týsdagur 20. apríl 1999síða 12

12 tíðindablaðið Nr. 73 — 20. APRÍL 1999 Sleppa neyvan undan valdsnýtslu Tað óhugnaliga í hesum spurninginum er, at ein noyðist at geva seg undir, at vórðu NATO-bumbingarnar ikki framd- ar. gjørdist stødan kanska uppaftur verri, sigur Rói Patursson, heimsspekingur í práti vid Søsialin. M DE sum ein 10 > war e k kk em MI ice lun He e Vat orð SÁ g og gsanil din hugs one viðurskifti nen tær eru ikki so áhuga ar. Orðaskifti er haraft læ heimspekingurin, R P rsson t á 1 nn í € JUZo c JvU | estar udreymar jannar seg síðani upp PI - KK it ' } I i HH SA - = | NA o 3 } Balk 00 20 bara einun 5 Hóas t ndi H € sk r ry R e i speKing I sul il S c I + > Y ) 3 plig Brá O NATO-Ior ni 4 EIMSNDEKIN SU ur Rót Kriggj er ikki rættvist Spurdur. um talan í hesari ósemjuni er um ta klassísku dina við tí hvíta og ti Varta partinum, og at vit so sjálvandi stuðla tí hvíta. heldur Rói Patursson. at myndin hesuferð er rætti- hga greið — Eg eri komin til ta fyribils niðurstøðu. at eftir upplýsingum úr sjón Varpi og ørum miðlum. so havi eg sæð tað sum, at nok ur menniskju vóru í vanda fyri at vera týnd - í roynd og veru vóru við at gerast ffur fyri ti, vit Kunnu nevna et d ( Hesari erbiski herð- u | So krioo en k kant t tað kann r C % oh Ort lað óhug g Sar haldi eg le elsi Tal geva seg undir. at varð hetta sum NATO-londini nú kki framt. so gjørdist stød- fremia. Kanska uppattur verði Moralsk meting neyðug Umleið ein millón flóttafólk yna at finna tryggar um tødur = aðrastaðis. Bum ngin fer fram. Eyri át sleppa undan, at stødan Eftir hugsan Róa. skal ! kt bara fin ce I 5 id Lika ) r jo I 3 hend Í K Vil vita ikki, hvussu alt sær ut um 14 dagar, sjålvt um vit beint nú ikki síggja aðrar møguleikar enn teir ið vera troyttir, sigur Roi, og leggur VER afturat, at vit tíverri munnu siga. at tann poltukkurin. Milocevic stendur fyri, eftir øllum at døma er er í tráð við ein einstevnuligan út reinsingarpolitikk, ið fyrr er sæddur á Evropeiska meg- inlandinum. — Ein sleppur Ikki undan einari moralskari meting. ætlar ein at taka støðu í hesum málið. heldur Rói Patursson Okkara samkensla I okkara egna orðaskifti. eins og kring heimin. hevur verið staðfest. at næstan oll hava samkenslu. nú hesir ræðuletkar henda. Vit hava sæð heimafólk. ið flýggjar vir háls og herðar undan hermegini hjá Milocevic Spurt kundi verið. um hend enda samken o ut vit hava onkran at vera ill vid í sama vi fangi. Tað heldur heimsspekingurin á háskúlanum ikki treytaleyst Viðhvort. kanska. Tað. at ein hevur samkenslu við flóttafólki sum samleika leys koma strevandi eftir vegnum, ber ul útfrá ti hugsa. at summi fólk hava hjálp fyri neyðini. Teimum hevur ein onkursvegna skyldu at hjálpa. Til tess at finna í sær eina tílíka sam- kenslu, er ikki alneyðugt at hava eim óndan part við inni í myndini. sigur hann Spurt kundi í eisini verið. in vIt I mun hava y er elvd ert sam tatækradøm! heldur Roi Mynd: Jens Kristian Vang annad inn i myndina. Vit eru so avmarkað í okkara heim- fødisligu hugsan um, hvørj- um vit hava samkenslu við Men til tess at venda aftur til spurningin um hin ónda partin. kunnu vit nevna skalvalopini í Íslandi. Í tí ræðuleikanum var ongin óndur partur, men tó savn- aðu foroyingar eina rúgvu av peningi. Hinvegin hava vit verið heldur tigandi vitni til líka ringar og verri van- lukkur, eisini verri enn hana ið hendir í Kosovo nú. Í stríðnum millum Tutsiar og Hutuar í Ruanda vóru tey líka mong, sum ídag kenna seg noydd at rýma ur Jugo slavia, beinleiðis myrd, sig- ur Roi Patursson og heldur áfram Ríki parturin av heiminum fann seg siga í hesum: helst ti at vit kki í sama mun sum í Ex- ropa identiftseradu okkum við tað ið hendir í Afrika So ertaðersini eitt ann að. sum kann flokja allan henda spurningin. sigur Rói. — I Kosovo-kreppuni er talan ikki um ta vanligu myndina, at vit nú hava samkenslu fyri okkara egnu, tí at onnur, hini fremmandu, liggja eftir teimum. Tað sum vendi nið- ur, vendir upp: tí mentanin hjá Kosovo-albanunum, ið vit hava samkenslu við, er muslimsk í stóran mun. Ser- barnir, hinvegin, hoyra til ta rætttrúarligu kristnu verð na. sigur hann Við lóg skal Heimur byggjast Ein grundleggjandi spurn- neur. er. hví vit menniskju halda áfram at kríegjast Hv nen! H I SÓ frægt. at vit finna aðrar hættir at loysa ósemjur. enn við valdi..? — Kriggj er ein spurningur um vald. og um at hóra undan og lívbjarga sær. staðfestir Rói Paturs son. Tad einasta vit læra av søguni, er at vit ikki læra av søguni. I bókmentum, í átrúnaðum og í heimsspek ini, hava tað verið uppskot um. hvussu sleppast kann undan kríggji. sigur hann og nevnir í hesum sam bandi. at nærmasta, komið er fram til higartil, er at at beitt eigur at vera fram i móti. at onkur altjóða myndugleiki verður til Sagt verður t.d., at vid lóg SAC und DVggjast Hugsa verður. at hetta skal vera galdandi í altjóða hopi eins væl... við lóg skal heimur Vs Kv.s. at øll full veldi skulu vera bundin av eini altjóða log. Spurdur um. vit ikki longu hava S.T til tað sama. sigur Rói, at tað er rætt. men at ein slík lóg skal byggja á. at londini, 10 ganga undir hesa lógina, eisini eru rættarsamfeløg Í prinsippinum. skal tað sama, ið er galdandi fyri eitt fólkaræðiligt samfelag, at vera galdandi fyri eina stórri eind, ið eitur Heimurin, heldur Rói. I ollum hesum noyðist so elsini at vera ein mynd- ugleiki, ið kann seta vald aftanfyri síni logarkrøv. Hesin skal ikki góðtaka, at ein bólkur ger brotsverk móti mannaættini byggjast Vit eiga ikki at góðtaka kriggj Rói Patursson heldur ikki. at vit sleppa heilt undan at brúka vald. Henda staðfest- ing kann kanska hava við sær, at fólk geva upp. og siga. at alt bara kann vera tað sama. At vit noyðast at vóðtaka. at menniskjan er ond, og kriggj tiskil altíð fer at vera..? — Men, tað er ikki víst. at kriggj er, ú at menn iskjan er ónd. og eg haldi Ikki. at vit skul tað. s1gur Rói Spyrt tú tann filosofiska spurningin. hví kríggj í grundini er til. kunnu vit svara ingunum, um tað er ti at menniskjan er ond, ella tí. at nøkur ávís viðurskifti. ið u godtaka vid spurn eru soleiðis. at menniskju vera noydd at fara í kríggj. til tess at bjarga sær, sigur hann, og leggur afturat. at hann mest trýr uppá hitt seinna. — Men vit skulu á ongum sinni bara góðtaka. at kríggj er. ti at verðin og menniskja nú einaferð eru soleiðis, sigur Rói. — Snøgt sagt alt eigur at vera gjørt at fáa slík viðurskifti í rætt lag, uttan valdsnýtslu. Vit eiga ikki at góðtaka kriggj. Pråtid við Róa Patursson, heimsspeking, heldur fram í Sosialinum í morgin. Lesið m.a. um, hvussu moralurin verður raðfestur í heimssam- felagnum, og um ágangandi átrúnaðir... tekur Rói Patursson uppaft ul Treytaleys pasifisma Spurningurin um kriggj í heila taki, tekur kanska ein annan spurning upp. Spurn ingin um pasifismu — Um ein antin er pasifistur, ella ikki. Rói Patursson tvast í. um hetta er heilt rætt. tí hann heldur, at ein kann vera pasifistur av ymsum orsøkum Fu kanst eisini vera pasifistur, men sam kemur em ind y ut stundis stga, at åvis støda upp. so kann harðskapur ger ur: td. um talan verju, kann hetta eisini vera mannagongdini, nevnir to i Ú sum sigur hann, men at hin treytaleysa pasifisman eisini er til Hugsa um Gandhi, sum uttan vald gjørdi motstødu móti harðskapi. og vann Viðvíkjandi stóðum á Balkan. setur Roi spurning in um. hvørjir møguleikar nir eru at fáa bilbukt við hesum bardaga Um ein stóða tekur seg upp. so at siga í okkara evropeiska grannalag, við einum herði. sum miðvíst fer undir at týna eitt fátækt bóndasam- felag, setur eld á bygningar og rekur fólkið. sum í teim- um búði. burtur. Hvussu ber tå til at praktisera treyta- leysa pasifismu. Við fyri- varni kundi verið hildið. at um ongin roynir at steðga slíkum, so spjadir tað seg um alt Balkan eftir einum tveimum mánaðum. sigur Rói Patursson, men leggur afturat, at:tað ikki er lætt at taka støðu. tóat hetta førid ikki er so gruiliga ringt at taka stóðu til. Grunnar endurtøkur i Sjonvørpunum I mínum ungdómi vóru vit ímóti NATO, men eg noyð- Ist at viðganga. at hetta til takið hjá NATO, er eitt 6- hugnaliga neyðugt tiltak. heldur Rói. At sivilfølk, vegna væntandi neyvleika. eisini doyggja, er ræðuligt. Í slík- um fórum. skuldi tann ella tey. ið hava ábyrgdina at verði drigin til svars, sigur hann og fegnast um, at tey. ið eru partar í hesi ósemjuni ikki eru totaliterir statir, so at hitt frælsa atfinningar- sama orðaskiftið er til, og tað fer væntandi at verða hert. — Hervið er ikki sagt, at alt skal góðtakast. tí nógv av tí, ið verður drigið inn í stovurnar gjøgnum sjón varpið eru ótrúliga grunnar endurtøkur. Hin stóri spurn- ingurin er, um tær bumbur- nar ið fella nú. kunnu rætt- visgerast, og hvussu longi. sigur Rói Patursson. ——.n LL.