 2000 JÁKUP MØRK Í blaðnum í gjár stóð at lesa, at Bjørn á Heygum hvass- liga fanst at frídømingini av Signari á Brúnni, fyrrver- andi landsstýrismanni. Millum annað vísti hann á, at hetta mál kann skapa fordømi fyri, at landsstýris- menn at kalla fáa frítt spæli- rúm uttan at skula taka fyri- lit fyri teimum játtanum, sum løgtingið annars hevur samtykt. Greiðari mannagongdir Hasi orðini frá Bjørn á Heygum havi eg sum so onga viðmerking til. Hatta er ein juridiskur spurningur, Endurskoðan er neyðug Málið um Signar á Brúnni hevur greitt víst, hvussu alenyðugt tað er at endurskoða lóggávuna á økinum, heldur Anfinn Kallsberg, løgmaður sum eg sum so einki hava at siga um, vóru fyrstu orð- ini frá Anfinni Kallsberg, løgmanni, tá vit spurdu um hansara fatan av málinum. Løgmaður segði tó víðari, at eftir hansara fatan hevði málið um Signar á Brúnni týðuliga staðfest, hvussu neyðugt tað er við eini endurskoðan av lógarkarm- inum á økinum. - Trupulleikin er, at tað á fleiri økjum eru konfliktir ímillum stýrisskipanar- og játtanarlóggávuna, og hetta málið er bert eitt dømi um henda trupulleika, sigur løg- maður. Víðari sigur hann, at eigur at verða soleiðis fyri- skipað, at greiðar manna- gongdir fáast á økinum, so- leiðis at sleppast kann und- an líknandi trupulleikum í framtíðini: - Vit nýta alt ov nógva tíð og orku upp á at loysa tru- pulleikar, sum tað skuldi verið púrasta óneyðugt at komi í. Tað, sum tørvur er á, er at fáa púrasta greiðar mannagongdir frá A til Z, soleiðis at tað eingin ivi er um, hvussu mál skulu hand- farast. Hetta eigur at vera galdandi frá teirri løtu, at málið stingur seg upp á ein- um stovni og allan upp í- gjøgnum tað politisku pro- cessina. Tað ber ikki til, at vit alla tíðina skulu trilva okkum fram og fara skeivur av hvørjum øðrum, sigur Anfinn Kallsberg at enda. - Tað ber ikki til, at vit ala tíðina skulu trilva okkum fram, heldur løgmaður Í løtuni verður arbeitt við at gera ferjulegurnar við Gomlurætt og í Skopun til reiðar, so tær eru førar fyri at taka ímóti nýggju Sandoyarferjuni, tá henda verður sett í sigling. Eisini í Hesti skulu fyrireikingar gerast til nýggju ferjuna, og á myndini omanfyri sæst, hvar Sandoyarferjan eftir ætlan skal leggja at. Fyrireikingar Mynd: Edvard Joensen Jazzfestivalurin Jazzfestivalurin Stavanger Gospel Choir SQUARE ONE Lis Sørensen , KR. 80,- , KR. 150,- , Mikudag 9. august Hósdag 10. august Fríggjadag 11. august Leygardag 12. august Bjørn Thoroddsen (IS) JASSARNIR J.S.& Bach Trio 2/ASSIMILATION Trevor Hunter Folk Duo Shetland IVORY v/ Eivør Pállsdóttir og John Purcell A Tribute to Louis Armstrong SWINGING LINK v/Jens Nørholm Trevor Hunter Folk Duo Shetland Kurts Blues Band Åland JASSARNIR GREEN GATE PLÚMM PÁLL finnur PÁLL SQUARE ONE Blues trio (N) JASSARNIR Coco Nelegatti y su QUINTETO ARRABAL arg./tysk Tango ork. Trevor Hunter Folk Duo Shetland SOFIA FINNILÄ, vokal ( JAZZOASIS (FO) Arne Forchammer (DK) (FO) v. Holger Laumann & (FO) (FO) FIN) v. (FO) J S óhannes Andreassen & tamen Stantshev (FO) GR/IS/F0/DK trad. Jazz (N) v. Jørgen Dahl (DK) KR. 100,- , KR. 150,- HALLAS TRAVEL STAVANGER GOSPEL CHOIR LOST PILGRIMS LIS SØRENSENS GROUP LOST PILGRIMS 17. Tórshavnar Jazz, Fólka & Blues Festival 2000 Í Norðurlandahúsinum ATGONGUMERKI TIL ALLAR DAGAR: KR. 360,- Atgongumerki fáast í Norðurlandahúsinum, tlf. 317900 og á Kunningarstovuni, tlf. 315788 Fyrivarni verða tikin fyri broytingum NICLAS JOHANNESEN Fyri tveimum árum síðani - og fyri fyrstu ferð nakrantíð í amerikansku tónleikasøg- uni - var country tónleikur skúgvaður av ovastu sølu- hillunum. Har dusaði rapp-tónleik- urin sær. Tað fitta - country - hevði tapt móti tí ljóta - rappinum. Henda lutfalsliga unga sjangran seldi 81 milliónir fløgur, kassetu- bond, og plátur, meðan country-sjangran seldi 72 milliónir í 1998. Vøksturin innan rapp-tónleikin var heili 31 prosent samanborið við tvey prosent innan country-tónleikin og seks prosent vøkstur innan rock- sjangruna. Harðligt Fyrstu vikuna í juni ár 2000 kom hvíti rapparin Eminem við sínum harðligu tekstum út við nýggjari fløgu og skúgvaði alt fyri eitt bubble- gummi drotningina Britney Spears út á síðulinjuna. Eminen liggur í hesum døg- um eisini ovaliga á føroysk- um hit-listum so sum „15 Teimum Bestu“. Útgávan “The Marshall Mathers LP” er fylt við haturi, neyðtøku og morði. Og mest seljandi fløgan fyrstu vikuna í juni. Eminem sló rættiliga ígjøg- num við lagnum “Slim Shady” (Slim Shady er ein fiktivur persónur, líka sum Esmar Eysturoy, uttan at hesir báðir tó líkjast serliga nógv, blðm.) og var ein av teimum fáu hvítu rappar- unum, millum fyrst og fremst svartar gangstar rapparar so sum Dr. Dre, Snoop Dog, Tupac Shakur (skotin), og Notorius Big (doyði í vanlukku). Hip-hop er kollveltingar rødd ungdómsins, segði rapparin Jay-Z í eini grein í Time Magazine fyri árum síðani. Hetta er tað, fólk vilja hava, legði hann aftrat. Hann hevur helst rætt. Hip hop er í dag at hoyra allastaðni. Á filmum, radiostøðum og lýsingum fyri alskyns lutum. Tað er serliga ágangandi, tunga beatið, sum tey ungu fella fyri. Í moral-fikseraða USA eru tey tó mong, sum rópa varskó. Nakað av rappinum eggjar nevniliga beinleiðis til ólevnað og kriminalitet. Fyri at halda fast við Eminem so skrivar hann beinleiðis um at neyðtaka mammu sína. Tað fær valla verið verri. Foreldur gerast heit um skallan og ivast í, hvussu tey skulu takla, at Eminem og hansara líkar ljóma inni í kamarinum hjá tannáringa soninum/dótrini. Í Norður- amerika eru allar fløgur, ið innihalda eiðir og annan ónærisligan tekst merktar við ávaringum. So øll eru fullgreið um, at hetta er ikki ein sunnudagsskúla fløga. Tey serkønu hava síni boð til foreldur. Men tey eru ikki øll í samsvari við hvørt ann- að. Eini boð eru, at foreldrini skulu bara sjálvi lurta eftir hesum fløgunum. Tí ikki allur tónleikur er líka radi- kalur. Haraftrat verður eis- ini mint á, at seinastu 50 árini hava foreldur øst seg upp um moralin hjá tann- áringum - heilt síðani ung- dómsmentanin vaknaði við undirlívsvreiggjunum hjá Elvis. Hetta við foreldra- óttanum mótvegis børnun- um er líkasum ein náttúru- lóg. Fjáltur Foreldur hava syfst í bylgj- um av moralskum fjálturi í 50 ár, vísir eitt nú profess- arin Martin Laba á Simon Fraser universitetinum í USA á. Sjálvur er hann sannførdur um, at ússa- ligasta loysnin er sensurur. Tað hevur ongantíð dugað, og tað fer aldrin at duga, sigur hann. - Dagsins børn liva í ein- um elektroniskum um- hvørvi, sum er fullkomiliga ógjørligt at regulera. Tað, børn hava fyri neyðini, er “media-lærdómur” soleiðis at tey ungu kunnu verja seg sjálvan mótvegis ágangandi boðskapum, sum media- heimurin sendur í stríðum streymum, allatíðina, sigur Laba professari. - Tað finst ein óndur heimur har úti, fyltur við ábyrgdarleysum menniskj- Tey velja rapp um og loysnin er at vera snildur og kritiskur, leggur Martin Laba aftrat. Haraftrat er Martin Laba fullvísir í, at innan popp- tónleik koma orðini í aðru røð aftan fyri beatið í sang- unum. Í londum, har enskt er fremmandamál, er hetta upp aftur meira galdandi. Hip-hop er list - ikki veru- leiki, sigur hann. Tað er list, sprottin í kjalarvørrinum á einum rasistikum, fátæks- ligum samfelag, har markn- aðurin og kapitalurin ráða. Hann vísir eisini á, at rapp hevur eitt rættiliga dygt søguligt kjølfesti og sigur, at um hann hevði børn, so hevði hann ynskt, at tey lurtaðu eftir rapp heldur enn eftir Britney Spears. Senurur nyttar onki Eisini sálarfrøðingurin og professarin Kim Schonert- Reichl er samd í, at sensurur nyttar onki. Hon heitir á for- eldur um at finna útav, hvussu stóran leiklut - og hvønn - leiklut rapp-tón- leikur hevur í lívinum hjá teirra børnum. Hon mælir foreldrum til at práta við teirra børn. Víst verður eisini til bókina “Metal Heads”, sum viðger, hvussu ung brúktu/ brúka heavy metal tónleik. Høvundurin Jeffrey Jensen Partur av rapp-tekstum, sum ljóma inni í kamarinum hjá tannáringum er bæði blóðigur, harðligur og kvinnu-hatskur. Og ovast á hitlistunum. Í USA rópa summi varskó, meðan onnur mæla til at sláa kalt vatn í blóðið. Eisini í Føroyum er rapp væl við. kemur fram til, at tann- áringar brúka tónleikin at regulera sinnislop (mood swings) við. Tónleikurin hevði ta ávirkan á tey ungu, at tey gjørdust minni ill eftir at hava lurtað eftir hesum villa tónleikinum. Kanningar, sum Arnett, lærari a Lærda Háskúlanum í Maryland, hevur gjørt vísa, at ung ser- liga lurtaðu eftir hesum tónleiki, tá tey vóru ill. Og hetta var ein púra vanda- leysur háttur at vísa teirra øði. Arnett er tó ikki samdur við teimum, ið seta líkheits- tekin millum Elvis og hans- ara beinsveiggj og so harð- skaps-eggjandi rapptónleik- in. (Gangster) Rapptónleik- ur gevur eina forskrúvaða versjón av, hvussu kvinnur skulu vera viðfarnar, sigur hann. Martin Laba er samdur, men sigur, at tað hava eisini aðrar tónleika sjangrur gjørt frammanundan. Og hann hevur ein universitetsklassa fullan av ungum fólki, sum eru uppvaksin við gangsta- rapp tónleiki, men sum kortini liva í kensluligari javnvág. Hann vísir á, at tey flestu ungu liva seg full- komiliga inn í sjálva rapp- mentanina og har er harð- skapur bert ein lítil partur í tí stóru myndini. Heldur enn at forbjóða, eiga fólk at práta um tað. Sum foreldrini Sálarfrøðingurin Schonert- Reichl, vísir eisini til kann- ingar, ið vísa, at í síðsta enda so fáa børn sum oftast somu lívsvirðir sum teirra foreldur. Tað snýr seg um at geva teimum gott í beinið, sigur hann. Somu kanningar vísa eis- ini, at børn, har foreldrini veruliga lurta eftir teimum, hava betur kjans at menna ein sunnan moral enn børn, har foreldur tala í boðshátti og dialogurin er einsrætt- aður. Í síðsta enda er tað helst júst tað, rapp-tónleikurin snýr seg um. Røddir ongin hoyrdi, fyrr enn trummu- beatið bankaði boðskapin inn í hvønn krók. Eminem er mest seljandi rapp-tónleikarin í hesum døgum. Samstundis, sum hann selir fleiri milliónir fløgur, verður spældur non-stop á MTV og liggur ovarliga á 15 Teimum Bestu, so verður frá fleiri síðum eisini harðliga funnist at hansara tekstum, ið eitt nú leggja eftir samkyndum. Tað er serliga millum ungar dreingir, at Eminem hevur sín dygga viðhaldsskara Hendan myndin er tikin sama dag sum nýggja útgávan hjá Eminem kom á heimsmarknaðin. Hann seldi milliónir eftir eini løtu