fríggjadagur 21. mai 1999síða 8

8 tíðindablaðið SS 3 NR. 94 - 21. MAI 1999 Vit eiga at fara frá hugna- mentan til at seta krøv Han mun i, nið NOU stødan am K i í nark? 7 ] g i” FT KUP € I RIt K OLBR im Landsbókasavnið skip- iði fyri mikukvøldid. Og hóast veðrið var av ti allar gerast fyrilestrarsal num stug Novr } andsstyrismadur, n Marnersdottir, rekt- g Gunnar Hoydal, rit r r 1 på laoco øvundur, høvdu innlegs ið við fundinum kjakast um, hvønn og hvørjar umstødur at fåa i ti full- veldi, sum nú er í umbúna Hesin spurningur er ikki heilt óviðkomandi, tí vit vita jú. at í tjóðskaparstríðnum hevur mentanin altíð verið miðdeplinum. Er fullveldi lík rv ein spurn- 1 og sam- uskap, vildu v fundinum i ment afoikI um i Signar á Brúnni svarið, hetta er kanska ein trúarspurningur sum so nógv annað í hesum døgum Skipaðan mentapolitikk Er torført at geva eina greiða og nøktandi mynd av spurninginum og saman- hanginum millum fullveldi og mentan. vóru pallborðs- luttakararnir kortini á einum máli um, at mentan og list eru týðandi partar av okkara samleika. Hevur mentunar- lívið góðar og liviligar um- støður, stendur væl ul manna millum Signar á Brúnni. lands- stýrismaður í mentamålum, greiddi frá arbeiðinum hjá Undirvísingar- og menta- málastýrinum við at orða ein mentapolitikk. Verk-ætl- anin verður liðug á vári næsta ár. Longu í komandi fíggjarlóg fara vit at síggja itøkilig stig til ein skipaðan mentapolitikk. - Men treytin fyri, at vit fåa ein skipadan mentapol- itikk er, at føroyingar annars taka undir vid ætlanini, og at ein breið politisk semja verður. Vit eiga at finna an uttan mun til polit- lit. Annars eydnast 1 ikki. Ti eiga vit at pedagogiskt ar beiði. soleiðis, at mentapoi ttíkkur fær størri viðurkenn altíð mær, at fáa ein virkn eiga at stuðla segði Signar á Brúnn Avleiðingarnar € meiri eInI DYENnIngum og Nusum da Fróðskaparsetur Føroya húsast í dag í fleiri Mín vón er, at tá ið eg eru nógv góð fari frá fyri aldur um eini 20 år, eigur Fróð- ) av ti figg skaparsetur Førova ein tíðarhóskandi bygning, 10 mær at segði Malan Marnersdóttir oljuvinnu fara at hava við sær eina búskaparliga, sos- tala og mentunarliga koll- velting. Tí hava vit sett ein arbeiðsbólk at útgreina av leiðingarnar, ein møgulig oljuvinna fær fyri føroyska mentan Gransking samleika- skapandi leiklut Malan Marnersdóttir, rekt- ari á Fróðskaparsetri For- oya, tosaði í innleggi sínum um, krøvini, ið fara at verða sett mentunarstovnum, har- ímillum Fróðskaparsetri Foroya sum vísinda- og granskingarstovni, í eini nýggjari tíð. I Føroyum er øll gransking almenn og fer í høvudsheitum fram á Fróðskaparsetrinum. Men granskingin hevur ikki um vit fáa fullveldi ella ikki, mugu vit gera okkum greitt, hvørja leið vit eiga at halda mentunarliga. Fáa vit fullveldi verða allar dyr latnar upp úteftir. og tað fer at seta nógv stórri krøv til okkum og okkara mentunarstovnar, er pallborðsfundinum um fullveldi og mentan - Kjakið um fullveldi og mentan, er líka so nógv ein spurningur, um hvat samband er mill- um dreymar og veruleika, longsul og politikk. Mentanin og listin eru hjartaslátturin í okkum, segði Gunnar Hoydal, rithøvundur nógvar pengar at arbeiða við. Meðan Norðurlond brúka millum 1,5-4% av bruttotjóðarúrtøkuni til gransking, fer bert 0,5% av føroysku fíggjarlógini til gransking - Visindi og gransking hava ein samleikaskapandi leiklut. Føroyingar hava eina serliga skyldu at granska mál og mentan Hetta sum part av okkara måltilvitan, men ikki minst tí, at føroyskt er málið, sum fægst fólk í Norðurlondum tosa, og tí er mest nær við at doyggja út. Serlig viður- skifti eru galdandi í For- oyum, og vit mugu gera so nógv til ber fyri at menna tey - Vit eru egin, ein serstøk tjóð. og tað broytist ikki, um styrisskipanarligu viður- skifti okkara broyttast. Men uttan mun tl, um vit fáa fullveldi ella ikki, mugu vit gera okkum greitt, hvørja leið vit eiga at halda ment- unarliga. Krøvini fara at økjast um vit velja at skipa okkum sum fullveldi. Fáa vit fullveldi, fáa Foroya nýggjan tilverurætt. Tá kunnu vit hugsa okkum. at vit mugu skipa gransking- ardeplar innan KT, olju- vinnu, samfelagsgransking, tøkni og annað. Verða Før- oyar sjålvstødugar, eiga før- oyingar sjålvir åbyrgdina av at útvega pengar til gransk- ing og vísindi. Alt kostar pengar, nógvar pengar. Fyr- itreytirnar eru til staðar. Uppgávan hjá politikaru- num verður at hava visjónir, uppgávan hjá mentunar- stovnunum er at geva pol- itikarum hugskot. Uttan mun til, um vit fåa fullveldi ella annad slag av sjålvstyri, eiga vit at stimbra mentan og gransking. Nyggir tonar Gunnar Hoydal, rithøvund- ur, byrjaði innlegg sítt við at seta spurnartekin við, um nakað samband er millum fullveldi og mentan. Hann endaði innleggið við einum sera góðum hugskoti. - Tað er ongastaðni so Ó- liviligt hjá skapandi fólki sum i Føroyum. Sjålvt tað sum einki kostar, hevur tað verri í Føroyum enn aðra staðni. List og mentan mugu einki kosta. Menta mål var fyrsta målsøkid, sum varð yvirtikið. Tað er ikki so logið, tí tað kostaði einki. Uti millum fólk er tað húkurin og búkurin, sum er politiski veruleikin. Tí eiga vit at skapa fatan fyri, at mentan og list hava virði - Men eftir politisku end- urreisnina hoyrast nýggir tónar. Nýtt ættarlið er á veg. Sjálvt vinnulívið sigur, at tað er tað menniskjansliga tilfeingið við eiga at dúva uppá. Vit eiga at leggja stórri dent á skapandi gáv- urnar, sum eru í okkum øll- um. Tað er ein spurningur um mentan og menning, ella avtofting. Listin er tann eggjandi parturin, og hon setur krøv. Vit eiga at koma burtur frá hugnamentan til at krevja dygd. - Eingin vinna veksur so skjótt sum mentunarvinnan Vit eiga at seta ein lista- grunn á stovn, ið stuðlar tí einastandandi, tí sjáldsama, ti sum er ødrvisi. Hesin grunnurin kundi verið studl- aður av oljuvinnuni. Vit áttu at kravt, at av hvørjari tunnu av olju, skal ein pottur til føroyska mentan og list. Uttan eina sterka mentan, eru Føroyar bert eitt staðar- navn. Tí eru fullveldi og mentan ikki hvor sítt, segði Gunnar Hoydal. - 7 I voroyri 3 GSM Motorola cd 160 Fæst nu Pris: 998, - Avmarkað nogd ICLEBÚÐIN 10 00 - Søldarfjørdur 44 10 00 Sandur 36 10 00 Norðstreymoy 42 10 00 | Miðvágur 33 20 00 - 3'arin i SMS 31 98 20