fríggjadagur 23. apríl 1999síða 8

8 tíðindablaðið Nr. 76 — 23. APRÍL 1999 Á stóðni er einki lív onkuntíð alduslettir Kyrt er í nátt Millum bátar ið standa á lunni er einans myrkrið eftir ið manar fram tað ið deytt er hægri og hátt - og havið er blátt Og tað er hitt sama myrkrið ið melur mær málið úr munni Ur savninum Várt dagliga lív . eg geri. Taki eg eitt nú eina yrking hjá Shakespeare og Ti meti eg þýðingarnar hjá mær sum mínar egnu yrkingar, sigur Mynd: Jens Kr. Vang - Eg vil leggja dent a vakurleikan - At yrkja he >Í ar) Sl fr : f ur altid verið mítt itriv. Eg kann ikki lata vera, og tå ið tað eydnast mær, verði eg ur Ein yrking skal fyrst og fremst vera vøkur. Innihaldsliga kann hon bera tað ljóta og nega- u fram, men uppá ein vakran máta kortini. Við árunum eri eg vorðin positivari. Siggi tað VAKFUu í ollum. Tað er mín lívsáskoðan, sigur Alexandur Kristiansen. Hann hevur yrkt umleið túsund yrkingar, og seinnu árini hevur hann flutt tað besta sum finst av klassískum skaldskapi í Europa til føroyskt. Í dag verður Alexandur Kristiansen, skald og lærari í Fuglafirði, fimti ár Turid Kjølbro Hann hevur gávur. sum eru óvanligar. Hann er eitt lot. hann er eitt spegl av ollum. sum er uttan um hann. og kanska er tað júst hetta. hann vil sum yrkj ari: gávumildur at endur- geva alt tað skiftandi og marglitta, sum er eyðkent fyri okkara tíð Soleiðis skrivar Gunnar Hoydal, rithøvundur, um yrkingar Alexandur Kristi- ansens i grein um før oysku yrkjararnar, ið Komu fram í fimti- og sekstiårunum Aexandur Kristiansen er partur av ættarliðnum av yrkjarum. ið fyrstu ferð gjørdi vart vid seg og gav ut yrkingar. i seksti áru- num. Talan var um seks ungar yrkjarar, ið tråddu nýggjar leiðir. gingu frá ti bundna stílinum, og sum slitu seg leysar frá skugga- num av teim farnu. Fyrsta savnið eftir Alex- andur Kristiansen, Nón, ið kom út í 1968, tá ið hann bert var 19 ára gamal, er kortini ávirkað av eldri føroyskum skaldskapi. - Eg var ikki so skjótur sum Steinbjørn B. Jacob- sen, Roi Patursson og aðrir at taka tað nýggja til mín, og hóast eftirtíðin hevur mett meg sum part av nýggja rákinum, ið kom fram í seksti árunum, haldi eg ikki sjálvur. at eg havi fylgt teimum. Yrk- ingarnar í mínum fyrsta savni eru skrivaðar. tá ið eg var um 16-17 ára gam- al og tá var eg meiri tradi- sjónellur. Men í næsta savninum, Assa, ið kom út árið eftir, royni eg at yrkja í meiri fríum stíli. Og tað helt eg fram við í nøkur ár, sigur Alexandur Kristi- ansen - Tað er ødrvisi og meiri bundið at yrkja í bundnum stíli. Tá skal samsvar vera millum form og innihald Tá ið tú yrkir í fría stíli- num. krevur tað meiri av innihaldinum. Mær dámar bæði sløgini líka væl. Føroyskar fyrimyndir Longu sum heilt ungur var Alexandur Kristiansen hugtikin av at lesa bók mentir. Fyrimyndirnar vóru eldri føroyskur skald- skapur. - Janus og Hans Andrias Djurhuus, og Pol F. Joen- sen hugtóku meg. Ahugin at lesa bókmentir vaknaði av álvara, tá ið eg var um 20 ára gamal. Tá fór eg at lesa útlendskar bókmentir eisini. I evnum er Alexandur Kristiansen, sum Gunnar Hoydal sigur í áður nevndu grein, skiftandi og marglittur. tá ið hann yrk- ir. - Hvort til sína tíð. Í sjeyti árunum var eg 0- virkaður av donskum yrkj- arum og tá yrkti eg nógv um sosial viðurskifti Stødan í heiminum kveiku meg. og tað var eisini rákið tá. Savnið. Vár dag- liga liv, ið kom út í 1979, er ein mynd av lívinum í sjeyti árunum. bæði her heima og aðra staðni. Tá strembaði eg onkursvegna ímóti at vera eitt sindur politiskur, eg var ein lítil atfinnari, men tað eri eg mestsum gingin frá. Í sjeyti árunum kom eitt annað skald fram. Jóannes Nielsen, ið fanst at og var politiskur í sínum yrking- um, og tað dugdi og dugir hann so mikið væl, at eg helt meg aftur, tí eg vildi ikki renna í hølunum á honum. Eg kom ikki uppá síðuna av honum tí við- víkjandi. - Seinni havi eg leitað meg fram til eitt enskt skald, John Keats, ið yrkti fyri 200 árum síðani. Hann var kendur fyri at vera uttanveltaður bæði átrúnaðarliga og politiskt. Alt óviðkomandi skal haldast uttan fyri yrking- ina, segði hann, og tað havi eg roynt at arbeitt eftir síðstu árini hóast eitthvørt onkuntíð kemur undan kavi. Hví hevur tú gjørt tað valið? - Kanska tí, at eg innast inni ikki eri so atfinning- arsamur. Eg vil leggja dent á vakurleikan. Ein yrking skal fyrst og fremst vera vøkur, og formur og innihald skulu samsvara. Innihaldsliga kann ein yrking bera tað ljóta og negativa fram. men uppá ein vakran máta kortini. Við árunum eri eg vorðin positivari. Síggi tað vakra í øllum. Tað er min livså- skoðan. - Vit eiga nógvar góðar yrkjarar. ið eru góðir á hvor sínum oki. Hóast tann bundna rímaða yrk- ingin mátti víkja, tá ið modernistarnir komu fram í seksti árunum, so havi eg kortini roynt at yrkt í bundnum stíli síðani. Tað veldst um, hvat eg yrki. Stórur partur av mínum yrkingum eru barnarímur. og tá riggar tað betur. um tær bera uppá rím. Tá eru tær lættari at syngja. Eg vildi geva børnunum eitt nýtt úrval At so stórur partur av ritverki Alexandurs er ætlaður børnunum. er nærum av tilvild. Og tó. Í sjeyti árunum fekk hann sær læraraútbúgving. og í barnaútvarpinum tá var úrvalið av føroyskum barnarímum og barnasang- um mest sum uppbrúkt. Eisini í skúlunum var tørvur á sangtilfari. Mari- anna Debes Dahl, sum um tað mundið undirvísti á - Venjingarskulanum, kendi eisini henda saknin. - Marianna vildi fegin hava fatur á nýggjum sangum og rímum til børnini. Hon bað meg týða okkurt, og so byrjaði eg at yrkja til børn. Síðani H. A. Djurhuus gav rímur- nar og sangirnar út fyrst í hesi old, er einki komið av slíkum. At børnini hava tikið væl ímóti mínum yrkingum og rímum. er sera gleðiligt. Hesi sløku 35 árini síð- ani Alexandur Kristiansen byrjaði at yrkja, eru um- leið 1000 yrkingar komnar frá honum. - At yrkja hevur altíð verið mítt ítriv. Eg kann ikki lata vera, og tá ið tað eydnast mær. verði eg sjálvur glaður. Ikki allar mínar yrkingar hava so nógv uppá seg. Í fyrstuni var eg ikki so sjålvkritisk- ur, men tað eri eg vorðin seinnu árini. Nú lati eg ikki eina yrking frá mær uttan, at eg eri nøgdur við