mikudagur 26. mai 1999síða 23

Nr. 96 — 26. MAI 1999 tíðindablaðið 23 Viðmerking: Tjóðveldisflokkurin í ferð við at ri føroyskum sjálvstýri beina fy Tað er hugstoytt hjá sjálv stýrisahugaðum samgongu manni ferð eftir ferð at ásanna, at hóast Tjóðveld- isflokkurin í samgonguni ber seg fram sum tann mest avgerandi flokkurin i sam- bandi við stjórnarligu við- urskifti okkara við Dan- mark, so roynist hann í roynd og veru tann størsta hóttanin ímóti. at hetta nak rantíð gerst veruleiki! Í tí dagliga arbeiðinum innan samgonguna eru uttan iva rembingar um manna gongd. Greitt er, at Fólka flokkurin ikki er kendur sum nakar kvettingarflokk ur, men hevur sum stevnu tjóðskaparligt frælsi bygt í figgjarligt frælsi Vit eru varug vid, at tå vanligt føroyingurin skal taka stóðu til broytt viður skifti við Danmark, so verð- ur hjá honum í fyrstu syftu hugsað um fíggjarligu av leiðingarnar. Reint ideolog- iskt kenna vit til út í stóru verð, at lond verða skipað efur »ideologiskari, rættvis- ari« skipan, men tå figgjar- liga grundarlagið ikki er skipad lika »rættvist«, hvat tad so vil siga, so trivist hetta samfelag ikki. og ti syndrast tað, annaðhvort við frælsum vali ella við fólka- ligum uppreistri. Her verður ikki hugsað um hernaðarligt ella einaræðisdiktatur. Føroyar hava í dag eina skipaða = sjálvstýrisætlan undir einari sjålvstyrissam- gongu. Flokkarnir í samgonguni hava sett sær fyri, at Føroy- ar skulu skipa síni egnu við- urskifti eftir egnum ynskj- um og fortreytum. ; Trupulleikin vid egnum ynskjum er tann lóggevandi og fyrisitingarliga uppgå an. Stórur partur av lóg- gávuarbeiðinum liggur hjá folkatinginum, og nú eru føroyingar flestir komnir ásamt um, at her er ikki í lagi. Fólkatingsins vitan um okkara gerandisdag sam- svarar ikki við tær avgerðir, ið tiknar verða á fólkatingi Oðrvísi er vid fortreytunum Her liggur okkara egna vit an og avgerðarrættur hjá okkum sjálvum. Og tíverri má eg ásanna, at her kemur til sjóndar tann Óvissan! Hans Jacob í verður størsta Stovuni tidum endurgivin fyri uttalilsi um, at »eingin byr i Føroyum av praktisk um orsøkum«. Fyritreytirn ar fyri trivnaði eru fyrst og fremst matur í munnin, og síðani umstødur fyri heilsu umstødum, útbúgving. trivnadi annars v.m. Um hesar umstødur skulu vera, so var ikki sannlikt, at em valdi sær Føroyar at búgva í. Men tá vit eru borin í heim her, so vilja vit nátt- úrliga verða verandi her! I hesum døgum hava vit fingið eina avtalu við Bret- land um marknaáseting millum londini, so tað ætl- aða ævintýrið innan olju- vinnuna kann setast í verk Fiskivinnan gongur væl í løtuni, vit fáa enn tann regluliga stuðulin úr danska landskassanum, so hesum viðvíkjandi gongur væl!? Men vælferðin og trivn- aðurin hjá føroyingum hongur ikki bert í hesum tráðnum! Inntókugrundarlagið er ivaleyst væl betri í londun- um rundan um okkum, og tilboðini hjá okkara útbúna ungdómi eru ivaleyst nóg meiri gevandi lønarliga Eftir mínari hugsan eiga føroyskir politikarar at visa, at teir gera »rimiligar« for treytir fyri. at útbúgvið fólk kemur aftur til landið eftir lokna útbúgving uttanlands Í løtuni hava vit tvey itøkilig øki, har tað haltar Annað er, at tvey kend stór donsk byggifeløg i hes um døgum undirbjóða til bod upp á anlegsarbeiði i Føroyum, soleiðis at tey fáu føroysku byggifeløgini, ið eftir eru. ikki hava møgu- leika at vera við og ti verða jarðað við fremmandum kapitali! Er henda vinna nakað at bjóða skúlaðum ungdómi at koma aftur til? Hitt ítókiliga dømid er, at landsstýrið, eftir góðkenn ing løgtingsins, hevur í um búna lata byggja tvey skip. annað eitt vaktarskip og hitt ein ferja Roknað varð upprunaliga við. at umstødur bert vóru til at byggja annað skipið í Føroyum, og var tí hósk- andi. at tað var sandoyar- ferjan. Hetta var orsakað av, at bæði skuldu byggjast um nærum somu tíð. Avgjørt er. at vaktarskipið skal byggjast í Noregi. men nú stendur stríðið um at lata ferjuna byggja í Føroyum. Her er tað, at reaktiónin hjá Høgna Hoydal, bæði við yvirlýsingum frá Tjóðveld- isflokkinum og í skrivi í bløðunum, gevur mær ta fatan, at flokkurin ikki. við teirri grundleggjandi fatan, ið eg leggi til grund fyri at vilja liva i Føroyum, er inn- stilladur uppå, at nakar byr i Føroyum vid okkara av- markaðu møguleikum ella av »praktiskum« orsøkum Skulu vit megna at styra landinum eftir egnum for treytum, og skulu vit. tå at 1 kvødast skal um broytingar fåa borgarar landsins at taka undir vid hesum, so hjålpa hvorki tjóðskaparlig ell: taktisk rakstrarróp. Tað tæn ir ongum veruligum enda máli í sjálvum sær at undir grava Fólkaflokkin ella at heingja Finnboga Arge út í ferjumálinum. Hann eigur ikki at verða gjørdur til mar- tyr í hesum parti av vinnu livspolitikki okkara, tí yvir- orðnaði poliukkurin hevur hægri mál! Ætlanin um at broyta uppskotið vid sandoyarferj- uni eigur ikki at koma upp á tal. men eigur landsstýrið við góðkenning løgtingsins (figgjarnevndarinnar) at byggja ferjuna í Føroyum, um hetta gerst innan fyri rímiligan meirkostnad! Tey tøl, vit higartil kenna, eiga ikki at ræða nakran Her er talan um ein rími- ligan kostnað fyri at liva í Føroyum! Eyðun Viderø Djoradagar i Havnardali Komandi vikuskifti, leygar- dagin 29. og sunnudagin 30. mai, skipar Føroya Ríðing- arfelag fyri stórum familju- tiltaki á oki felagsins útí í Havnardali. A skránni verður djóra- garður. ponyríðing. fiski- brunnur, stuttleikakapping (riding), framsýning av gredingum, framsýning av ymiskari útgerð og søla av mati og drekka. Byrjað verður leygardag- in kl. 13.00 við djóragarði við lombum, kálvum, gæs 0.ø. dýrum. Eisini er fram- sýning av ymiskari útgerð, so sum reiðútgerð. fóðri, hegni, viðfestivognum 0.ø. Somuleiðis verður fiski- brunnur og sóla av mati og drekka. Kl. 14.00 verður stuttleikakapping (ríðing) og klokkan 15-17 verður ponyríðing. Leygardagin endar tiltakið kl. 18.00. Sunnudagin verður byrj- að kl. 14.00 við djóragarði, framsýning av ymiskari út- gerð. fiskibrunni og sølu av mati og drekka. KI. 15.00 verður framsýning av for- oyskum, norskum og ísl- endskum greðingum saman við avkomi. Kl. 16.30- 18.30 verður ponyríðing. Tiltakið endar sunnudagin kl. 19.00. Inntøkurnar frå tiltakin- um fara til gerð av venjing- arvølli og at fríðka um ekið í Havnardali. Atgongugjald- ið verður kr. 40 fyri vaksin og kr. 20 fyri børn. At- gongumerkið verður somu- leiðis lutaseðil, har vinning- urin er ein ferð. Hetta er fyrstu ferð at skipað verður fyri slíkum tiltaki, og felagið vónar, at fólk. børn og vaksin, fáa eitt upplivingarríkt vikuskifti á djóradógunum í Havnar- dali. HANSJAKKU RAKULS LEYNINGA Hvørsfallid hevur voldað føroyingum høvudbrygg langsamiligar tíðir. Lone á Svabosa dógum. um ikk skift út við fyrisetingarlið Hvorsfallið livdi í kvæð unum og í føstum vending um, men var oftast beint øvugt a íslendskun hvørsfalli. tvs. vit kvøda Hvít er tín skjúrta. Mír kæra móðir. Hann tók hana í sin favn. osfr. Undantøk frå hesi reglu eru m.a skyldskaparorðini og huld umannamål, td. 'fjørid mítt" Fyri okkum núlivandi (flestum okkara) er naturligt og rótføroyskt IKKI Siga Daturin hjá men bátur Mikkj als - tvs. beint øvugt av hvørsfallinum í kvæð unum. Ofta verður víst til Jakob Jakobsen. sum grein frá 1901 staðfesti. at fyriseuingarliðið mestsum hevði troðkað hvørsfallid av í føroyskum, og hann helt, at hetta kundi tarna útviklinginum av einum hægri stíli. Men dr. Jakob sen - sum á ungum árum varð kallaður Jákup hjá bókbindaranum (') - var jú konur í fronskum. Og sum måltrødingar fyrr hava vist á her í Málteiginum, so hevur fyrisetingarliðið hvorki forðað fronskum ella eingilskum í at blíva høgt utvikladi mål. Ur Frankariki hava vit eisini fingið annað gott, eitt nú tann føroyska dansin. I hesum førinum meinti dr. Jakobsen við eitt vísind- aligt og litterert føroyskt mál (ið næstan ikki var til tá á døgum). Ongastaðni hevur hann kunngjørt, at tað er skeivt ella óferoyskt at brúka fyrisetingarlið. serliga ikki í talumáli. Gamalt er, at tey ið gerast katólskari enn Påvin, hava oftast misskilt tað, ið Pávin segði - og hví hefta seg so vid (og mistolka) júst hesi orðini hjá dr. Jakobsen, tá ið føroyingar eitt nú ikki vilja vita av hansara stav- seting? Hesin troyttandi messu- sangur um båt Mikkjals og malargrót Harrans eru bara uppskot. sigst. Men aloftast gerast slik "uppskot" máls- ligar doktrinir - serliga á føroyskum skúlabókafor- logum - og vei tann, ið ikki aktar. Tessvegna undir- halda fjølmiðlarnir dag og dagliga fólk við nygjørdum málsligum perlum, og Útvarpið talar í tungum um verjar Bills Clintons, søgu hins ameriska rocktónleiks. verjupolitikk USA, pump- stokk hins grábeinta og hvørt av sínum. Oivad halda teir seg gera málinum = Á th g e ikki bara rættar fyr er ). ið næstan bend er ta 10 ein faklelagsm aðsamrøðu (OBS! I yri tosaði um løn politik- aranna. Segði hann hatta >|1 og foroyskað hansara má burð? Um so er. má h ra stak ófólka av ti at eingi yri. at fyriset- Oføroyskt (at 'summir halda tað. er einki prógv í sær sjålvum Men hví verður júst fyri seuingarliðið so illa viðfar 10? Er nakað so rótfor »yskt sum at fólk verða kallaði Palli hjá Liffu, Poul hjá Stinu. Petur hjá læraranum ella Jákup hjá bókbindara num? Langabbi mín í Sor vági kallaðist Hans Jakku hjá Lonajógvani ella Hans Jakku hjá Rakul hjá leyn- inginum. Í Vági kallaðist ein maður Páll hjá Poul hjá Binu. Er hesin sjålvsagdi partur av foroyskari bygd amentan nú blivin 'skeiv- ur"? Attu hesir menn held ur at verðið kallaðir Hans Jakku Rakuls leyninga, Påll Pouls Binu og Jåkup bókbindarans? Niklas hjá Pena hevði neyvan gjørst fólkaogn. um Tongla- tummas hevði kallað yrk- ingina Niklas hins Vakra. Tað, sum er "óforoyskt'. verður ofta hildið at vera danskt. Men í hesum fori- num hevði tað ind Hans Jakke hos Rakul hos leyn- ingen, Palle hos Liffe. hus ene hos mig. sønnen hos mig, Niklas hos Smukke osfr. á donskum. Í mínum oyrum ljóðar hatta ikki beinleiðis ríkisdanskt Ætla summir av okkara heimligu målrøklum at út rudda henda aldargamla og integreraða málburð fyri at kveikja lív íaftur burtur deytt vikingamål, ella verð ur målsligt undantaksloyvi givið, tá ið fólk tosa um slekt? Tað er í fínasta lagi. at summir føroyingar leggja seg skerflatar fyri íslendskum, men teir skulu ikki tvinga oll onnur at tosa hálvbrotið! Heri Eysturlíð, Stockholm heysturlid hotmail.com