mikudagur 28. apríl 1999síða 12

12 Politisk viðmerking: tíðindablaðið Nr. 79 — 28. APRÍL 1999 Kristian Magnussen, lógtingsmaður Álitið er ov tunt N i 3 y X 3 k og kk Q o 5» y 1 ars > N i 3 g y ti SE o1ð ikk ð > i ”artæ k g al ) SK el Derai sKåar SKIf mennast, TOIK y at sæta s S ð Førovui lag íð ens SSK vott 111 I N SE oe. Ne 5 í Ne go Sur SOngu KK að torð seg } t fólk í áð og f< u V VØZEUSEOV I skulum ec røktarhermum, skul 1 pening utgoldnan fyr kar, s Privatiser taðfext f 1Ions ippaloysnir Javnaðarflokkurin viður kennir. at ábótur eru neyð ið Cc o o n ; iI M | mangulfult, tá tað ikki vísir 3 5 dt SKCIVICIN 5 X ske St 3 ; bore ; I ) 5 Få] va L i ø SI dursk h Jun ri] påå t í 1: VINIL : 1 0 g sjukum | } R Afestine > 2 = tSd4Nnnaf ONORT 3 YK 1 en + VKISE IKKI Sun 1 garluor samgongun y ] hes Sk ð kunt 5 t gg o es tt >» th alda fram á somu kós. ð bert at menna nýggjar Hg aldSsSKIpanir og menna tænastur tíðin komir on KOMI nýggjar Nær er hjá SAamgeongun at lyfta orðaskiftið um for oyskan almannapolitikk á eitt hægri stóði? Tad tykist ikki at vera nakað orðaskifti í samgong uni, og heldur ongin hugsan um, hvørja åvirkan samfel ra menningin hevur å møguleikarnar hjå øllum borgarum at hava best møg- uligar umstødur fyri einum virknum lívi við góðum livsumstødum Samgongan tykist ikki at gera sær far um, at t.d ar beiðsloy Si er ett av Størstu vandamålunum i samfelagi okkara, og at hesin trupul- leikin eigur i fyrstu atløgu at verða loy stur á arbeiðs- marknaðinum, og ikki við pseudoloysnum innan for sorgarlógina. soleiðis sum verður upp í áliti- Javnaðarflokkurin skjýtur upp. at trupuleikin verður tikin upp við partarnar á ar beiðsmarknaðinum. og ikki minst við lønmóttakarafel øgini, 10 eiga at vísa ein sondarnte stor fyri teimum rbeiðsleysu. Hetta merkir t stríðast má fyri at tad ar eð su et soletðis I } MIUm rknaðin VEIT y kemur at verða bruk fyri færri fólkum í framleiðslu innuni, um ikki nveg Vinna lekur s vinna, ið kann útvega oa markað arbeiði til oll kunnu vit staðfesta. at með in summi eru arbeiðsleys og verða fasthildin í ar skulu tey. sum eru í arbeiði. arbeiða skjótari og skjótari. við stór um vanda fyri óarbeiðsfori sum fylgju. Við øðrum orð um hava vit í dag eina støðu arbeiðsmarknaðinum. sum bæði invaliderar tey ar beiðsleysu og tey. ið eru í arbeiði. Í staðin fyri at vit politiskt seta krøv til ar beiðsmarknaðin um at borg arin skal hava heilsugóðar umstødur at arbeiða undir. og at arbeiðið skal deilast millum øll godtaka vit beiðsloysi. so arbeidsfør, so leiklutin sum ruskílat hjá arbeiðsmarkn- aðinum, og royna eftir føri muni at lappa uppá tey. ið eru dottin av í svinginum, fyri síðan at billa bæði okk um sjálvum og borgaranum inn, at pláss verður fyri teimum øllum aftur. tá lík amligu og eisini sálarligu sárint eru lappaði aftur Ogvusligu samfelags- broytingarnar gera nógv fólk sárbar og í orkymlaði um sín egna leiklut í sam felagnum Alsamt fleiri hava trupult við at síggja seg sum part av eini stórri heild, og tí eru hesi í vanda fyri at gerast marginaliser aði í mum til heildina Henda marginalisering við- førir sum oftast fátækra- dømi, ikki bert materielt fåtækradømi, men eisini sosialt, mentunarligt og pol- itiskt fåtakradømi. I álitinum verður staðfest. at fleiri umsorganartænastur ikki verða røktar sum tað sømir seg. Sum dómi kunnu vit nevna heimarøktina, ið hevur ein nógv stórri tørv enn jåttan er til í dag, um- framt at røktin hevur eina hart tiltrongda døgnrøktar- tænasta fyri neydini, um røktin kann sigast at verða mannsømilig. Tad er politisk kynisma, og eigur ti ikki at verða góð- tikið. at fleiri samfelagsupp- gávur ikki verða røktar til fullnar, ella als ikki røktar. samstundis sum fólk eru ar ) 'g at onnur við arbeiðsfórleika eru staðin fyri at veruligum at verður valt at seta t viðgera tey arbeiðs leysu og geva teimum eina sum endurgjald fyri. at tey eru arbeiðsleys Nú sigur samgongan í áliti num, at nu skal skipast fyri pseudoloysnum við at akti vera tey arbeiðsleysu fyri at va teimum veruliga bar last og sjálvsálit til at fara út aftur á arberðsmarknaðin. soleiðis at hesi ikki steðga upp og verða verandi við skiftafolk á Almanna stovuni Um vit siggja burtur frå kynismuni, og gera okkum eitt líuð roknistykki. so kann ein arbeiðsleysur í dag, bæði frá ALS og eftir torsorgarlógini fáa eina velting, sum svarar til 70 % av eimi arbeidsmannaløn Bruttokostnaðurin av eini veruligari løn er sostatt 30%. hvarav meir enn helvtin kemur aftur bein leiðis í landskassan í skatti og av økta peningaumfari- num í samfelagnum. Fyri hesi 10 - 15%, ið nú eru á muni, kundu vit td. veitt eina nógv betri heimarøkt, sum gav teimum gomlu tryggari karmar og møgu leikar at vera heima sum longst, sum gjørdi uppihald á sjúkrahúsum hjá nógvum gomlum styttri og daglig- dagin innihaldsríkari við betri = almenheilsu sum fylgju. Tey avvarandi høvdu eisini fingið eitt betri lív, tá tey vístu, at teirra gomlu vóru í góðum hondum. Tann arbeidsleysi, sum í dag livir eitt óvirkið liv, við kensluni av, at brúk er ikki fyri honum. heyði trivist nógv betur og hevði verið ein partur av felagsskapi num. Drúgvar kanningar aðrastaðni hava fyri mong- um áðrum síðan staðfest, at arbeiðsleys eru í nógv stórri vanda fyri at gerast sjúk. við avlamni og deyða sum fylgju. enn onnur í samfel- agnum. So sjálvt politikarar og flokkar, 10 bert meta sam- felagið sum ein spurning um debet og kredit. áttu kanska at umhugsad, at saðla um og tikið neyðug fyrilit fyri tørvinum hjá tí einstaka. og harvið eisini samfelagnum, og kanska kundu hesir í síðsta enda eisini møguliga staðfest, at hetta gevur betur debet og kredit. Javnaðarflokkurin ætlar sær undir øllum umstødum at verða á varhaldi og pol- itiskt taka støðuna viðv. samfelagsmenningini í full um álvara. Gera vit ikki tað. fáa vit í stórri mun enn í dag. eina samfelagsskipan. Kristian Magnussen, løgtingsmadur har summi eru innanfyri og onnur uttanfyri, har summi eiga og onnur onki eiga, og tá er samfelagið í álvarslig- um vanda fyri at syndrast. Nú havið eg nýtt stóran part av talutíðini at viðgera støðuna hjá arbeiðsleysum. men tað sama er galdandi fyri onnur, sjávt um hesi eru parkerað i almannaskipanini við øðrum spjaldri enn arbeiðs- loysi. Tey arbeiðsley su eru ein stórur partur av borgarunum og vilja eisini verða tað framyvir. um vit ikki politiskt syrgja fyri, at arbeiðsmarknaðurin, bæði tann privati og tann almenni, átekur sær sína á- byrgd. Sambært álitið skal ver- andi barnaforsorgarlóg tak- ast av og leggjast saman við forsorgarlógini í eina trivn- aðarlóg, og sambært åliti- num, skal henda nýggja lóg leggjast fyri løgtingid í heyst. Hetta haldi eg verða markleysur frekleiki at bjóða bæði okkum politik- arum og øllum teimum å- hugabólkum, bæði teimum í umboða brúkarar og fag- fólki í ótva sita inni kvalifi- seraðum uppskotum til broytingar í eini nýggjari lóg. Er tað veruliga so. at Almanna- og heilsustýrið heldur seg klára at hugsa allar trupulleikar igjøgnum, uttan at spyrja onnur til ráðs. Alitið ber ikki boð um hetta. Eg kann vísa á einn sera viðkomandi trupulleika, ið ikki verður vidgjørdur inn- an barnaforsorgarpartin av ålitinum, og tad er rættar stødan hjá foreldrum. ið ofta stendur í andsøgn mót vegis tørvinum hjá barni- num. Eg trúgvi, at øll, ið hava arbeitt innan barnafor- sorgarøkiød vita, at vit missa fleiri børn, tí at vit her í landinum prioritera rættind- ini hjá foreldrunum hægri enn tørvin hjá barninum Hevur Almanna- og heilsu stýrið umhusað at gera nakr- ar broytingar á hesum oki. ella er hetta ikki neyðugt at taka við í arbeiðinum við nýggjari lóg? Nógvir av trupulleiku- num, ið verða lýstir í barn- aforsorgarpartin av áliti- num, snúgva seg um øll tey tiltøk, ið verða framd í dag. hvørjar nýggjar ætlaninir eru at seta í verk fyri, at betra um menningarmøgu- leikarnar hjå børnum og trivnaðin hjá familium. Aftur her sakni eg eina ana- lysu av korunum hjá barna- familium í Føroyum, um hvørjar umstødur foreldur hava at uppæla sini børn. Er ikki hugsandi. at vit fyri sama kostnað, sum vit nýta í dag innan barnaforsorgar- oki. kundu gjørt skipanir á arbeiðsmarknaðinum., ið góvu foreldrum betur um støður at vera um og saman við sínum børnum í upp- vøkstrinum? Tid var ikki at koma inn å evni, so sum alternativari íbúðarbygging og t.d., at fólk vid skerdum møguleik- um skulu stuðlast til eitt virkið lív, í meir ella minni vardum umhvørvi og størv- um Kristian Magnussen, løgtingsmadur